De legende van Sint-Michiels

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 week ago     73 Views     Leave your thoughts  

De Dorpstraat op St-Michiels, tusschen Schoutteet en de kerk, is altijd, al van over ouds, een sukkelbaantje geweest waar men van alles – kan vinden: een kalsijtje pit-uut-pit-in lijk met de roefel opeen gesmeten, ’t graf van Lamgat hier en daar, jaarlijks eene zaaiïng van scherp steengruis en te kerremesse een greepke glasscherven, alles wel geschikt om er Ramon, Maes, Kint en Sermoncu om ter zeerst te laten over spotteren…. met platte banden.

Nu ligt er een stenen kemelbrugge, maar vroeger was het een soorte vondelbrugge in hout, nipte breed genoeg om er voorzichtig een driewielkarre over te laten.

Zo ’t gebeurde een keer in die tijden dat er een voerman van al Caesembroot opperwaarduit naar St Machielsplaatse wilde tewege. ’t Was pitwinter en donkeravond, ’t regende slagwater en ’t woei lik een wilde beeste. Jamaar de brugge of duiker stond om in te stuiken, los gezogen van ’t danig kwijlzand; een balke of twee en een leuninge dreven al weg en meê met de kerkebeke. Zie je dien voerman daar afkomen? In zoo’en hondenweêr met een brakke van een fakkel die albij uitwoei? Hij liep rechte naar zijn ongeluk.

‘Je moet daarvooren den kop hebben! Je ga j’aldaar den balg inrij’en’, had F’Iuppen Van Dingens gezeid. Maar e’ ja! Deurendal zijn, ei, en jong en stijf geweldig! ’t Moest en ’t zou! En Dasten Thuysbaert van Deizele zat in en wrong met ’t water tot aan z’n nekke! Z’n karre lag overhoeks tot aan de kappe verzopen in ’t slijk, en ’t peerd op z’n achterpoten stond te klauwieren tegen de dijk op, al snuiven en jaagbalgen om dood.

Dasten kroop uit z’n nat bedde, maar gheel ze – nannetjes-nest zat voorgoed bescheten en bebraakt in die smerige zompe. De man ’n had er geen bof aan! En altijd maar voort

2 ldaar den balg inrij’en » had Fluppen Van Dingens gezeid. Maar e’ja! Deurendal zijn, ei, en jong en stijf geweldig! ’t Moest en ’t zou! en Dasten Thuysbaert van Deizele zat in en wrong met ’t water tot aan z’n nekke! Z’n karre lag overhoeks tot aan de kappe verzopen in ’t slijk, en ’t peerd op z’n achterpooten stond te klauwieren tegen den dijk op, al snuiven en jaagbalgen om dood.

Dasten kroop uit z’n nat bedde, maar gheel ze · nannetjes.. nest zat voorgoed. bescheten en bebraakt in die smeerige zompe. De man ’n had er geen bof aan! en altijd maar voort regenen met hemels geweld, én alsan maar waaien en buischen, en donker zijn …. steke donker!! … De uitgedoofde fakkel lag te zwemmen God weet waar.

Goed dat Leitje Busschers daar nog was met heuren bolIanteern, Ja, ’t volk kwam bijgeschoten, àl dat goê volk daar in ’t ronde. Boer Paepe, met z’n één arm, sleurde aan twee baddingen, Basten Gilliaert kwam al stuipen afgespotterd met den pithaak. Ammelietje, gheel profijtig, der achter om te zeggen dat hij hem niet ’n mocht breken. Poltje met voor elk een paraplu. – e’ja j’ heette Poltje Paraplu – en de drie Gustjes – ’t waren daar al Gustjes – Bonte, leien er nog een peerd bij.

Dasten in ’t eerste was in z’n mond geblazen, zat met de poepers en ‘t, sprak geen woord van gepijndheid, Als ze al te gare goed string trokken zou ’t misschien wel gaan peisden ze …

Zoo Dasten lei er de zwepe op, maar …. vloekte derbij lijk een ketter. Niettemin ze trokken en staken en duiveljaagden geweldig! Zesse, zeven keren van her, maar de karre en roerde van. geen spier … van geen zier! Integendeel eerselde en zong nog twee drie voet dieper… Ze, zat vaste en vaste zat ze!

Dasten peisde op z’n winkelware, en z’n wijte die op ’t water lag te vlotten en te trekken om weg… Hij was om uit zijn vel te springen, peerdesterre van dulligheid: hij schoot uit lijk een hofhond, ja ten toppen uit, trok z’n oorlapklakke over z’n oeren, en ‘vooruit!’, brieste hij, sloeg op de peerden en vloekte dat er z’n mulle bij gloeide, De mensen hadden er zuiver geen deugd van en ze gingen hem te wege in de brand laten met al dat gevloek.

‘Ja’, zei der al een, ik voor mij hoor ‘et liever dunderen trek gij je plan!’

‘Mo men brave man, zei er een ander, een klein vernukkeld ventje, je maakt je buspoer, je vloekt met gheele mondsvullen en je ziet bij der ooge dat ’t niet ’n gaat. Wat steek je in jen zak met al dat vloeken?

Iedereen keek om naar dat putteraartje, ’t Was lijk eentjen uit Moïses tijd met e kazaksken aan … en vezels en pluizielinge al alle kanten, ’t had er lijk vooren gekreschen! Maar ’t was ’t kleene van scheute, ’t was wakker, kalm en kloek van tale!

‘Hurkt’, zei het, peerdeman, ‘k en ga je niet langer in ’t vuile laten: laat dat vloeken en grof zijn, dat ’n helpt nieit, leest liever een Wees-gegroetje en ziet wat er van komt.

Dasten keek al over z’n schoüre: ‘Ik ben daar vet meê! En uit m’n zunne, kleene neute je’n kunt me niet dienen.’ Maar ’t neutenaatje ’n liet niet los:

‘Een Wees-Gegroet lezen of met peerd en karre, winkelware en gij derbij naar den dieperik! Kiest!’

‘Zou ‘k durven, jeisde de voerman. Ze gaan zeker den aap houden met me?’

‘Ze’n doen’, sprak ’t ventje, dat z’n gedacht lijk rade. ‘Ik en risschiere niet’, zei Dasten en Wees Gegroet Maria, begon hij luider en luider tot t’enden uit. ‘Ament’, zeien al de andere.

En al met e keer, zonder dat iemand poerde of piept Dasten’s peerd trok string aleene, moedermensch aleene! En weg was de karre….

”t Gaat! Gauw tèh!’, riepen z’allemale in een schok, ’t gaat, maar eer dat ze genoeg ‘gegauwd’ ‘gegaat’ hadden, schoot de wagen al vooruit, ’t ging lijk een liere op een zondag en geheel de peerdemaneeze rees vullegat nae boven uit ’t water, uit slijk, uit de morre … en zonder zwej en zonder vloek.

Al die ’t zagen stonden paf en vergaten wind en regen van klare verbauwereerdheid. Dasten Thuysbaert stond daar nu met z’n verbrande kaken.

‘Awal?’ vroeg ’t kleen ventje gheel gezapig..

‘Kameraad’, zei Dasten, en hij greep ’t mannetje bij z’n schoüren, da’s een grooten distel uit m’n vinger, en ‘k en ga die lesse nooit vergeten! De leute is g’houden, sprak hij verder, en me gaan ’t stille leggen voor vandage, Van nu voort stallinge, eten en bedde is geld weerd, maar gij’ vadertje blijft bij mij vanavond op mijn kosten.

‘Dank u’, zei ’t kaboutertje: en ’t zag er toch zo mager uit, zo uitgeflauwd en zo deerlijk aangetroeteld, ’t en had zeker nog nooit een wullebedde gezien.

Als z’aan d’afspanninge kwamen, ’t trok een beetjen achteruit: ‘Ik ben hier feestelik buitèn gevraagd’, zei ‘et; de bazinne moet geld hebben en vele! En z’is vijs van arme mensen.’

‘Wadde’, zei Dasten, ‘me gaan ’t e keer zien, en hij bestelde van ’t beste als mondspel en van ’t zachtste als slapinge.’

‘Jamaar’, knees de, bazinne, ‘al goed voor U maar … dien schooier daar … en de pijakkers?’

‘Bazinne, da’s m’n beste vriend en ’t is ik die betale en borge sta voor ’t voordeel gelijk voor ’t nadeel.’

Zo, z’aten fijn en ze trokken maar seffens de trappen op. ‘Hurkt,’ zei vadertje als ze te wege in bedde kroepen, ”t en is maar dat ‘k zeggen wil … morgen vôôr hanegekraai ligt die bazinne, dat oud kakebeen met heur gierige klinkemanieren op heur reeuwstroo.

‘Ja?’ zei Dasten maar hij was al aan ’t ronken, overgoten van den schabouweliken grooten vaak.

Maar als de dag striemde, wel djeemenis was dat een tramulte! ’t Stond al op sprieten, ’t was al huilen en tieren da’ je hoorde. Dasten bekeek zen kameraad… maar ’t mannetje sliep lijk een boom, hij liet het slapen, sprong uit zen sliet en in een hitte omleege gaan kijken wat er ommeging … Och Heere wal Heere Onze Lieven Here! De bazinne lag op heur bedde …. steenstokke dood!

‘Dat is aardig’, zei Dasten, ’t baasje daarboven heeft het mij nog voorzeid gisteravond in bedde: da’ ze maar heur akte van berouw ’n leze want ’t is heur laatste nacht!

‘Ja….’ , zeiden d’ anderen daarop, ‘jaa ’t da’s aardig’.. en ze kregen achterdenken. Wie is dat eigentlijk? … eerst die karre, en nu die dood?? Is dat geen soorte toverare? Of is dat een moordenare? En met twee drie’n vlogen ze naar boven om da.’ musschenschuw è kee goed te bekijken en t’ onderhoren.

Maar als ze vôôr ’t bedde stonden en keken onder en boven ….. was vadertje musschenschuw spoorloos verdwenen en op z’n plaatse lag er een schoonen gekruisten Ons Heere, onder glas in een kader, en daar onder geschreven: ‘slaat d’ooe op ’t Christi Kruis’.

K. D. W. in de volkskundige almanak ’t Beertje van 1947

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>