De betekenis van Vladslo en Vlazeele

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  , ,      2 years ago     744 Views     Leave your thoughts  

Vlazeele hoort men al zoo vele als Vladsloo, en meer misschien, in Vlaanderen om het dorp te wijzen daar wij vandage naartoe gaan.

Vladsloo en Vlazeele en zijn geen twee verscheide namen nogtans; maar ‘t tweede is eene verkorting van ‘teerste, dat zelve eene verkorting of samentrekking is van Vlaed-zeele-loo waarvan de drie bestanddeelen klaar in de oogen springen.

In oude oorkonden vind ik dien name wat anders geschreven als nu ter tijde, te weten Flardeslo (1190, 1203), Flargeslo (1202), Flardesloo (1251), en later, in ‘t beginsel van de jaren 1500 schreef men Vlardesloo, ‘t gene al te male een en hetzelfste is, de samentrekking te weten van het eigenste woord Vlaerd-zeele-loo, dat ik u bij brokken en stukken wille uitleggen.

Zoo in al die vormen komen ons drie deelen vooren: Flard die Vlaerd geworden is, en nu wedergekeerd is tot den wortelvorm Vlad; zeele die de verlengde vorm is van den wortel die nog in Zelzate staat, en, ommegekeerd, in de oude vormen van den prochiename esl geworden is : loo eindelijk, de verlengde klank van Lo, die in de oudste namen van die prochie kort geschreven wordt.

Loo de oudste vorm van dien prochiename moet Flad-sel-lo zijn, waaruit Fladselo en, nog meer samengetrokken op eene beoefende tonge, Fladslo of Vladslo, met eene verzachtende r in plaatse van de hardte ƒ, gevloeid is.

Vlad of glad, vlak en plat (adjectif) beteekenen altemale dat effen is en zonder plooien. Vla (sub-stantif) is dan eene effene plaatse, een plat land, zonder rimpels, hoogten of leegten.

Dat weten de Veurnambachters zeer wel, alszij van de groote en van de kleene Vla spreken, en de Islanders en hebben ‘t oud woord uit de ooge niet verloren, als zij Vla zeggen tegen eene vlakte of effen land, en Flaenderlingen noemen de menschen die de vlakten bewonen. Daarom heet ons land Vlanderland en wijlieden Vlanderlingen van de oudste tijden af. Vlaming is vau den zelfsten oorsprong gekomen.

Vla is vlame geworden bij verlenging, gelijk bloesem en andere woorden die door em of, ommegekeerd, door me verlangd worden. Vlame en is dan niets anders als Vla te zeggen. De uitgang ing staat nevens den wortel van ‘t grieksche werkwoord gineö dat genero beteekent, met ommekeering van medeklinkers, en van daar hebben wij zoowel ‘t woord kenen, dat men nog hoort in ‘t koorn keeut als ‘t woord kind, dat al zoovele als ing beteekent.

Zoo dat Vlaming of Vlaming, even als Vlander-l-ing of Vlanderling, fillius planitiei beteekent, dat is: ‘t kind van ‘t vlakke land.

Vlaerd of vlader, met ommekeerende verlanging, heeft voor oorspronkelijken vorm “t woord vla, vlade, dat bij allen Vlaming nog bekend staat. Eene vlaede of vlaeye, bij Kiliaen, is eene pannekoeke, en dat een vlaatje goed eten is en zal er niemand mijner lezers loochenen. Vlaedpanne on vlaedenbakker en heeft Kiliaen ook niet vergeten, en dat ‘t laatste woord voor adulator, eenen vleier, eertijds eenen vlaeier gebruikelijk was, heeft hij ook aangeteekend in zijn welbekend Idioticon.

Wilt gij meer? Wat is “t werkwoord vladen, of, samengetrokken, vlaûn te zeggen, of ‘t en zij het vel ufstroopen en glad of effen maken? En ‘t woord vleien, strelen, effen maken al vrijven, dat bij Kilaen vladen en vleyden gespeld wordt, mag het hier ook niet bijschuiven, om ‘t gene ik gezeid hebbe nog meer in de oogen te doen springen?

Gij kent blad, Lezers, niet waar? Maar blad en beteekent niet alleene  ‘t blad van een plantgewas, ‘t wordt in ‘t algemeen gebruikt voor al dat effen of plat is. Een blad papier zeggen wij al zoo wel als een blad acajou on een blad koper. En is het blad van eene roeispaan niet het plat gedeelte ervan? Waarom zeggen wij ‘t blad van eene zage, of ‘t en zij om de platheid ervan te schilderen?

De zwingelaars weten ook van ‘t blad te klappen van hunnen zwingel, en wij spreken vun eene tafel geheel uit een blad, zoo wel als van een blad in de tafel te leggen als er meer volk als gewoonte verwacht is. Waarom zeggen wij : ‘t is te lang van blade, ‘t en zij om to beteekenen dat ze het effen bladje van heure tonge niet en kan stille houden, en dat ze aan de populieren wilt concurrentie doen?

Zoo van die vla. vlad, vladder, vlander hebben wij de Flanderen, of Vlanderen, de vlakke effene landen ; want Vlaanderen eertijds was de name van die platte landstreke die hier langs onze zeekusten ligt, alsook Vlamingen of kinderen der Vlamen, dat is: deze die de Vlanders of de Vlandern bewonen. Van daar komt ook de prochiename Vlaardingen in Holland, samengetrokken uit Vlaard-inga-hem,

Wat het tweede deel van ‘t woord betreft, zeele te weten, ‘t is zoo vele als zale te zeggen, Hersele, Winesele, Oudesele, Sormezole, Bissinzeele, Ochtinzele, Brousele, Broulesele, Ledersele, Fousquesele, Tramezele, Andresele, Waeringhesele en andere in Waalsch-Vlaanderen.

De zale is de sala der latijnsche sprake der middeleeuwen, en beteekent alzoowel ‘t hof van den Heere als de vergaderplaatse, daar de wetten of verkondigd of uitgevoerd wierden.

Vlazele, de name die nu nog gebruikt is, en wilt dan niet anders zegden, als de vergaderplaatse op het platte land. Maar loo en staat daar voor den vorm niet; zoo laat ons zoeken wat dat het beteekent.

Wij vinden “t effen weg, in Loo in ‘t Veurnambacht; ‘t staat ook in Eecloo (eeken-loo), in Hulsterloo, even als in Cal-loo, Loo-christi en Loo-ten-Hulle. Verderop in ‘t land liggen ook nog : Borc-keloo, Beverlo, Oosterloo, Tongerloo, Tessenderlo, Venlo en Westerlo, en nog andere misschien..
Loo is een bosch. ‘t En is geen uitgestrekt bosch. gelijk het Vrijubusch was in den tijd : maar een busselken dat verheven staat op eene hoogte, die noodzakelijk niet zeer uitgestrekt en is, te midden leege, platte, moerassige landen, of om het in eens te zeggen, te midden de Vla’. Zoo en is Eeclo niet anders te zeggen als een eekeu bosch, gelijk Hulsterloo ook zijnen uitleg met hem draagt.

Vlaardzeeloo, of. samengetrokken, Vlad-s-loo is dan eene vergaderingplaatse in ‘t busch dat op eene hoogte staat, te midden het platte land van Vlaanderen.

En zoo ligt Vladsloo ook inderdaad, ‘t Busch en is nog geene halve eeuwe uitgekapt, en die s winters wilt gaan kijken, als de Brouken ouder water liggen, hij zal het zien opreizen boven den plas, preusch van eenen name te dragen waarvan dat de zin, tot op den dag van vandage, nog waar gemaakt wordt.

Uit ‘Rond Den Heerd’ van 4 augustus 1872

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>