De koeienplaag tussen 1744 en 1777

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  ,      2 years ago     1233 Views     Leave your thoughts  

AANMERKINGEN OP DE KOEIPLAEG IN DE JAREN 1744-1777

De landbouwers en beestenkweekers van Veurne-ambacht trachtten zich te ontmaken van hun vee zooveel het hun mogelyk was, om alzoo de verliezen te onlgaen. Vele van die beesten wierden verkocht aen kooplieden van Vrankryk en by geheele kudden naer dit land gedreven. Het gebeurde dat, in september 1770, eene dier kudden gedreven wierd langs de bane van Dixmude op Yperen; gekomen zynde aen hel Smesken, gemeente Bixschote, het vee eener schaephofstede, daer by liggende, wierd ondermengd met eene dier kudden, en welhaest de plaeg borst uit op die hofstede. Al de beesten wierden gedood en gedolven en het volk dier hoeve wierd gedurende dertig dagen geconsigneerd.

Aenstonds wierd de plaeg verspreid op acht hofsteden te Bixschote, op twee te Zuydschote en op 29n september in eene weide gebruikt door Pieter Le Roy, brouwer en herbergier, te Steenstraete, alwaer zeven melkkoeijen, en een schotveerze, die ieder geprezen wierden lot twaelf ponden grooten, gedood wierden.

Op 5n October wierden eenige beesten toebehoorende aen Pieter Liefooghe, wonende langs de Luzerne straet, te Boesinghe, door de ziekte aengeraekt; eene wierd doodgeslagen op 4n October en op 8n der zelve maend de overige zestien, Hy ontving voor schade en intrest 133 ponden grooten vlaemsch.

Gedurende den winter suste de plaeg; maer zy ernam met eene nieuwe woede in het begin der lente. Op 22nmaerte 1771, ontstak zy in de hofstede, competerende de kanoniken van Sl Maertens te Yperen, bewoond door Pieler-Jacobus Geloen , burgemeester te Boesinghe , alwaer door order van de lieutenant Jooris, op 27nmaerle, zestien koeijen gedood wierden.

Den 25n dito, Joannes Wemaere, wonende by het Moortelken, verloos twee koeijen. Op 28n, zynde Wittendonderdag, wierd te Boesinghe omtrent 8 1/2 uren ‘s morgens alarm geklipt en by kerkegebod afgekondigd , dat de plage uitgeborsten was op de hofsteden van Burgemeester Geloen, Joannes Wemaere, Francis Vandenbriele, Joannes Ghyselen en by de weduwe Steenkiste; dat vervolgens de inwooners zich moesten gedragen volgens ‘s Majesleit’s plakaten.

Op 17n april 1771, deed Franciscus Smagghe, te Boesinghe, inken aen den commissaris Jooris dat de plage t’zynenl ontsteken was. Aenstonds wierden Pieter Hof en Jacobux Maerten gezonden als experten. Eene beest wierd bevonden voor besmet te zyn; zy stierf ‘s anderendags. Op 19n kwam aldaer de commissaris Jooris met den Greffier Elleboudt, vier experte koeimeesters en vier dragonders om de gesteltenis des andere beesten te onderzoeken. Smagghe had 29 beesten; 21 melkkoeijen, 4 scholveerzen en 4 jaerling veerzen, zonder de kalvers te rekenen.

Men gebood al de beesten te dooden in dry keeren; zy wierden geprezen 65 ponden grooten vlaemsch. Op den zelven dag wierden er by Joannes Wemaere gedood vier koeijen, twee veerzen en een kalf; geprezen 65 ponden grooten. Hetzelfde geschiede op de hofstede bewoond door Joseph Leupe, te Boesinghe , alwaer zeven beesten, geprezen te samen 55 ponden grooten, gedood wierden.

Op 18n april, deed Joannes-Baptiste De Grave, Schepen, wonende op het Zwanenhof te Boesinghe, inken van zyne zieke beesten, waervan er twee stierven op 18n en 19n. Den volgenden dag kwam aldaer de lieutenant Jooris, met den greffier en de experten. Men bevond er 24 beesten, waervan aenstonds 12 koeijen en twee kalvers wierden gedood en op 8n mei doodgeschoten 2 koeijen, 5 kalvers en 5 jaerling veerzen, die te samen wierden geprezen 175 ponden grooten.

Op het einde van mei, heeft men oorlof bekomen om de koeibeesten in de weiden te laten loopen; dit wierd loegestaen niet zonder moeite en looping. Vooraf moest men bekomen van den greffier zyner gemeente een certificaet, om daer mede van den luitenant Jooris of van den heer Vermeersch den oorlof te verkrygen om de beesten uit te laten; de Greffier moest dubbel akt schryven van dezen oorlof, waer af het eene moest worden bewaerd ten synen komploire en een door den Commissaris. Men moest daerom, volgens het laetste plakaet, opgeven de grootte der weiden en getal der beesten die men er wilde laten loopen.

Op ieder weide moest men stellen eenen weide bewaerder en niemand mogt in de weide gaen. Het was verboden de beesten van de eene weide in de vudere te dryven zonder toeslemming van den Commissaris; waer toe wederom noodig was eene declaratie in dubbel opgemaekt door den Greffier.

Wanneer men eene beest verkocht, moest men hebben eene schriftelyke declaratie van den kooper en een certificaet van den Greffier, die wederom in dubbel moesten overgeschreven worden, de eene voor de Commissaris, de andere om te bewaren by den Greffier der gemeente.

Indien ongelukkiglyk de ziekte eene halve myle in het omliggende was uitgeborsten, wierd er geene hoegenaemde permissie toegestaen. Men hoorde van niets anders spreken als van kalangiren en arresten gedaen door de marechausseen en militairen. Wanneer eindeling de boeten zyn gevallen in handen der baillius, die dezelve by processen bekwamen, als zynde de regters dier zaken in dienste van de Majesteit, zyn de landslieden wat meer gerust gelaten geweest, om dat de Commissaris met zyne supposten niets meer kregen van de boeten.

Uit Gazette van Yperen van 23 januari 1858 (historische kranten.be)

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>