Veurne en zijn acht parochiën

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     617 Views     Leave your thoughts  

Vlaanderen, de kasselrij van Veurne en de acht parochiën

Vlaanderen was aan het einde van de 9de eeuw tot het einde van de 18de eeuw een graafschap, waarvan het grondgebied thans gedeeltelijk tot België. Nederland en Frankrijk behoort. Het was verdeeld in “Kroonvlaanderen” en “Rijks-Vlaanderen”.

Eerstgenoemde omvatte ‘Vlaams-Vlaanderen” en “Waals- Vlaanderen”. Tot “Waals-Vlaanderen” behoorden de kassclrijen van Rijsel, Dowaai en Orchies. “Vlaams-Vlaanderen” omvatte het Vrije van Brugge en de negen kasselrijen: Gent, Oudenaarde, Kortrijk, leper, Belle, Kassel, Burburg, Bergen en Veurne.

Door het Verdrag van Utrecht (1713) gingen “Waals-Vlaanderen” en het gebied tussen Aa en de westgrens van het huidige West-Vlaanderen met de kasselrijen van Bergen, Kassel. Belle en Burburg (huidig Frans-Vlaandercn) voorgoed in Franse handen over.

Na de verovering van de Oostenrijkse Nederlanden door Frankrijk in 1794 werd Vlaanderen in twee departementen verdeeld (Lys en Escaut), die naderhand de provincie West- en Oost-Vlaanderen werden.

In 1713 bestond de westerhelft van het huidig West-Vlaandercn, met leper als hoofdplaats, tevens zetel van het bisdom en de gewone verblijfplaats van onze Landsheren, uit: 1. De stad leper; 2. De Zale en de kasselrij van leper; 3. De stad en ‘t Ambacht van Veurne; 4. De stad en de kasselrij van Waasten; 5. De stad en de jurisdictie van Poperinge: 6. Wervik; 7. Menen; 8. Diksmuide; 9. De stad en de Poorterije van Lo: 10. Roeselare.

Een band die voorzeker van grote en weldoende betekenis moet geweest zijn voor de betrekkingen tussen de veelal vijandige landheren lag in het meerbezit, dat ten gevolge van her ontstaan van de parochiën en naderhand van de burgerlijke instellingen, tot stand kwam tussen gebieden van zeer uiteenlopende aard. Ook de bescherming van het allodiale of familiebezit moest er veel bij winnen.

Een groep dorpen, of ambachten, vormden een soort van graafschap, dat de naam van kasselrij verkreeg, toen een van de landgraven zich de titel van Graaf van Vlaanderen had weten te verwerven en tevens het bevel ging voeren over de gewestelijke graven, die van dan af als kasteleins in aanmerking kwamen. Dc streek waarin Reningelst gelegen was, lag in de kasselrij Veurne, die de stad Veurne als hoofdplaats erkende, als wesende één van de acht parochiën, die tot dit gebied behoorde.

De acht parochiën vormden een wezenlijk deel van de Ambachten van Veurne die moesten bijdragen tot 27,5 % in de uitgaven van algemeen belang, door hen veroorzaakt. Zij kozen gezamenlijk een magistraat ot schepenbank voor bestuurszaken en rechtspleging.

Veurneambacht of kasselrij van Veurne bestond uit

1) 42 parochiën verdeeld in Noord- en Zuidvierschaar.
2) De acht parochiën: l.Elverdinge 2. Vlamertinge 3. Watou 4. Noordschote 5. Zuidschote 6. Reningelst 7. Loker 8. Woesten
3) De lenen, branchen en heerlijkheden van ‘t Vrije van Rijsels Nieucapelle
– ‘t Vrije, Deken ende Capittels van Sint-Omaars in Alveringhem
– ‘t Hofland van Cassele, bestreckende in Oost- ende West vleteren

– Berckele, t Vrije van de Vrouwe van Meesene te Elsendamme
– De heerlickhede van den Noordt ende Zuyt-Vierschaere in Crombeecke en Stavele
– Zwynlandt
– Coppernolle
– De heerlickhede van de Templiers
– De heerlickhede van Diephezeele, toebehoorende ‘t Clooster van Eversam in Crombeeke
– De heerlickhede van den Couthove
– ‘t Vrije laetschip van Reninghe
– ‘t Hoflandt in Reninghe.

Dc oorsprong van de acht parochiën lijkt nogal duister. Geschiedschrijver Poullet geeft dit toe en is geneigd te geloven dat “in de Xlle eeuw hun grondgebied een uitgestrekte onbebouwde en onbewoonde streek was”. De graaf van Vlaanderen, ten einde dit gebied bruikbaar te maken, zou het vrijgesteld hebben van lasten, belastingen, afpersing en verplichting naar de oorlog te trekken, behalve in tijd van bezetting van hun gebied. De gemeenten die zouden opgericht zijn, zouden ontheven worden van de wet van Veurne, door hen onder zijn rechtstreeks gezag te onderwerpen. Ook “zijn” wensen waren veeleisend!

De bijdragen die iedere gemeente moest leveren, leidden tot voortdurende twisten en een lange reeks van processen. Welke uitgaven waren van algemeen nut? Dit was de vraag! Lodewyk van Nevers maakte een einde aan deze vraag door middel van een reglement van 1.5.1323.

Nieuwe conflicten lieten niet op zich wachten en een vergelijk werd goedgekeurd door Lodewyk van Male op 28 1.1372. De twisten namen echter toe.

In 1603 legden meerdere reglementen de verplichtingen van beide partijen vast, doch slaagden niet in hun opzet. De hoop op een akkoord tussen de gemeenten en de ambachten was tevergeefs. De goede verstandhouding was onherstelbaar. In de loop van de verschillende eeuwen zagen we de afgevaardigden van de acht parochiën protesteren tegen hun positie welke hun te beurt viel vanwege de ambachten, en anderzijds was het de betiteling van een brief die van de gebruikelijke bewoordingen afweek.

In de meeste gevallen wal het een twistgesprek over de uitgaven waarvan de acht parochiën hun deel te betalen hadden. In 1596, wanneer de gemeenten hun onafhankelijkheid uitriepen of bevestigden, namen ze de titel van “8 parochiën van West-Vlaanderen”. Deze stoutmoedigheid ontketende de verontwaardiging van de ambachten, die steun steun zochten bij de Aartshertogen.

Een besluit van 17 jan 1683 verplichtte hen opnieuw te schrijven: “De 8 parochiën van Veurne Ambacht” Door het besluit van 30 augustus 1759 werd eindelijk het twistziek huishouden gescheiden.

De acht parochiën werden onafhankelijk verklaard onder de naam “Generaliteit der acht parochiën”. Van dan af schreef men op de officiele akten: Elverdinge: “eerste der generaliteyt van de acht parochïen enz. Hoofdplaats van de acht parochiën was Elverdinge; de afgevaardigden vergaderden in de herberg “De Zwaan” of “St. Georges”, onder het voorzitterschap van de baliuw van Elverdinge. Deze vergaderingen hadden soms plaats te Ieper in de zaal van de griffie, het “comptoir” of “huis van de conchiergerie der acht parochiën”, waar vele heren hun winterverblijf hadden.

Elke parochie had haar afzonderlijk bestuur, haar begroting en rekening, haar gerechtshof of tribunaal en haar politie.

Willy Delestrez in ‘Reningelst door de eeuwen heen’

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>