Bloedneuzen, borstzweren en eksterogen

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     573 Views     Leave your thoughts  

Hier volgen eenige geneezmiddelen van welke ik van eenige de proef ghead hebben opgestelet volgens de letteren A, B, C.

AESSEM

als jemand gepynt is in den aessem of kortborstigheyd Maekt een ptisane van goudeweire neemt eenen handvol goudeweire gedroogt in de schoeyte en eenen handvol goede capilaire, die men zal laeten zieden in 3 kannen loopende water, tot dat het een derde deel verzoden is, alsdan zal men die uytpersen door eenen doek en dat uytgeperst zap nog een half quart laeten zieden met 2 onsen fyne broodsuyker; Alsdan zal men die gieten in eene boutellie die men wel zal toestoppen en elken avond zal men 3 lepels nemen maer men moet die verwermen. Men kan daer nog byvoet en eenen lepel capiliare sirope by doen. De kracht van deze ptisane is dat zy wel doet slaepen en wel doet spouwen.

BETE van vergoude beesten.

Alzoo haest als jemand gebeten is, men zal een of twee lepels zout doen in weinig water, men mag niet al te vele water doen op dat het niet al te dunne en zy, hier mede zal men de wonde fraey wasschen. Den dag van de bete 3 of 4 mael, en alzoo 8 of 10 dagen volherden, en men zal elke reyze eene compresse van het zelve zout daer op leggen, dit is ook goed om te doen aen alle slag van beesten, die gebeten zyn van vergoude beesten.

BEVINGE der handen

Neemt eenen stoop pis van eenen jongen en gezonden persoon en alzoo vele water alwaer de smeds hun yzer in steken om te koelen, doet daer in zieden 6 goede handvollen armoise, gezeyd St. Janskruyd, tot dat het een derde deel vermindert is, als dan zal men met deze kruyden zonder uyt te perssen, zyne handen en vuysten fraey vryven. Naer dat men zyne handen in dit zap fraey gewasschen heeft, alzoo zal men zyne handen wasschen driemael dags, bezonderlyk ’s morgens en ’s avonds. Deze remedie is geheel goed, ten waere dat de bevinge veroorzaekt ware door den ouderdom, alsdan zynder geene remedien.

BLOEDEN door den neuze stelpen

Neemt 2 pond sterken azyn, en zoo vele weegbreewater, maekt eenige doeken daer in nat en legt ze op de planten der voeten en der handen en op de rechte zyde, en ’t bloeden zal ophouden.

BOONE te genezen

Men zal nemen het spek van biezen, en dat leggen op de boone. Ik hebbe de boone weten genezen met niet anders te doen als de witte lelieblommen getrokken in eene boutellie met brandewyn, maer het gilve die in de blommen is en doet men daer niet by, men legt een of twee van deze blommebladeren op de boone, ’s morgens en ’s avonds vernieuwende alle dagen. Dit doet den vinger open trekken, de boone uytvallen en den vinger genezen, gelyk ik de proef gezien hebbe. Zulke blommen zyn ook goed om alderhande kwetsuren en ook om alle zeeren en gezwellen die van selfs overkomen te genezen gelyk ik dikwils ondervonden hebbe.

Zommige zeggen dat de kliesters van zulke witte lelien in brandwyn gedaen, de zelve, ja meerder kracht hebben, ja zelfs dat de boftzweere daer mede zal genezen. Of anders Men zal raepen dikke stooven en keirnemelk met een weinig oude boeter, alsdan weinig broodsuyker strieuwen op de boone en als dan een weinig van deze gestoofde raepen leggen op het zeer. Deze remedie is ook goed om de koole te genezen op de zelve wyze.

BORSTZWEIRE remedie tegen de zeere borsten

Een weinig lynwaet verwarmt in een panne, geleyt tusschen 2 doeken op de borst, is zeer goed en dat 3 à 4 mael dags vernieuwt. Of anders Stooft eenen handvol wulgenbladeren in keirnemelk, voegt daer by een weinig terwegruys, legt dit papken tusschen 2 doeken op ’t gezwel, en als dit komt te verkoelen, men zal een ander gelykelyk papken gereet hebben, en dat leggen in de plaets van ’t ander, en indien het niet te laet en is, ’t gezwel zal hier mede verdryven.

Maer indien dat er eenige roode knobbelkens komen en dat ze zouden willen uytbreken, maekt een zalveken van een weynig zeem en een weynig zuyveren olyfolye, met een weynigsken terwebloem, maekt van die zalve een plaester en legt dat op den knobbel, waer door het zal openbreken, en open zynde, volherd van een plaester der zelve zalve daer op te leggen, op het gat en boven den plaester, legt van het bovengemelde gestooft papken daer op blood, zonder tusschen doeken.

De vrouwe die my dit gezeyd heeft, zegt: van niet min als 100 vrouwen hiermede genezen te hebben. Elken keer dat de doeken gebruykt hebben geweest, men moet die eerst wasschen zonder zeepe en alsdan zieden zonder zeepe, en al waeren ze geplokt, men moet daer mede niet bekommert zyn, vermits zy fraey gezoden zyn zonder zeep, zoo als gezeyd is.

BROOD maeken dat het niet en vinnigt of beschimmelt

Maekt eenen deesem als volgt, neemt 2 pinten vol goede hoppe, een achtendeel terwegruys, mengelt die wel te zaem, men breekt wat deessem in lauw water en men roert dit te zaeme, gelyk om een deeg te maeken. Laet dat ryzen en zeuren den tyd van 2 uren, en maekt alsdan van dat deeg, groote bollen, wentelt die bollen in drooge gruys, zoo nogtans dat er niet vele geen gruys aen en houd; doet die bollen droogen op schoone lynwaet in de zonne, indien ’t zomer is, of op eenen rooster op eeen blaezer, of op den oven.

Als zy van buyten wel drooge zyn, breekt die bollen in 5 of 6 stukken, hangt die in drooge plaetsen of op den oven, om ook inwendig te droogen, alsdan bewaert die in eenen zak, tegen dat gy ze nodig hebt. Als gy nu wilt kneden om te bakken, neemt 3 handvols van dat goed, breekt die met de hand in een seule of ketel die 3 stoopen kan houden; giet daer op eerst 3 stoopen ziedende water, breekt het met de hand tot dat het geheel zachte en gebroken is, en laet het alsdan stille staen, tot dat het zoodanig verkommen of gerezen is dat de ketel of seule vol zy.

Steekt alsdan dien gebroken deessem door een gruyszeven, t is te zeggen; doet het loopen door een gruyszeven, op het meel die men wilt gaen bakken, en giet wat watet daer op, en roerd dat te zaem, zoo lange tot dat het aen de vingers niet meer en plakt. Verdeessem ’t dan een deel van ’t meel, die men wel slaet en mengelt, en alsdan 2 uren stille laet.

Ten lesten, kneed het al te zaem en maekt er een deeg van, van tyd tot tyd werm water gietende en daer by doende 3 handvollen zout, en 2 uren daer naer steekt het in den oven. Anders mengelen in den deessem 12 à 14 rozynegraentiens van hongarien, nae dat die gezoden hebben geweest, het brood is wonder goed van smaek, en gelyk gezegd is, het brood en vinnigt noch en beschimmelt niet.

BUYKPYN of collyke

Doet byne laurierbladeren zieden in water en geeft dat te drinken.

COLYKE

Daer zyn menschen die my bekent hebben, van genezen geweest te hebben met een weinig witten hinnestront geraspt in een weinig brandewyn gedaen, en t zaemen uytgedronken te hebben. Anders om slymige colyke Neemt 2 schrapels rhubarbe in poere, een graen opium, 3 druppels van cinnamonie en eene genoegzaeme quantiteyt theriaque, om een bolleken te maeken, heet, welke men zal innemen, en dit zal men verscheyde reyzen doen, indien dat het noodig is.

CORDIAL of opiat, zeer goed voor de borst en kranke zieken

Neemt een halve once conserve d’emnula campana, twee gros opiat de salomon, twee gros de l’extrait van genever. Neemt alsdan voor 2 stuyvers caneele, voor eenen stuyver bitter oraignen, doet dat zieden in eene pinte water, tot dat de helft verzoden is, mengelt in dit water zoo groot als eene boone van het opiat hier boven bekent, men neemt hier van een of twee lepels op eenen keer.

DISTEL

Mengelt voor 2 of 3 stuyvers craignepoere met olye van olyven; met deze zalve zal men met een pluymken bestryken de distelplekken, men zal deze zorge hebben van het begin dat men den distel gewaer is, en als de zalve drooge word, men kan een weinig olye van olyven daer by doen, en die wederom mengelen.

DOOFHEYD

Snyd eenen grooten ajuyn in ’t midden open, doet een deel van ’t binnenste uyt, vult het met commyn zaed, bind dien toe, opdat het commyn zaed niet uyt en valle, doet dien braeden onder de heete asschen, zuyvert dien van d’asschen, perst het zap uyt, doet daer van wat verwarmt in d’oore, en dit 24 uren daer in laeten, men zal de ooren wel bevynden. Of anders Braed eenen gevladen palink, doet het vet die daer uyt komt, in eenen schotel, doet alsdan eenen grooten kliester look braeden onder de asschen, doet dien wel doordringen van ’t palingvet, bind dien met eenen vroomen draed en steekt dien ten deele of geheel in de oore, laet dien de tyd van een half quart in d’oore, gy zult de kwade humeuren zien uyt d’oore loopen en trekt alsdan den lookkliester uyt.

DOORENS of splinters in de vingers of handen doen uyttrekken

Doet een stuksken wolle stoffie weeken in pis, legt het op de plaetse daer den dooren of splenter in is, bewynd dat en vernieuwt het zomtyds, het zal de pyne verzoeten en den dooren of splenter doen uytkomen.

DOOVE slaegen, vallen, quetsuren of iet dat van zelfs overkomt

Laet eenen handvol schaeptinte koken of stoven in kleyn bier, met versche boter, en legt het alzoo werm als dat het verdraegelyk is op de wonde, of op het zeer tusschen twee nette doeken, en vernieuwt het van tyd tot tyd, en by aldien dat men vreest voor zilte, men zal maeken een plaester van lytarge, gelyk hier naer te zien is in pag 954 en die leggen onder deze remedie.

DOOVE VALS, SLAGEN, STAMPEN en STOOTEN

Doet stooven een weynig alsemkruyd in een weynig boter, doet dae bye enige dryppels azyn en legt dat zoo warm als ’t verdraeglyk is op het zeer, dit alsdan bewyndernde met een doeksken, men zal zeer haest zyne genezing bevinden. Ik heb hier mede genezen geweest van eenen val van een stuk hout op mynen voet, waer door den teen onder den nagel zeer zwart was en my den gang in slapen belette, maer door deze remedie 3 à 4 mael te vernieuwen, ik was in 24 uren genezen.

DOOVIGHEYD

Doet venkel zieden en houd uwe oore over den doom. Dit heeft eene groote kracht op de doovigheyd, Of wel laet door eenen trachter in de ooren loopen 3 of 4 druppels van anjoens warm zynde, of wel 3 of 4 druppels van suriette.

EXTER-OOGEN

Doet uwe voeten weeken in warme looge, om exterooge te verzachten, snyd ze dan zoo verre als gy kond zonder bloeden, legt er wortels op van ciliadone gestamt zynde, ’t welken d’exterooge zal uyttrekken binnen 24 uren.

FLERECYN remedie waer mede dat er zeer vele genezen hebben geweest.

Doet een half baksken brandewyn, een broksken zwarte zeepe, zoo groot als eene bordellenote, doet dit fraey warmen in heete asschen, en breekt de zeepe fraey in den brandewyn. Neemt dan een stuksken baeyt, waermede de vrouwen hunne mantels of ander kleederen voeren, dopt dit baeyt in den warmen brandewyn, en vryft daer mede eenen merkelyke tyd den arm of het been alwaer men het zeer gevoeld, beginnende van aen de schouders af tot de ellebooge, zoo het zeer aen den arm is, maer indien het zeer in de beenen is, men zal alzoo vryven met dien doek van de heupe af tot de knyen.

Dit zal men alzoo 2 mael dags vernieuwen, en elken keer den doek naer gebruyken tot 12 of 14 dagen toe, indien zulks nodig is, maer als men begint te merken dat het zeer nederwaerts zinkt, men zal ook leeger vryven en den doek leeger leggen; en eyndelyk als men komt te merken dat er eenige ronde plekskens komen aen den arm of been, als ook of de vingers of teenen beginnen zwellen, men zal alsdan ophouden van vryven, en men zal allenskens bemerken dat den zieken zal genezen zyn, maer evenwel men zal den doek daer op gewonden laeten.

FLERECYN gezeyd vliegende flerecyn

Koopt voor 7 stuyvers vossenolye, 7 stuyvers olye van zoute amandels; bestrykt hier mede het zeer. Daer naer neemt 4 of 5 raepen, doet die braeden en stooft die alsdan in een aerden panneken, maekt daer van een plaester op eenen doek, en legt dat op het zeer, daer naer zal men nemen eenen handvol donderbaere, eenen handvol zwavelhout, eenen handvol aelsem en eenen handvol ruyte.

Men zal die te zaemen stampen in eenen mortier en een greepken hier van vryven op de planten der handen en de voeten en men zal zig daer mede fraey warm te bedde leggen, en heeten drank drinken als van saffraen of andersints, om zig wel te verwarmen, en men zal konnen eene heete bryke leggen aen de voeten om die wel te verwarmen. Den persoon die my dit kenbaer gemaekt heeft, heeft my gezegd dat hy en nog wel hondert persoonen daer mede genezen hebben geweest, ja den persoon was zodanig gekwollen dat zyne handen en voeten al omgedraeyen wierden en opgekrompen door de pyne en nochtans hier mede wel genezen en in zoo goeden staet gestelt als van te vooren.

Uit Doos Gazette van Guido Vandermarliere (editie 2008-67)