De kerk van Brielen brandt

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       3 weeks ago     68 Views     Leave your thoughts  

Zaterdagmorgen 23 september 2017. Ik houd er aan om mijn lezers af en toe een update te bezorgen. Sinds 5 september ben ik nu al onderweg met het tweede deel van de dagboeken van Augustijn van Hernighem. Jullie konden al het eerste deel uitgebreid lezen in ‘Dagboek van Augustijn’. Deze handelde over de periode tussen 1562 en 1572.

Ondertussen zit ik al opnieuw aan 25 propvolle A4-pagina’s nieuwe herinneringen aan het verleden van Vlaanderen, de Westhoek en hier in Ieper. Ik blijf me elke ochtend opnieuw onderdompelen in onze oude geschiedenissen, iets wat ik hartstochtelijk graag doe. Fris en monter aan de morgen beginnen en elke dag opnieuw een stukje tekst aan mijn eigenste ‘verzameling’, mijn ‘Kronieken van de Westhoek’ toevoegen, geef toe; het is een hobby als geen andere.

Vanmorgen ben ik zo beland in het jaar 1578 wanneer de kerk van Brielen plots in de weg komt te staan van de stadsversterkingen van Ieper. Misschien een goed idee om daar eens het weekend mee in te zetten. Een traktatie voor mijn lezers. Jullie kunnen mijn (nog ongekuiste) tekst hieronder lezen. Prettig weekend aan jullie allen.

‘Ook bij ons groeit de ongerustheid. Staan de versterkingen van onze stad wel voldoende op punt om de bevolking afdoende te beschermen? Na een vergadering van 5 mei besluiten de wethouders er iets aan te doen. Ingenieur Guillaume Fobre werkt samen met een delegatie poorters. Ze stellen voor om buiten de stadsmuren een ring van verschansingen aan te brengen. Twintig of eenentwintig wat ze hier ‘graveleynen’ noemen buiten de stede. Fobre berekent dat hij daarvoor 9.000 gulden zal nodig hebben met inbegrip van hout, steen en ijzer. De kosten van handwerk en aarde moeten er verder nog bij gerekend worden. De kerken van Brielen en Sint-Jan staan in de weg van de versterkingen en dienen afgebroken te worden. Dat geldt eveneens voor alle woningen, bomen en hagen binnen een straal van zevenhonderd meter buiten de vestingen. Op 19 mei zal men beginnen met de afbraak van de Brielense kerk, later komt die van Sint-Jan aan de beurt. Ik bekijk de afbraak met meer dan zomaar een stukje nostalgie. Wat voor een indrukwekkende stuk Ieperse geschiedenis gaat hier letterlijk en figuurlijk tegen de vlakte?

Ondertussen gaat onze stadshistorie verder zijn ongestoorde gang van zaken. 8 mei, de nietsvermoedende kerken staan er nog op de laatste dag van de ascensionsmarkt. Pinksteren of niet, er staan toch twee ophangingen op het programma van de soeverein. Justitie wil het schavot plaatsen voor het wachthuis, de ‘cortegarde’, maar die plaats zorgt voor wrevel. Dan maar voor het Zweerd, maar ook dat is niet echt ideaal tijdens deze marktdagen. Er wordt ten slotte voor gekozen om de opknopingen uit te voeren buiten de stadsmuren rechtover de hoge dijk.

Op 10 mei 1578 beginnen de afbraakwerken van Brielen-kerk. Best een delicaat werkje dat beter zorgvuldig kan worden aangepakt. Nogal wat poorters en notabelen troepen samen. Niemand geeft toe dat hij of zij nieuwsgierig is, maar we zien het natuurlijk allemaal graag gebeuren en zo hebben we vanavond wel iets te vertellen aan tafel. Dat de sloop niet zo evident is, blijkt op sinksenmaandag wanneer twee werklieden van hun stellingen donderen. Het resultaat is nefast: één dode en één zwaargewonde. De 28ste mei mogen de Ieperlingen zich weer opmaken voor een nieuw stel executies van meneer van Bellewaerde. Drie jonge gasten die al een hele tijd gevangen zitten krijgen vandaag de eindafrekening van hun leven gepresenteerd. Een cafébaas van Mesen en twee anderen die groot kwaad hebben uitgericht bij de landman. Ze worden de ene na de andere onthoofd op het schavot voor het gasthuis en daarna worden hun lijken opgehangen.

Tegen het einde van mei profileert La Motte zich in Grevelingen zich nog meer als een vijand van het regime hier in Vlaanderen. Een afgevaardigde van de Staten wordt door hem pardoes gevangen genomen tijdens diens bezoek aan St.-Omer. Het gaat over de secretaris van meneer van Lycke. In Ieper wordt er onverdroten verder gewerkt aan de afbraak van de kerken van Brielen en Sint-Jan. De 13de juni, een vrijdag trouwens, is de toren van Brielen-kerk zo goed als mogelijk ontmanteld en klaar om voorgoed uit het stadsbeeld te verdwijnen. Best een gruwelijk werk met alle risico’s van dien. De toren staat nu immers op drie kanten geschoord. Aan de voet van de schoren worden pek, hout en stro opgeslagen. Op die vrijdag de dertiende, om halftwee ’s nachts steken de mannen er het vuur aan. Er staat geen wind, niet het minste briesje is er merkbaar.

En stil dat het is. De Brielenaars die in de buurt van de kerk wonen zijn met have en goed weggevlucht uit angst voor het vuur en het neervallende puin. Iedereen vreest dat vuur en de brokstukken. De brandstichting op zich verloopt vrij traag. Het duurt zeker een half uur tot de vlammen plots echt gretig beginnen aan hun werk. Maar dan gaat het snel. In een mum van tijd staat het ‘vanegat’ in lichterlaaie en even later tuimelt de naald neer aan de zuidzijde van het zieltogende gebouw. Om halfdrie begeeft hij eindelijk. De toren scheurt open, stuikt ineen alsof hij verdrinkt in de rest van het puin om uiteindelijk toch nog voor een groot deel te blijven staan tussen de geblakerde muren van het verwoeste godshuis.’

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>