De moord op de Spaanse soldaten

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     531 Views     Leave your thoughts  

Verhael van het doodsmyten der spaensche soldaeten door de burgers van Yper.

Ten jaere 1632, in de Vastenavond daegen, hadden de burgers van Yper naer gewoonte lustig gemaskerd, want het waeren alsdan gulde tyden voor de ambachtslieden, deze konden voor eenen spaenschen schelling (doende 7 stuyvers) een brood koopen van ontrent 8 pond zwaer, een stuk boter en 25 eyeren. – Het koeyen vleesch koste maer 2 à 3 oorden het pond; het verkenvleesch eenen stuyver, en alle andere eetwaeren aen diergelyke pryzen.

Ten dien tyde was het in gebruyk dat de burgers met eene geheele straet te saemen maskerden, ja zomwijlen met 26 a 40 paer, alle in de onderscheidene kleedsels, welke zy voor klugtigste konden uytvinden.

Er laegen dan in garnizoen binnen Yper, zeven regimenten soldaeten, onder spaensche, italiaensche cn waelsche ruytery en voetvolk,bcnevens een regiment italiaensche troepen, dewelke maer acht daegen te vooren in de stad gekomen waeren, onder welke italiaensche veele boosaerdige mannen waeren.

’t Is dan gebeurt dat de in garnizoen liggende soldaeten de vrouwen en jonge dochters mishandeld hebben in vcrscheyde herbergen, byzonderlyk in Nieuwkerke, in de goude Schippe, in Versaillièn, in den koning van Pruysen, in Hondschote, en in menigvuldige andere plaetsen, alwaer de burgers hun ververschten, aengerand wierden op eene onredelyke maniere door de italiaensche vreedaers; dronk zynde, het vrouwvolk de trappen opgaende en nederkomende, waeren oneerlyk vast gegrepen, op hunne bloote billen geslegen, en daer by bedreeven zy nog veele andere stoutigheden, waerdoor er schrikbaere beroerten en gevechten gesproten zyn tusschen de burgers en de soldaeten.

Terwyl die desorders, veel vrouwvolk verloos hun goudewerk en andere verciersels, hunne kleedsels waeren gescheurd en van hun lyf getrokken. Door alle deze twisten waeren de burgers op de soldaeten zoo verbitterd, dat zy zwoeren dezelve met d’eerste gelegentheyd dood te smyten.

Ecn ieder denkte dat dezen nijd noyt en zoude gedoofd worden, ten zy dat de Yperlingen daer over eens vraek zouden genomen hebben. Dit zoo zynde, maer korts daer na eenen heer van de stad, kapiteyn gemaekt zynde van de burgerlyke wachte, den welken alle degene die onder zyn gebied waeren genoodzaekt hadde elk met zyne vrouwe om die te beschinken in eene herberg, en terwyl dat deze burgers aldaer lustig dronken, waeren cr in dezelve plaets veele italiaensche soldaeten, willende met hunnen dronken kop, tegen alle regt en reden naer gene goede redens luysteren, maer wilden met kragt en geweld in de kamer treden, waer de gezeyde burgers vergaerd waeren, dat van welke soldaeten eenige gekenden pligtig waeren van in de bovengezegde Vastenavond daegen het vrouwvolk mishandeld te hebben.

Deze burgers hun daer tegen stellende en met alle geweld hun willende van de kamer dryven, verweetcn aen die italiaenders de sehelmzaeken die zy aen de burgeressen gedaen hadden in de Vastenavonddaegen,zeggende: gyle en moet niet denken alhier van liet zelve te doen, want is het zaeke dat gyle van de kamer niet henen gaet en ons hier gerust laet, wij zullen u als schelmen dood smyten.

Dan begonste de gramschap der burgers en de moedwilligheyd der soldaeten aengroeyen terwyl zy malkaer aenranden, doch deze italiaenders wierden door de burgers van de kamer tot beneden de trappen gesmeten, en daer ten huyze uytgedreven.

De andere soldaeten die nog in de keuken en in de andere kamers waeren, ziende hunne makkers ten huyze uytslaen, kwamen al te saemen opgesprongen met bloote degens en sabels. De burgers vielen daer zeer deftig aen, zoo dat het eerste gevegt aldaer schromelyk begonde, tegen welke de burgers als leeuwen en tygers zig stelden, roepende slaet dood, slaet dood al dat spaensch en soldaet is, door dit eerste gevegt en geroep kwamen alle de burgers uyt hunne huyzcn met musketten en degens van alle kanten toegeloopen, en sloegen zoo gezamenderhand alle de italiaensche soldaeten die in de herberg hadden geweest en alle de waelsche soldaeten die op de hoofdwacht waeren, ja zelfs op het geroep van deze tumulte waeren toegekomen, en terwylen dat gevegt voor de herberge deurde, zoo kwam de schouwe van den keuken der herberge in brande.

Den torrewaeker den brand ziende, stak de vlagge en de lanterne uyt en hy klopte de klokke. Up dit geluyd de stad stond in allarm; in den beginne elk riep ’t is brand, maer korts daer naer vloog de maere allomme ’t is tumulte. t is tumulte, smyt al dood dat spaensch en soldaet is, op dit algemeen geroep namen de burgers van alle kanten de waepens aen, en men sloeg alle de soldaeten dood die men ontmoete, en mits geheel het garnizoen by de burgers logierden want ten dien tyde er nog gene barakken of cazernen waeren, en in zulk geval en konden de soldaeten niet ligt by een verzamelen.

Menigvuldige soldaeten dezen oproer en schromelyke tumulte hoorende, hebben getragt hun leven te behouden door de vlugt loopende te poorten uyt, en veele zwommen door de waters der vestingen; de burgerlyke wachte van de Meessenpoorte lieten de schofhekkens van de poorte nedervallen, zoo dat er langst deze poorte gene soldaeten konden vlugten.

Op alle wyken en straeten laegen er doode en verslegene soldaeten,maer nergens bevond men er meer in getal als by d’herberge alwaer het gevegt begonst was.

Dezen alarm en tumulte op het hoogst zynde, was zyne hoogweerdighéyd den Bisschop van Yper met aller haesten uytgekomen om de burgers te tragten te bevredigen, want den burgmeester of voogd en nog andere heeren en geestelyke mannen en hadden den oproer niet kunnen beslissen, alhoewel zy nogtans veel moeyte gedaen hadden, den gouverneur van stad ook aen het vlugten zynde en van de burgers achtervolgt vond geen beteren toevlugt om de burgers te ontgaen dewelke hem met doodelyken haet opvolgden, als te kruypen onder den mantel van Z. H. den bisschop, om wiens wille en gezag, de burgers den gouverneur van de stad hebben gespaert.

Als ook eenen trompetter van de fransche ruyters den welken voor het ambacht van dc schippers do viool speelde, wierd door het bedrog en toedoen van een schip door de schippers, versteken, en bleef verschuylen, en op die wyze heeft hy zyn leven behouden, maer de overbljvende waeren ellendiglyk door de burgers van Ypcr dood gesmeten, zoo dat er niemand over en bleef als den gezeyden gouverneur en den trompetter van geheel het garnizoen die niet uytgevlugt of weggeloopen en waeren.

Uit de ‘Verzaemeling van wonderlyke geschiedenissen van ouds voorgevallen binnen de stad Yper, naergelaten door den heer Le Veridique’ en herdrukt voor archivaris Lambin

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>