De kermissen in vroegere tijden

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 months ago     146 Views     Leave your thoughts  

De Vlamingen hebben altijd een bijzondere voorliefde gehad voor luidruchtige vermaken en voor goede sier. Zingen, dansen, eten en drinken trokken hen ten allen tijde meest aan.

Onder het oud bewind telde men meer feestdagen dan thans en onze voorouders hadden zo gelegenheid bij de vleet om aan hun lusten de vrije teugel te vieren. De overdaad in eten en drinken ondermijnde de volksgezondheid en verwijderde het welzijn van vele gezinnen. De dronkenschap , die kwaal, welke de alcohol in de 16de eeuw is komen verergeren, was de oorzaak van ontelbare bloedige twisten, die dikwijls eindigden met doodslagen.

Het is dus niet te verwonderen dat de overheid zich al vroeg beijverd heeft om de driften van het volk te beteugelen door middelen die, jammer genoeg, maar weinig doel troffen, omdat ze niet met de nodige vastberadenheid werden toegepast.

Een verordening van keizer Karel verbood op 7 oktober 1531 meer dan twintig personen op een bruiloft uit te nodigen. De Raad van Vlaanderen vermeerderde op 5 november 1610 dat getal tot veertig. Weldra stelde men vast dat de voorschriften helemaal niet in acht werden genomen en dat men soms tot vijf- of zeshonderd personen op een bruiloft vond.

Dan stond men toe, dat tweeëndertig koppels werden uitgenodigd en dat het feest twee dagen zou duren. Op voorwaarde dat de plaatselijkeo officier aan tafel werd uitgenodigd om alle twisten te voorkomen.

Verenigden de bruiloften maar een beperkt aantal personen aan de braspartij, de kermissen gaven daarentegen aanleiding tot algemene losbandigheid. Keizer Karel, willende beletten het groot aantal doodslagen die bij dronkenschap in taveernen en cabaretten werden begaan, gebood op 30 januari 1543 dat men geen verzachting van straf zou verlenen voor de doodslag op een kermisdag of binnen de drie dagen nadien begaan.

Teneinde de gelegenheid tot handgemeen te verminderen, vaardigde men op 22 juni 1589 een bevel uit waarbij al de kermissen van éénzelfde provincie zouden plaats grijpen op dezelfde dag en dat die maar één dag mochten duren. Maria-Theresia verklaarde op 21 juli 1779 dat, aangezien men in de verschillende gehuchten de gewoonte had om elk een afzonderlijke kermis te houden, ze voortaan gebood dat er voortaan slechts twee kermissen zouden zijn. De ene voor de kerkwijding en de andere voor de patroon van de gemeente. Jozef II beperkte die toelating nog meer door zijn bevel van 11 februari 1786 waarbij er slechts één kermis meer zou zijn in elke gemeente en voor alle op dezelfde dag, namelijk de tweede zondag na Pasen.

Onder de Franse overheersing werden alle wetten en verordeningen van de vroegere regering afgeschaft zodat onze voorouders in de 19de eeuw volkomen vrijheid genoten op het stuk van kermis houden. Dat ze er van gebruik maakten, hoeft niet gezegd te worden en ze gingen hun gang.

In 1822 verscheen te Gent bij G. de Busscher en Zoon een boekje waarvan de exemplaren thans zeer zeldzaam zijn geworden; getitels ‘Nieuwen koddigen almanach of aanwijzer der Gendsche estaminees gevende één staminee per dag voor 1822, verrijkt met een kortbondig verhael der Gends-kermissen van 1821.’ We zien daarin dat de leutige Gentenaars tot de gewoonte van de oude tijd waren teruggekeerd en dat er te Gent alleen al acht kermissen waren, één voor elke parochie.

De Almanach geeft ook verslag van de kermissen van 1821. Sint-Baafskermis had niet veel volk getrokken omdat de mensen zich gewoonlijk niet herinneren wanneer de reeks vermakelijkheden van het jaar aanvangt. Ook werden de dans-aria’s maar gespeeld op lieren en moezelzakken. Op Sint-Anna dansten alleen de parochianen maar men zag veel spelen met de bollen, schieten naar de gaai, paling bijten en kuipken steken.

Met heilig Kerst ging het gejoel voorgoed aan de gang. De bals waren schitterend en het volk stroomde er toe. Op Sint-Pieters is geheel de stad gekomen, van de Ketelpoort tot een half uur buiten de Petercelliepoort kon men over de hoofden lopen. Aan zekere ‘estaminets’ moest men zijn beurt afwachten om binnen te gaan. Sint-Niklaaskermis had alleen mensen van zekere leeftijd aangetrokken, omdat de jongeren verademden ten einde des te vrolijker Sint-Michiels en Sint-Maartenskermis te vieren.

De kermis van ‘Akkergein’ is de wijdloopigste van de stadskermissen. Men viert die in stad en buiten de Brugsepoort. Dit jaar is de toeloop op die streek fors toegenomen. Op het ‘Zonder Complimentenbal’ van het Postjen in de Twaalfkamerstraat was de toeloop zo groot dat men dikwijls verplicht was de straat te nemen voor ‘foyer’.

Sint-Jacobskermis is ook gevolgd geweest met vreugde, ondanks het seizoen. Alles is er uitgespannen geweest om plaisier te verwekken, ofschoon er veel ijdele beurzen waren of die stonden klaar om het te worden.

In het Duytsed, wat de spelen aangaat heeft er uitgenomen. Het was in die schone plaats dat den Banquet van afscheid moest genomen worden. De kameraadjes van alle parochianen hebben zich daar laten vinden. De maaltijd die men daar opgediend heeft was splendid: niets was er te kort. De lekkerste spijzen waren daar in overvloed en die verwekten ook lekkere begeerten. Want de Bourgogne en de Champagne heeft men daar laten springen.

Als men nu bedenkt dat elk van die parochiekermissen verscheidene dagen duurde, vraagt men zich af wanneer en in welke toestand de Gentenaars ‘s zomers arbeidden. Het is dan ook niet te verwonderen dat de gemeentelijke overheid besloot om vanaf 1843 slechts één grote algemene kermis te houden die drie dagen zou duren met de volgende zondag als sluiting.

Daardoor waren de parochiekermissen natuurlijk niet opeens afgeschaft omdat men er nu nog altijd wat van viert, maar het is zeker dat de braspartijen verminderd zijn en dat is al een niet te versmaden verbetering.

A. Van Werveke in ‘De Gentse Oudheidkundige Kroniek’ in ‘Het Laatste Nieuws’ van 1965.

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>