De eerste kanonnen van 1346

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 weeks ago     356 Views     Leave your thoughts  

1340 maerte. In ’t begin van den vasten, den coning van Vrankrijk ziende dat hij de Vlaemingen door geenen middels konde aftrekken van hun verbond met de Engelschen, en dat den oorlog onvermijdelijk was, dede hij de zelve door den paus Benedictus in den ban slaen, waerop den coning Eduard Priesters uyt Engeland dede zenden die met nog andere vreemde in dit land quamen dienst doen. Aen de inwoonders en Garnizoenen van Rijssel, Doornyk en andere Fransche sterkten wierd dan ook bevoolen uytvallen in Vlaenderen te doen.

1340. Godemar du Fay, Franschen bevelhebber te Doornyk, zond werkvolk om ’t casteel van Helkin te slegten, maer op ’t gerugt van ’t naderen der Vlaemingen, vlugte ’t zelve haestelijk weg, waerop de Vlaemsche die sterkte bezetteden en de begonste schade erstelden. Zij hebben het eenen ruymen tijd behouden, veele uytvallen doende en verwoestende het Doornyksche en Fransch Vlaenderen, zoo wijd als zij konden doordringen. Artevelde om te vreken de strooperien der Franschen, zond de Vlaemingen tegen Doornyk de welke uyt tegen-vraek ’t dorp Ramegies verbranden. Jan de Roye, Matthias van Trie, marechal van Vrankrijk en Godemaer du Fay, Fransche bevelhebbers, vertrokken met 1.000 mannen en 300 boogschutters op een avond uit Doornyk en quamen tot aen de poorten van Cortryk, alwaer zij een groote menigte beesten mede namen en eenen grooten buyt maekten.

1340 july. Jan Courtroisin, edelman van Ryssel, bevelhebber van ’t casteel van Estampuis, ’t welk van alles wel voorzien was, gaf het zelve verraederlijk over aen de Engelsche en Vlaemingen, tot de zelve overloopende. De 21ste july komt den coning van Engeland Doornyk belegeren en hij nam zijn verblijf in het casteel van Helkin en zijn krijgsvolk legerde zig tot Spiere. De 22ste daegde den coning Eduard uyt den coning van Vrankrijk, die dit weygerde. Een steerd-sterre zig vertoonende, aenzag men dit als een voorteeken van alle de ongelukken die Vrankrijk over het hoofd hangden. Uyt alle de steden van Vlaenderen, Henegauw en Braband, wierden gedeputeerde na Vilvoorde gezonden, alwaer den coning van Engeland een verbond gemaekt word, en besloten dat men op het eynde van july Doornyk zoude belegeren.

Die van Cortryk trokken na ’t beleg van Doornyk met Artevelde en campeerden met 10.000 Gentenaers, Oudenaerders en Aelstenaers ontrent de zeven fonteyn poorte. Den 31e july trokken de Vlaemingen nog nader aen Doornyk, om die stad te belegeren. Den coning van Vrankryk quam met een zeer magtig leger ter hulpe van Doornyk en campeerde langs wederzijden der brugge van Bouvines.

1340 july 25. Er wierd door tusschen spreken van Joanna de Valois, weduwe van Willem, graef van Henegauw, zuster van den coning en religieuse te Fonteneze, in de kerke tot Epelchin een wapenstilstand voor een jaer door Eduard toegestaen, die daer naer nog voor twee jaren verlangd wierd. De Vlaemingen bequamen daer door veel voordeel, den ban wierd ingetrokken en den grave in zijn landen ersteld. Dog dezen ziende den grooten invloed van Artevelde, vertrok weder na zijn graefschappen van Rhetel en Nevers.

1341 18 april. Is gefondeert het hospitael van St. Nicolaey tot Haerelbeke. De 7de maerte is overleden Joa de Senselles, 6e abdisse van Wevelghem, naer een bestieringe van ontrent 8 Jaren. Deeze had laeten maeken de mueren rond het klooster om het zelve te besluyten en te bevrijden. Op 25 april 1342 is tot Avignon heiliglijk overleden den paus Benedictus XII en op 5 mey is tot paus verkozen Clemens VI. Den 23e mey sterft Mr Antonius van Neste van Cortryk, zeer geleerden priester en latijnschen poët.

Dat zelfde jaer zijn de Cortryksanen na Gend getrokken ter hulpe van Artevelde. De Gentenaers in opstand zijnde tegen hunnen prins, hebben Deynze teenemael verbrand, en des zelfs poorten afgebroken.

1342 7bre 20. Heeft tot Avignon den paus Clemens onzen Bisschop Andreas Ghini tot de weerdigheyd van cardinael verheven onder den tytel van d’ H. Susanna, dog hij heeft niet lang daer van genoten, vermits hij als afgezand na Spagnien gezonden wezende, in het volgende jaer op de reys overleden is. In dit jaer heeft den paus toegestaen aen de gilde van St. Jooris het bouwen van een capelle en aldaer met verlof van den bisschop de goddelijke diensten te laeten verrigten, de zelve begiftigende met vollen aflaet, ’t gone deze toegestaen heeft.

1343. Den paus zond twee cardinaelen die eenen stilstand tusschen Engeland en Vrankrijk bewerken, voor een jaer, waerdoor den Graef weder na Vlaenderen komt alwaer hij zeer treffelijk ontfangen, en door het magistraet in het casteel deze stad den wijn van eere aengeboden wierd, maer door de overmagt van Artevelde kan hij niet uytwerken waerom hij andermael na Vrankrijk vertrekt. Artevelde verdeeld Vlaenderen in dry deelen, Cortryk wierd met de steden van Aelst, Oudenaerde, Dendermonde, het land van Aelst en de vier ambagten onder het Gendsche gesteld, daer hij als opperbevelhhebber van het land en bezonderen capiteyn af bleef.

1343. Ten dezen jare is overleden den bisschop van Doornyk Andreas Ghini, gezeyd den cardinael van Florentien. Den paus benoemde in zijn plaets tot onzen bisschop Joanne de Pratis (des Pretz), bisschop van Langres, die zijnen plegtigen intrede tot Doornyk ’t volgende jaer dede. In dit zelfde jaer wierd het casteel van Cortryk voltrokken aen welkers erbouwing men reeds verscheyde jaeren geaerbeyd had. 1345. Vlaenderen nu in dry gouvernementen verdeeld zijnde, Artevelde besloot met den coning van Engeland, dat onzen grave aen den gemelden coning Eduard manschap zoude sweeren, of dat men hem van zijn graefschap zoude onterft hebben en den zoon van den coning Eduard als graef erkennen; ten welken eynde Artevelde binnen Gend met eene lijfwagt van 500 mannen, die den coning van Engeland hem gegeven had, gekomen was.

1345 maerte 2. Joannes Tinctor (de verweze) stigt eene capellanie in de kerke van St. Maertens aen den autaer van den H. Jacobus, de welke door den bisschop van Doornyk bevestigt word.

1345 july 27. De Gentenaers het groot gezag en opgeblazene verwaendheyd van Artevelde niet konnende verdraegen, vermoorden by eenen oploop in zijn huys, waerom den coning Edouard zwoer zijne dood te vreken.

1346 ougst. De Gentenaers met de andere Vlaemingen ernamen veele plaetzen in Fransch Vlaenderen ontrent St. Venant. Zij belegerden Bethune, welken stad door Roeland van Poucke en dry andere ridders voor den coning Philippus wel verdedigt wierd. ’t Beleg hebben de Vlaemingen opgebroken, wanneer zij vernamen dat er eenen grooten slag tusschen de twee coningen aenstaende was, en zy vertrokken naer den kant van Duynkerke, om deze streke in geval van nederlaege te dekken.

1346 ougst 26. Bij Crecy, ontrent Abbeville in Picardien, viel er een grooten veldslag voor tusschen de coningen van Vrankrijk en Engeland, alwaar onzen graef gedood en zijn lichaem gevonden wierd in eenen gragt tusschen het lisch. De Engelschen behaelden aldaer eene groote victorie op de Franschen. ’t Is dezen veldslag die aen onzen graef den bijnaem van Lodewijk van Crecy gegeven heeft, van dat hij aldaer zeer vromelijk met de Franschen strijdende zijn leven heeft verloren. Men zegt dat de Engelsche d’ eerste in dien slag gebruyk gemaekt hebben van 6 stukken canon. Het canon was dan maer gemaekt van kopere of izere plaeten rond geplooyt, en met izere banen omringt.

1346. 4 9bre. Den jonghen grave quam te Vlaenderen waert, ende wiert zeer eerlick ontfanghen in alle steden bij consente van den coninc van Vranckerycke. Deze van Gend, Brugge, Ipre en die van Vlaenderen vergaederen te Meenen en Halewijn bij den jongen grave Louis alwaer hij aenveerd wierd onder zeker conditien. Den Graef Lodewijk van Maele quam na Vlaenderen uyt Vrankryk ten verzoeke der steden van Gend, Brugge en Iper alwaer hy als graef op zeker voorwaerden, ontfangen wierd bij expresse beveelen van den coning Eduard van Engeland. Hij deede vervolgens eerst zijne intrede te Cortryk, en ging van daer naer Ipre, Brugge en Gend; wordene hem overal veele geschenken gegeven en den eed van getrouwheyd gedaen. Hij vergaf alle de misdaden begaen in de voorgaende beroerten.

1346. De Vlaemingen niet dervende in Doornyk komen, heeft den Bisschop zijn geestelijke hof gesteld tot Cortryk, alwaer het verbleven is van den vasten tot 15 Mey van ’t volgende jaer 1347.

1347. Den coning van Vrankryk had een groot leger vergaderd om de stad Calis die door den coning Eduard belegerd was, ter hulp te komen; waerop die van Gend een groote magt zonden naer Cassel, waer van den ridder Zeger van Cortryk een der opperhoofden was, en vroomelyk zig bij Cassel onderscheyde. Op 15 april is te Cortryk aengekomen den coning Eduard van Engeland met zijn dogter de princesse Isabella en veel edeldom om naer Gend te vertrekken. Dezen ten zelven tijde Calis genomen hebbende, vervolde hij die stad met Engelschen en Vlaemingen.

1347 mey 13. Twee cardinaelen door den paus gezonden na Doornyk, excommuniceeren aldaer de Vlaemingen om hun oproerigheyd tegen hunnen graef. In deze maend juny, den heer van Spierre afstammeling van ons oude casteleyns die met de Vlaemingen gespannen had, valt hun af en trekt bij den coning van Vrankryk, waerop de Vlaemingen zijn casteel tot Spierre verbranden. Deze wederkeerende, verbrand, uyt vraeke twee hofsteden toebehoorende aen borgers van Cortryk.

1347. Den bisschop steld een capellaen in de capelle van St. Jooris, en geeft ook consent van een klokschen in het torreken te hangen. Maerte 1. Den grave bevryde die van het capitel van Cortryk en hun supposten van de accysen op den wijn, bij brieven gegeven te Maele. Op maerte 28 wierd den jongen graef Lodewijk van Maele door Roeland van Poucke en Louis van de Walle uyt de handen der Gentenaers verlost met behendigheyd, ende na Vrankryk vergeleyd.

1348 ougst 14. ’s Nagts hadde men hier een vreezelijk onweder, met fellen stormwind, ’t gone 5 uren duerde, waer door veele huyzen beschadigt, boomen uytgesmeten en molens omgeworpen wierden. De 15e septembre quam den jongen grave Lodewijk van Male weder uyt Vrankryk na Vlaenderen, en wierd overal wel ontfangen uytgenomen tot Gend en Iper. Hij vergaf aen die van Cortryk hunne misgrepen van zig gemegeld te hebben met de oproerige in de leste oneenigheden, hun gevende daer voor opene brieven met bevestiging van hun oude privilegien wegens de volders en wollelakenweverye.

1348 8e 14. Die van Gend en Iper hertnekkig weygerenden zig aen den graef te onderwerpen, en standvastig blijvende aen hun verbond met Engeland, niet tegenstaende alle beloften van den graef, zoo doet dezen die twee steden insluyten om alle toevoer van levensmiddelen te beletten, ’t gone geduerd heeft van heden tot den 14e December. Die van Cortryk zenden gedeputeerde tot den grave hem vraegende eenige van zynen raed om met hun te handelen, waer op hij tot hun zond de ridders Roeland van Poucke en Lodewijk van de Walle, met de welke zij, naer veele onderhandelingen en tegenstreevingen der wevers een overeenkomste maekten. Men zond om den grave, die het beleg van Gend verliet en alhier eerlyk ingehaeld wierd en bleef vernagten. Alles voor onze stad vereffende zynde, vertrok den graeve vergeleyd door de borgers van Cortryk na Brugge en dan op zijn casteel te Maele.

1348 9bre 5. De Gentenaers vielen uyt op Deynze, maer wierden door de bezetting van die stad met veel verlies terug gedreven. Den graeve Lodewijk verleende ontrent ’t halven dezer maend eenen stilstand van 15 dagen aen die van Gend en Iper om zig binnen dien tijd met hem te verzoenen, maer verscheyde de welke te vooren d’ oproerigste geweest waeren, zoo van Oudenaerde, Cortryk en vreezende gestraft te worden, namen de wapenschorsing waer, en vlugteden na Gend alwaer zij zig bij de opstandelingen vervoegden.

1348 X. 14. Ontrent dezen dag, die van Iper, den hongersnood vreezende door de insluyting van hun stad, maekten vrede met den grave, maer die van Gend bleven hertnekkig, te meer om dat zy door de vlugtelingen van Cortryk, Iper en andere steden versterkt waeren, als ook om dat zy hoorden dat den Graef strengelijk strafte, de gone die zig overgegeven hadden. Binnen dien tijd vertrok Lodewijk na Braband om zijn vrouw te haelen. Den laetsen erfagtigen schout van Cortryk en deszelfs casselrye, Joannes van Ghistele en Margareta zijne huysvrouwe, verkogten dit ampt aen den grave, met het veld agter St. Jooris Capelle, genaemd den Neveldriesch. Den Grave komt met de gravinne van Brabant langs Oudenaerde alhier en wierd zeer plegtig ontfangen.

1348. 13 jan. De heeren van Steenhuyse en Walle, die tot Deynse waeren om het land te beschermen en d’ otagien van Gent te ontfangen, hooren dat er weder troubles waeren, trekken er in met 1.000 mannen.

1349 jan 13. De heere van Steenhuyse en Louis van de Walle, ridders, waeren bij order van den grave te Deynze gebleven, om ons land te beschermen, en agt te nemen op die van Gend, en hun gijzelaers te aenveerden; dog vernemende dat de wevers aldaer weder aen het muyten waeren geslagen, zijn zij op heden met ontrent 1.000 gewapende mannen in Gend getrokken, hebben aldaer de oproerige overmeestert, en de ruste in die stad ersteld, de zelve aen den grave onderwerpende.

1349 february 15. Twintig bisschoppen, hebben tot Avignon vergadert zynde, vergunt zeer veele aflaeten aen de collegiale kerke onzer stad.

1349. Naer den oorlog en hongersnood, heerschte er ten dezen jare in ons land eene besmettelijke ziekte, waer door zoo veele menschen stierven dat de doode schier door de levende niet konden begraven worden. Deze pest begonst eerst tot Sluys, van daer te Brugge, en verspreyde zig wel haest door geheel Vlaenderen.

1349 juny 13. Is tot Cameryk overleden onzen bisschop Joannes des Betz, en wierd tot Doornyk in denn choor der cathedralekerke begraeven. In het zomer-saisoen was de hitte zoo groot, dat het meesten deel der vrugten verdierven, dog vermits er als van geen gebrek aen levensmiddelen was, schreef men den oorspronk der ziekte toe aen de bedorvene logt en waeteren, men beschuldigde de Joden van de zelve verdorven te hebben, waer over zeer veele der zelve vermoord wierden.

Zeventhien priesters wierden tot Oudenaerde omgebragt door ’t vergiftigt water waermede zy misse laezen. Geduerende deze ziekte verscheyde secretarissen doorliepen Vlaenderen, onder den naem van beggaerts, lollaerts, geesselaers, geessel-broeders, maer door de geestelijke en weereldlijke hand gedempt en door den paus veroordeelt. De sterfte en ziekte eyndigende, bemerkte men dat de overgeblevene in groote menigte trouwden, welke houwelijken zeer vrugtbaer waeren, als ook dat de menschen gedurende eenigen tijd maer 22 tanden in plaets van 30 kreegen. Naer deze vernieuwinge van het volk, is ’t zelve daerom niet beter geworden maer integendeel verslegt, en de liefde voor malkanderen nog meer verflauwt.

1349 7bre 5. Men gevoelde hier een groote aerdbevinge. In ’t begin dezer maend bragt onzen grave zijn vrouw uyt Braband in Vlaenderen langs Aelst en Oudenaerde, en van daer naer Cortryk, worden overal met groote eere ontfangen.

Dit is fragment uit ‘Chronyke van Cortryk (1289-1382) – lees verder op http://www.dekronieken.com/P1350100.html

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>