De foutieve huwelijken van Roeland Verbrugge

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     585 Views     Leave your thoughts  

ANNO 1215 den 22ste april, is binnen Yper overleden eenen sekeren eerlijken borger genaemt Roeland Verbrugge den welken in sijn leven tweemael is getrouwt geweest en in sijne houwelijke wonderbaere avanturen gehad. De eerste keer dat hij trouwde het was met Octavia Valbrugge en met deze 5 jaeren getrouwt zijnde ende alreede eenen soon en eene dogter te saemen gewonnen hebbende, zoo is’er van Gend gekomen eenen oom van dezen Roeland Verbrugge om sijnen cousijn te besoeken. Dezen wel ontfangen en wel gekomende zijnde, vraegde aen Roeland of deze vrouwsperoon Octavia sijne huysvrouwe was want het was d’eerste keer dat hij binnen Yper quaem en gehoort hebbende van ja dat het sijne huysvrouwe was, seyde dat het hem dagte deze vrouwe nog dikwils gezien te hebben. Dus vraegde hem hoe haere naem was, hoe oud dat sij was Octavia Volbrugge, dat sij 25 jaer oud was en dat hij meende dat sij van Gend was.

De twee foutieve huwelijken van Roeland Verbrugge
Den oom dit alles aenhoort en overpeyst hebbende, seyde voor vast en zeker dat deze Octavia de zuster was van Roeland, dat sij alle beyde kinderen waeren van sijnen overleden broeder en dat hij hun te saemen binnen Gend ten sijnen huyse langen tijd hadde gekweekt. Maer door de kwaede handelinge van sijne vrouwe met deze kinders dat deze Octavia 12 jaeren oud zijnde is weggeloopen en twee jaeren daer naer haeren broeder 16 jaeren oud zijnde. Vervolgens dat sij door misverstand Octavia haer hadde laeten naemen Valbrugge maer door haere toenaeme Verbrugge was en dat sij te saemen broeders en zusters waeren en beyde kinders van Ignaes Verbrugge en beyde geboren binnen Gend en nu bij voorval vervremd zijnde van malkanderen, aldus getrouwt waeren.

Deze zaeke rugtbaer geworden zijnde en ter kennisse van de wet en de geestelijkheyd gekomend zijnde, heeft men de zaeken wettelijk ondersogt en alles voor waeragtig bevonden zijnde, wierd dit houwelijk door de geestelijkheyd geoordeelt van geender weirde te zijn en hebben deze getrouwde van malkanderen ontslaegen en vrij gestelt met een ander te mogen trouwen. Den oom heeft deze beyde kinderen mede genomen naar Gend. Deze Octavia van het houwelijk aldus ontslaegen zijnde, heeft de wereld verlaeten en is religieuse geworden in het klooster van de nonnenbosschen boven het hooge en haeren man of broeder is gegaen met den graef van Vlaenderen naer het Heylig Land.

Naer dat hij 3 jaeren hadde weggeweest, is wederom binnen Yper gekomen, begaef syg wederom naer eenigen tijd om te trouwen met eene dogter die genoemt wierd Lindea Zijdevloot omdat sij weduwe was van van Engelraem de Groene, die den doodbrief van haeren man die valsch was getoont hadde en aldus wederom 3 jaeren getrouwt zijnde en te saemen hebben eene dogter gewonnen, is het gebeurt dat haeren eersten man Engelram de Groene naer 8 jaeren gereyst hebbende en geswerft ontrent Jerusalem, is wedergekeert binnen Yper en vond sijnde vrouwe getrouwt te zijn met dezen Roeland Verbrugge, het welke niet alleen wederom onder de getrouwde maer door geheele de stad, eene groote opspraeke veroorzaekte en wederom door de wet en de geestelijkheyd moeste gescheiden worden en Roeland Verbrugge wierd wederom ontslaegen en de vrouw Lindea Zijdevloed was genoodzaekt te moeten leven met haeren eersten man Engelram de Groene.

Dezen Roelant Verbrugge dit ter herten trekkende is van droefheyd het selfste jaer gestorven den 22ste april gelijk hier boven gezeyd is en wierd begraeven op het kerkhof van Onse Lieve Vrouwe tot Brielen boven wiens graf eene blauwe marbelen tombe wiert gestelt met dit opschryft van het Latijn in t’Vlaemsch overset luyd aldus:

graefschyft van Roeland Verbrugge overleden den 22 april 1215
lezer aenziet hier het graf van d’heer Roeland Verbrugge
aen welk snoo fortuyne getoont heeft haere rugge
die twee mael wettelijk getrouwt was voor elk een
naer door een vremd toeval moest t’elken weder scheen
mits dat sijn eerste vrouw sijn zuster was bevonden
en dat sijn tweede vrouw wettig was verbonden
aen een uytlandschen man van haer eens weggegaen
waer door men Roeland moest zoo van de trouw ontslaen
bid voor sijne ziel op dat hij mag glorieus ten jongsten dag

1223: er woedt een hevige pest in Ieper
ANNO 1223 was’er binnen Yper eene grauwsaeme ende schroomelijke peste de welke zoo geweldig toenaem dat’er binnen den tijd van ses maenden van het somer saison boven de 4000 menschen zijn gestorven. t’Is gebeurt dat Cecilia Planke huysvrouwe van Jean van t’Huyne geleyt wierd op den waegen met de andere die van de peste gestorven waeren, meenende dat sij dood was en wierd in een grooten put begraeven op het kerkhof van St. Michiel in de voorstad. In het midden van den nagt want sij wierden bij nagte begraeven om den stank wille, drie heuren daer naer deze vrouwe tot haer zelven gekomen zijnde ende liggende eene van de opperste, rammelt uyt den put en gaet regt moedernact zoo sij naer haer huys, klopt stillekens op de deure. Den man gebiet aen sijne dogter uyt de venster te zien om te vernemen wie daer was het welke sij inderdaed vraegde wie daer klopte.

Sij antwoorde: ‘Doet maer open, t’is ik uwe moeder’. Deze dogter vol schryk meenende haer geest te wezen, zegt het aen haeren vader Jan van Thuyne. Den man haer ook aenziende voor eenen geest en wilde niet open doen bleef die vrouwe kloppen tot ontrent den dageraet als wanneer eenen man van het gebeurte uyt sijn huys quaem en haer siende en hoorde klaegen om binnen gelaeten te zijn, syg verstoute bij haer te gaen en haer in te nemen in sijn huys en bemerkt hebbende dat deze vrouw van de peste genesen was, heeft haer gevraegt om in sijn huys te blijven en sijne sieke vrouwe te helpen die ook met de peste laeg.

Deze Cecilia Planke laet haer gezeggen zonder voorder naer haeren man om te zien en blijft daer drie daegen binnen welken tijd haeren man Jan van Thuyne en de vrouwe die sij bezorgde alle beyde van de peste stierven. Sij bleef in dat huys aldus weduwe zijnde met den weduwnaer drie maenden met hem woonende naer welken tijd sij te saemen getrouwt zijn en deze Cecilia Planke bleef met haeren tweeden man leven zoo lange dat sij zelfs gewonnen heeft den sevensten zoon.

De schrikkelijke peste
ANNO 1227 waeren buyten de Tempelpoorte vele landerien, die toebehoorden aen de Templiers. Op dese hunne landerien en erve (die ontrent de stadt was) wierden de marcktdagen gehouden, maer in dit jaer wiert met consent van Ollevier grootmeester der Templiers, op versoek van den grave Ferdinandus, de marcktdagen in de stadt gebracht, en sedert dien altijdt soo gebleven.

ANNO 1232 heeft Joanna, gravinne van Vlaenderen, huysvrouwe van graef Ferdinandus, binnen Yper eens gaende besoecken, ons H. maget Margarieta van Yper, due sieck te bedde lag, op haer versoeck, het gemeente van Yper ontslegen van eenige lasten of tollen.

ANNO 1234 op den 18 van somermaend begonde binnen Yper te ontsteken eene schrikkelijke peste de welke gedeurd heeft ontrent de 8 maenden lang binnen welken tijd binnen Yper zijn gestorven bij de 9000 menschen. Ten tijde van deze peste is het gebeurt dat eenen beenhouwer woonende in de voorstad op de parochie van St. Michiel van die peste genesen was den welken in sijn huys hadde eene dienstmaerte die hij een maend of twee in sijnen dienst hadde, eene uytnemende schoone en trots meesen op de welke hij sijne liefde liet vallen en vermits hij van over langen tijd met sijne huysvrouwe quaelijk leefde, zoo heeft hij met consentement en wetenschap van sijne maerte op belofte van malkanderen te trouwen eenig fenijn bereyt en sijnde vrouwe daer mede vergeven en des s’nagts als den stadskarre waegen met eene belle daer aen rond reed om op te nemen alle die van de peste gestorven waeren, zoo heeft hij sijn dood wijf met de hulpe van sijne maerte op de karre gedraegen, zeggende dat sij van de peste gestorven was de welke met alle de andere die op dien dag van de peste gestorven waeren begraeven weird.

1234: het verhaal van de beenhouwer en zijn maerte
Een maend daer naer zoo trouwde dezen beenhouwer met sijne maerte. 14 daegen daer naer getrouwt sijnde, was dezen beenhouwer in eene herberghe met lustig te drinken en aldaer met eenen anderen man in dispute raekende, zoo seyde dezen man tegen den beenhouwer: ‘Loopt naer huys bij uwe nieuwe vrouwe die ik over drie maenden binnen Cortrijk om haere hoererie op alle hoeken van de markt van den beul hebbe zien geeselen.

Dezen beenhouwer in volle gramschap loopt naer sijn huys, verwijt aen sijn wijf dat sij eene hoere was en daerom binnen Cortrijk op alle hoeken van de markt hadde gegeeselt geweest. Sij loochende deze beschuldeginge. Verscheyde gebeurs komende daer bij geloopen om dat hij haer sloeg verweet sij aen den beenhouwer: ‘Wat wilt gij seggen dat ik eene hoere ben, gij zijt wel eenen schelmschen moordenaer want gij hebt uwe vrouwe vergeven en aen het volk wijs gemaekt dat sij van de peste gestorven was’. Den beenhouwer uyt vreese dat sijne moord door sijne vrouwe verwitsels zouden openbaer worden, is uyt de stad gevlugt.

De wet ten dien eynde daer van kennisse hebbende wierd onderzoek gedaen binnen Cortrijk en voor waeragtig bevonden dat deze vrouwe om haere hoererie was gegeeselt en uyt gebannen geweest waerom de wet haer heeft doen uyt de stad vertrekken en met groote suspitie den man voor waer veroordeelt dat hij sijne vrouwe vergeven hadde.

1275: het dubbelleven van Stevelinne Coorewynde
ANNO 1274 zijn die van Yper, Rousselaere en Thorhout verklaert vrij te wesen van tol. Den 14de septembre de Kruyskerke staende buyten de stad de welke vervallen was, wierd wederom hermaekt door order van eenen rijken borger d’heer Wautre de Vro en Marguerite van Steenland sijne huysvrouwe en wierd gewijt door den bisschop van Terrouaenen.

ANNO 1275 den 8ste mey is binnen Yper getrouwt eene zekere jonge dogter met naeme Stevelinne Coorewijnde geboortig van Nieuwkerke. Sij trouwde op de prochie van Onse Lieve Vrouwe met Victor de Rose eenen rijken maer gedaegden man 74 jaeren oud en binnen d’eerste 8 daegen van haer houwelijk kreeg sij van haeren man wel slaegen uyt enkel jalousie. Sij dit niet willenden verdraegen, loopt van hem weg zonder dat men weet waer.

Dog sij ging niet voorder als de prochie van St. Pieter daer sij nog gewoont hadde en langen tijd hadde eenen jongman gesproken, van haer eerste houwelijk geen gewag maekende, besloten te saemen binnen de selfste weeke te trouwen. Dus trouwt sij 8 daege naer dat sij weggeloopen was van haeren eersten man met haeren 2den man genaemt in de wandelinge Passchier Groenbeen. Nu getrouwt zijnde, vertelt sij bij der nagt aen dezen haeren 2den man dat sij maer over 14 daegen getrouwt was met Victor de Roose op de prochie van Brielen.

Dus beraemten sij uyt vreeze dat sij zouden bekent zijn en dat het zoude uytkomen dat sij voortaen zoude gaen in mannekleederen en op een andere geweste van de stad gaen woonen op de prochie van St. Michiel buyten de Meesenpoorte. Maer 10 maenden daer naer heeft sij gebaert een dogterken waer van dat het is uytgekomen dat het een vrouwmensch was. Eene vrouwe van haer kennisse weten dat sij hadde getrouwt geweest met Victor de Rose den welken nog leefde, loopt naer sijn huys, vertelt aen hem hoe sijne vrouwe in mannekleederen gekleed was, dat sij vandaege van eene dogter gelegen was en dat sij ontrent 10 maenden getrouwt was met Passchier Groenbeen.

Dezen Victor de Rose ontsteken zijnde van gramschap loopt t’seffens naer haer huys, vind haer in het bedde liggen en wilt met geweld dat kind hebben, seggende dat het van hem was en dat sij sijne vrouwe was. Maer Passchier Groenbeen jong en sterk om dezen ouden man te vegten, slaet hem over dood en vlugt uyt den huyse en loopt weg. Maer Stevelinne Coorewynde ziende dat sij betrapt was en dat haer bedrog wel een quaed eynde zoude uytbrengen, heeft den volgenden nagt zonder iemants wete opgestaen uyt haer bedde en van agter in den steen put verdronken.

De kokerulle van 1280
ANNO 1276, wiert binnen Yper gesticht het Belle Godtshuys, door last van den deugdsaeme mevrouwe Christine fa Outre Glimes, weduwe van den seer Edelen Salomon Belle.

ANNO 1278, sijn de twee kerken, van St. Michiel, ende van den h. Joannes, staende in de voorsteen, gelijck voorseydt is, voor parochiale kerken erkent geweest, want de vier voorsteden begonsten soo geweldig sterck bewoont te sijn, dat men anders niet en sag, als geheele straeten van huysen, soo dat de voorsteen stercker bewoont wierden, als de binnestadt selve.

ANNO 1280 is gewijd het vrouwe klooster Roesbrugge damen. Er is binnen Yper eenen bloedigen oproer geweest, onder het gemeene volk, tegen de edellieden, om wat oorsaeke en weet men niet, want het scheen meer een baldaedige moedtwilligheyd te zijn, als eene klachte. Ondertusschen hadden sij een spreekwoort onder hun, en soo haest, als sij het selve achter straete hoorden roepen, KOKERULLE, Kokerulle, soo wiert den edelman, of anderen borger, op wien sij d’ooge hadden bloedelijk vermoort, ende somwijlen t’huys geplundert. Dese bende was soo machtig, dat de magistraet van stadt, niet machtig genoeg en was, om hunne boosheyd te beletten.

Want die sig hier tegen stelde, was seker van sijn doodt, op den selven dag. Tot dat Guido 23ste graeve van Vlaenderen, selfs met een groote macht van Duytsche soldaeten, in de stadt quaem, aen wie sij terstondt de knien boogden. Nogtans en heeft hij niemandt gestraft, maer alles vergeven, ende uyt hun spreekwoordt wiert dese bende altijdt Kokerulle genoemt.

ANNO 1280 maeckte den graeve Guido vele schoone wetten, aengaende de laeckenweverie, ende hij stelde ook den dagloon der werklieden. De graeve hadde belooft, sijn jongste dochter Philippa in houwelycke te geven aen den sone van den grooten Eduaert koning van Engelandt, waer over den konink van Vrankeryck Philippus le Bel, op den graeve seer gestoort was. Maer den grave om den konink te believen, heeft sijn dochter Philippa naer Parijs gesonden met 30 camenieren of staetsjoffouwen, ende 30 oude ridders, maer sij in t conings paleys gekomen synde dede de koninginne hun allegaer vangen, t’welke onse graeven verstaende, deden alle sijne steden verstercken, en als dan wiert onse stadt van Yper, die tot nog toe bewaert was ofte versterckt, met houten pallisaden, door den grave Guido voor den eersten keer sedert haer tweede erstellinge rondtom in steenen meuren en thorens gestelt.

1284: de schat van de Diksmuidestraat
ANNO 1283 den 30ste mey, heeft den heer Conradus Heyse filius Nicolais als dan in houwelijk zijnde met de edele mevrouwe Lucia Lannoye den heyligen Thomas Cantipratensis van het order der Predikheeren in sijn huys gelogiert en treffelijk onthaelt en alsdan verkreegen dat sijnen oudsten zoon Cletus Heyse in het order der Predikheeren ontfangen wiert, gevens aen de zelve een huys in eygendom en verkreeg ook voor hun bij den graef van Vlaenderen verscheyde en schoone prevelegien voor hun en hunne naerkomelingen. Men zegt dat het huys en erve stond waer dat nu de bleekerie is en het welke gedient heeft voor eene weyde alvoor dat’er een klooster gefondeert was het welke hun eerste goed en herva was.

ANNO 1284 den 10de juni, d’heer Richaruds Heyse, filius Conrardus in houwelijk zijnde met mevrouwe Antonelle Bernaerd dede binnen Yper in de Dixmude straete 8 nieuwe huysen bouwen op de zelve plaetse alwaer 4 jaeren van te vooren een deel huysen verbrant waeren en ten tijde dat het derde deel van de stad Yper door een brant vernielt was. Dan hebben de werklieden onder de ruinen eenen kelder gevonden alwaer eenen man versmagt laeg, hebbende in sijne armen een kleen kofferken waer in besloten was eenig geld, goudene ketenen en goude brasseletten met een besloten brief welker inhoud was als volgt: dit geld en goudewerk behoort toe aen mijne nigte met naeme Passchadia Florison dogter van d’heer Walrard en Magdalene.

De moord op Passchinke de Backer anno 1287
ANNO 1285 heeft den graeve Guido, omde gedeurige moeijlykheden der Yperlingen te stutten, de borgers ontlast van den princelycken wijssel, om hun hier door tot vrede en gerustigheyd te bewegen, want onder de wollewevers en hunne knechten, wasser qualyck een maendt sonder swaere geschillen.

ANNO 1287 den 24ste juni was’er in Yper eene groote moord zeer grauwzaem geschied, gevolgt door eenen oproer van de boose wollewevers. Daer was eene zekere dogter genaemt Passchinke de Baekers de welke cameniere was ten huyse van mijn heer Marcus Heyse in houwelijk met mevrouwe Louise van de Walle.

Deze kameniere was van eene uytnemende schoonheyd, wiert gevraegt op St. Jans dag van eenen zekeren de Hond deken van de wollewevers om eene wandelinge en met hem in eene vergaederinge te gaen maer d’heer Marcus Heyse heeft het alzulk verboden waerom den deken met veele vloeken zeyde: ‘deze weigeringe zal u wel leed doen’, en gezien hebbende dat deze kameniere met eenene anderen minnaer op de wandelinge gonk, heeft dezen deken een deel wevers opgestokt om de maerte of kameniere te vervolgen.

Sij hebben den minnaert vermoort en Passchinke de Backer doorsteken en den hals afgesneden en binnen loopende hebben sij d’heer Marcus Heyse doodelijk gewond en veele van sijn huysraed in stukken geslaegen en des anderdags is dezen heer van de wonde gestorven. Sijne huysvrouwe al dan niet t’huys wezende, heeft den voorgevel van t’huys in swaert saye doen behangen met menigvuldige blauwe lelien de welke sijn waepen zijnde om de droefheyd van haeren man te betoonen en wiert onder eenen grooten koperen sark in St. Jacobs kerke begraeven.

Den 24ste maerte kogte Nicolaus Heyse een stuk land op de prochie van Vormezeele daer hij eenen wal dede delven alwaer gevonden wiert een groot forneel met eene hulle daer op in welke forneel men vond veele kopere marmitten en casserollen, eenen kroes met 6 silveren taillooren, een wierook vat, een coorkap met diamanten, 4 silveren kelken en veel meer andere getalgoed het welke aldaer gedolven is geweest mogelijk in den troubelen tijd om van de Geusen niet genomen te worden.

Deze fragmenten komen uit deel 2 van De Kronieken van de Westhoek – Lees verder op http://www.westhoek.net/P1250001.htm

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>