De pastoor van Nieuwkerke

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     541 Views     Leave your thoughts  

Uit het handboek van de pastoor van Nieuwkerke

Op den elfsten januari 1569 twee schildwachten die hier laegen op het stadhuys (welkers fondatien ik noch gesien hebbe aen het westen van het kerkhof op de plaetse genaemt de Oude Markt) hunne wachte eindigende schooten naer gewoonte hun roer los, op welken stond de Spaensche benden aengeleid door den Capitein Karel wederkeerende van Steenwerk dat hoorende meenden dat de Nieuwkerkers schooten op hun volk.

In het dorp getreden synde sy begonnen hunne vraeke te willen uytwerken tegen de menschen die woonden neffens de kerke, van welke sy oordeelden, dat die schooten gelost waeren. Sy klommen op het stadhuys namen al ‘t geld van den souverain, dat aldaar in eene kasste bewaert wierd, en naer noch eenige boerenhuysen geplunderd te hebben, syn sy noch eens wedergekeert naer Steenwerk.

Doch alsdan niet gevonden hebbende het gene sy sochten, handelden sy de Steenkerkers op de selve wyse, en sy syn noch eens weder gekeert naer Nieuwkerke om van daer naer Yper te gaen. Den bailliu en eenen anderen eerlyken burger syn op het smeeken der burgers den wederkeerenden Capitein te gemoet gegaen, hem biddende van langs eenen anderen doorweg te willen naer Yper gaen, als langs het dorp om allen oproer te beletten.

Doch Karel word hier over ontstelt, beschuldigt de Nieuwkerkers als wederspannig aen den koning (Philippus de 2e van Spagnien) neemt den bailliu gevangen, en lachende met het perykel des doods aen het welke synen ingank binnen Nieuwkerke hem bloot stelde, trede hy dapperlyk in het dorp.

Men klopt terstond de klokke. Oud en jonk komt aengetreden om Karel en syne bende te bestormen. Maer soo haest als hy op de markt quaem, alle die menigte nam de vlucht en dromden soo daenig tegen elkanderen dat den Oostkerkedijk (die heden gevult is) van vluchtelingen vervult was.

‘t Meeste ongeluk quaem over aen Joannes Bouchillioen eenen deugsaemen man en herberghier van het Schaek (die den houk maekt van d’Yperstraete en den weg die naer de Basseville leid) den welken wierd doodgeschoten van die Spaensche bende etc. etc.

Alles gelykvormiglyk aen het gene den geseiden pater Vanderheide of a Myrica vermelt in syn handschrift gemaekt op die tyden aengaende de beroerten van West Vlaenderen.

D’oorsaeke van alle die ellenden besonderlyk hier tot Nieuwkerke, peise ik ontstaen te syn uyt het beleid van Lamoral graeve van Egmond en heer van dese prochie, den welken naer het vertrek van Philippus den 2e koning van Spagnien en grave van Vlaenderen alle die beroerten voorstond, en selve renten nam van dese prochie, om syn voorwerp van tegenstand aen den Koning te ondersteunen.

Hij verbond sig alhoewel gouverneur van Vlaenderen met de vyanden des konings, den prince van Oraignen en ander gheusen (alhoewel dat hy soo het te peisen is Catholyk bleef). Den hertog van Alba wierd in ‘t Nederland gesonden om alle die beroerten te stillen, en dede op den 5 juny 1568 den grave van Egmond onthoofden binnen Brussel, beneffens den grave van Hoorn Philippus van Montmorency en daernaer nam hy bynaer het geheel Nederland in, en herstelde overal het gene tegen den Catholyken dienst begaen was door de gheusen.

Doch in het jaer 1580 de gheusen den meester spelende in het magistraet verkochten in junius voor sestig ponden grooten klokspyse, voor reden gevend dat sulks beter was gedaen als gelaeten en trekkende die somme tot profyt van de prochie die in het jaar 1585 is weder gegeven geweest aen de kerke. Mijnheer Theste heeft die klokke gevonden tot Marque by Ryssel.