De bedroevende winter van 1740

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     432 Views     Leave your thoughts  

Na de beruchte winter van 1709 is deze van 1739-40 de hardste geweest in de 18de eeuw, en met de langste nasleep van slecht weer en schaarste.

In zijn dagboek heeft de Ieperse patriciër en magistraat Guillielmus Josephus de la Tombe het volgende aangetekend over die maanden van ellende.

Op 5 januari 1740 heeft den groten excessieve bedroefden winter begonnen door den vorst tot de 10de maart.

Op 26 februari heeft het magistraat een verbod laten uitgaan inhoudende zich in de Vastenavonddagen te maskeren.

Op 3 maart komt er een verbod om graan te transporteren uit den lande. In de vrije feesten (jaarmarkt en kattenfeest) zijn er van de omliggende plaatsen veel wagens met brood ter feeste gekomen, de welke het magistraat tegenover de bakkers niettegenstaande hun vrijdom toegestaan heeft.

Na de dooi van de grote vorst heeft de koude blijven duren met felle winden, en de sneeuw die het opkomende en groeiend koren op de landen vernietigde. En het koren, al gerezen tot 34 pond per zak, deed alle mensen beducht zijn voor een aanstaande excessieve dure tijd. Hetgeen aan het magistraat mogelijkheid gegeven heeft om reden de hoofdmannen op te roepen en met hen een bestelling te nemen van een hoeveelheid koren ten koste van stad uit Danzig te ontbieden ten dienste van de eerlijke gemene lieden en voor de armen, met verbod dat de rijken noch de welstellende personen daar niet van zouden genieten. Waartoe den heer voogd 3.000 guldens aan de stad in lening gegeven heeft zonder interest.

Op 30 april, zijnde zaterdag en vaste marktdag, heeft men aan de hoofdwacht gedurende de markt dubbele wacht gehouden om de oploop van de arme mensen en soldaten te beletten die om d’excessieve duurte geen brood en konden hebben, want het koren in de 60 ponden kostte; nadat men de oploop belet heeft die nochtans tot Gent, Kortrijk en andere plaatsen gebeurd is: reden waarom de boeren te markt niet en durfden te komen.

De heren van de kasselrie hebben daarop doen publiceren dat de boeren vrijelijk ter markt zouden komen, en dat zij hen garandeerden van al dat hun gebeuren zou.

Op 2 en 3 mei heeft gevallen zo een hoeveelheid sneeuw met zo een felle koude die geduurd heeft tot einde juni, dat al het koren omzeggens verdwenen is en dit jaar kwalijk geen opgedaan en heeft. Het welke de arme mensen genoodzaakt heeft van brood, van gerst, haver, boekweit, bonen en erwten te eten en aardappelen, ja draft en andere vuiligheid.

Het welke zo een grote sterfte door ’t land veroorzaakt heeft als of de pest doen kon, uitgenomen te Ieper, welke stad God bezonder gespaard heeft want men min stierf als andere jaren.

Daar werd ook verboden jenever of andere graanwijnen te stoken om de consumptie der granen te beletten. Ook werd verboden granen op zolders te verkopen en meer als een zak op een marktdag te kopen door de kloosters en de meeste families. De andere minder families naar navenante minder.

Ook verbod van granen te verbergen, en er werd geïnspecteerd zowel buiten als binnen de stad om te zien wat granen elk in zijn bezit had, met order op grote straffen aan eenieder te declareren wat kwantiteit granen of meel eenieder had.

Op 14 mei werd het koren verkocht aan 72 pond, het boekweit aan 24 pond en het hooi aan 60 pond. Reden waarom men verbood wittebrood en ander gebak te bakken. En indien het magistraat niet gezorgd had, het koren had dubbel gegolden, maar het magistraat ontvangen hebbende hun koren van Danzig, gaven het aan de arme mensen voor 30 pond, verplichtende aan de bakkers van koren ter halle te kopen, regulerende het loot van hun brood in advenante van 30 pond de zak. Ende ontboden andermaal koren van Danzig, niettegenstaande het verbod van het hof van Brussel dat ordonneerde.

E. Neylants – in Biekorf nr 72 van 1971 (wat bijgeschaafd aan onze taal van nu)

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>