De herkomst van de naam ‘Poperinge’

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       9 months ago     785 Views     Leave your thoughts  

In “Mémoires historiques de Poperinghe”, geschreven door Albert-Joseph Denuncq in 1837, loop ik enkele interessante wetenswaardigheden over de geschiedenis van Poperinge tegen het lijf. Ik waag me aan een vrije vertaling uit zijn Franse taal van die tijd. Het gaat over het prille ontstaan van de stad.

Ik citeer even; ‘Terwijl volkeren uit Germanië zich meester maakten van Belgisch Gallië, ontmoetten ze op hun route enkele primitieve huisjes en hutten van arme mensen. De hutten bevonden zich in het midden van wouden en bossen. De indringers noemden de plek ‘Pupurningahem’, wat in hun Teutoonse taal zoiets betekende als ‘de woonplaats van arme lieden.’

Het Teutoons is zowat de voorloper van het Vlaams, Scandinavisch, Engels, Frans en het Duits. Denuncq mag dan wel met een scheef oog bekeken worden door sommige lokale historici, maar hij is wel de allereerste die me verrast met een min of meer geloofwaardige uitleg betreffende de afkomst van de vroegere naam van Poperinge. Zoals het vroeger klonk; Pupurningahem of Pupurningaheim. Waarbij ‘heim’ sowieso staat voor ‘thuis’ en de ‘inga’ dezelfde is als in Vlamertinge en Elverdinge; een inge is een stuk ontgonnen land dat vrijkomt na het kappen van de bomen in een bos. Ingaheim betekent dus letterlijk: ‘mijn thuis in de bossen’.

Dus blijft er die Pupur. Mijn research in oude Teutoonse woordenboeken brengt me in één beweging naar het woord poverty, pauvres, poor, pauper (denk maar aan verpauperd).

Zo onder andere in ‘The Online Etymology Dictionary’ ; die het heeft over poverty from old French poverte “poverty, misery, wretched condition – (modern French pauvreté), from Latin paupertatem (nominative paupertas) “poverty,” from pauper “poor”.

Dichter bij ons heeft J. Vercoullie het in zijn ‘Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal’ van 1925 over ‘poover’ afkomstig uit het Frans pauvre, van Lat. pauperem (pauper) = arm.

Wat mij vooral overtuigt is de intuïtieve en sterk fonetische gelijkenis tussen pauper en pupur. Het woord ‘poor’ is er een hallucinant afgietsel van. Arme lieden in het midden van hun bos. Poor people in the woods.  Poor, pupur, paupur, pauper. Hoe gemakkelijk kan Pupurningahem ooit wel Paupurningahem geweest zijn? Oordeel zelf. Eigenlijk is het dus niet Poperinge maar wel Pauperinge. Niemand van onze hedendaagse historici gelooft het indianenverhaal van de Frank Pupurn als stichter van Poperinge. Zelf heb ik jaren mijn tanden stuk gebeten op een betekenis die steek houdt. Bovenstaande verklaring geeft me een sterke overtuiging om het deze keer wel bij het goede eind te hebben.

Priester Denuncq geeft nog wat meer details over de oudste geschiedenis van Poperinge. De Franken maken zich baas over de Romeinen. Pharamond wordt hun eerste koning. De eerste koning van Frankrijk is zelf de zoon van Marconier de eerste aanvoerder van de Franken. Pharamonds zoon Clodion bestijgt de troon in het jaar 428 en verovert in die tijd Morinië. Nadat de Romeinen er zijn weggetrokken. De aanvoerders van zijn legers krijgen de uitgestrekte gronden van Morinië.

Een van deze aanvoerders is Wallias, koning of hertog van de Goten. Hij is getrouwd met Blesinda de zuster van Clodion en als huwelijksgeschenk krijgt hij van zijn schoonbroer de heerlijkheid van Poperinge. Denunq verrast me verder nog met de namen van de eerste heren (en dames) van de heerlijkheid Pupurnigahem.

1. Wallias – koning of hertog van de Goten – getrouwd met Blesina, de zuster van Clodion, de koning van Frankrijk in 428.
2. Flandbert (hun zoon) die getrouwd is met Theodora in gevangenschap geboren als dochter van Goldnes de hertog van de Cimbren.
3. Leger I, hun zoon en eerste hertog van Boulogne
4. Leger II, de zoon van Leger I, de eerste hertog van Terwaan in 511.
5. Sygilvada I, de tweede zoon van Leger II en hertog van de Auvergne
6. Sygilvada II, de derde zoon van Sygilvada I en hertog van de Auvergne
7. Firmin, de vierde zoon
8. Roussillon, hertog van Bourgondië
9. N….. de dame van het gebied van Poperinge
10. Regentrude, haar dochter wordt eveneens de dame van Poperinge (in 660).

Bij een volgende gelegenheid vertel ik nog wat bijzonderheden over Regentrude.

De auteur van bovenstaande info is dus inderdaad een zekere Albert-Joseph Denuncq, volgens vvf-westhoek geboren in 1763 in Artesië te Norent-Fontes. Hij was priester in de abdij van Clairvaux. Op 30-jarige leeftijd moest hij tijdens de Franse revolutie zijn land verlaten. Hij dook onder te Poperinge in 1793 en verschool zich tien jaar in de Boeschepestraat. Na een verblijf van meer dan veertig jaar was hij in het verleden van Poperinge gaan snuisteren. Zijn handschrift “Mémoires historiques de Poperinghe”, beëindigd in 1837, getuigt volgens vvf-westhoek niet altijd van een objectieve kijk op de zaak, maar is als eerste “lijvige” studie toch wel een degelijk werk.

Maar objectief of niet, ik geloof rotsvast in zijn verwijzing van Pupur naar Pauper!

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>