De Pupurninga hoeve aan de Fleterna

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  , ,      2 years ago     610 Views     Leave your thoughts  

Onze gedachten glijden verder weg op zoek naar de herinnering van soldaten en handelaars die veel eeuwen voor ons die weg hebben afgelegd in hun zoektocht naar gewin of victorie. Maar laat ons verder stappen in onze tocht naar Pupurningahem dat twee mijl van ons verwijderd ligt. Haastig zetten we de laatste etappe van onze trip verder. We houden noodgedwongen halt aan een waterloop die ons pad doorsnijdt. Het is de Fleterna rivier. Het water van de Vleterbeek, ontsprongen op de Catsberg, stroomt hier in volle snelheid naar de Saksische kust, de Littus Saxus. We stappen over de primitieve brug gemaakt van stenen en rotsen en eindelijk komen we aan bij de antieke residentie van Pupurn. Een lichtgolvende en uitgestrekte vlakte spreidt zich uit voor onze ogen. Het gebied is omzoomd door maagdelijke bossen die als een donkere mysterieuze gordel rond de vlakte hangen. Hier, op deze plaats, veroverden de kinderen van Pupurn het onontgonnen gebied op de reebokken van het land van Buck. Hier begon de kolonisatie van de plaats waar later de stad Poperinge zal groeien. Op deze golvende vlakte woonden vrije mensen en lijfeigenen samen, leefden ze en werkten ze als vazallen van de abdij van Sint-Bertinus. Niet ver van de Fleterna rivier zien we een grote boerderij die bewoond wordt door het dorpshoofd die de Frankische bevolking bestuurt in opdracht van zijn vorst. Op de plaats waar zich nu die boerderij bevindt zal later de woonplaats van de provoost samen met de eerste en bijzonder primitieve St.-Bertinuskerk verrijzen. Daar, in een klein boerderijtje, in de schaduw van een dikke eik, woont een familie van vrije mensen. Her en der verspreid rond de boerderij, strekken de velden zich uit die elk op zich afhankelijkheden vormen en van elkaar gescheiden worden door eindeloos lijkende hagen. Doorheen de akkers zien we de hutten met daarnaast de tuintjes waar diverse soorten groente worden gekweekt.

De vrije mensen van Pupurningahem cultiveren graan
We genieten van talloze boomgaarden die hun wulpse vruchten blootstellen aan de zachte herfstzon. De Frankische boeren hebben er voor gezorgd dat de vlas- en de wijnculturen die ze van de Romeinen hebben geleerd, niet teloor gegaan zijn in de Frankische tijden. In hun achtertuinen krioelt het van de ganzen en tussen de heggen en hagen gonzen de zoemende bijen. De vrije mensen cultiveren het graan, elk op hun eigen stukje akker, waar ze elk voor zich de grond hebben verbeterd. Hun akkers, hun hoornbeesten, hun varkens en ganzen vormen de voornaamste rijkdommen van de Frankische boeren. Als tegenprestatie voor die rijkdommen dienen ze jaar na jaar hun soevereine landheer te vergoeden. De landheer eist van zijn vazallen graan, ganzen, varkens, eieren, honing, hout in vooraf afgesproken hoeveelheden. Vrij geregeld zwerft de feodale landheer, de proost die afgevaardigd werd door de abdij van Sithiu, doorheen zijn domein en herinnert hij zijn pachters aan hun verplichtingen, maant hij iedereen aan die te laat is met zijn betaling en bedreigt hij rebelse pachters die het niet te nauw nemen met hun plichten. Buiten de jaarlijkse belastingen die gelden voor alle vrije burgers moeten de lijfeigenen die de gronden van de pachtheer bewonen eveneens taken verrichten in opdracht van hun vazal. Drie dagen per week dienen de pachters en de lijfeigenen zich te melden bij hun pachtheer. Het is telkens zwaar werk waar ze voor zichzelf niet de minste vruchten kunnen dragen. Labeuren op de akkers, het binnenhalen van de oogst, het ontginnen van bossen op de eigendommen van hun landheer. De meestergast verplicht iedereen ertoe hun deel van het harde labeur te verrichten.

De vrouwen van de lijfeigenen moeten de kleren weven
De vrouwen van de lijfeigenen worden verplicht om kleren te weven met de wol die ze van hun meester ontvangen. In het centrum van de kolonie Pupurningahem loopt een gemeenschappelijke weg die mag gebruikt worden door alle vrije mensen om hun dieren te verplaatsen en te begeleiden. Dicht bij de verblijfplaats van de hoofdman bevindt zich een eenvoudige kapel. Een eeuw later zal die kapel plaats maken voor een schitterende tempel in Romaanse stijl, opgedragen aan de heilige stichter van Sithiu, het latere St.-Omer. De ‘supervisor’, een monnik afgevaardigd door de abt van Sithiu, is verantwoordelijk voor het heiligdom. Hij heeft de opdracht om de bevolking de religieuze discipline van het christendom aan te leren. Bovendien fungeert hij als leraar voor alle kinderen die zich in het gebied van de leenheer bevinden. Weldra nemen meerdere priesters die taak van godsdienst en de christelijke opvoeding over. De abdij van Sithiu bezit in de nabijheid van Pupurningahem eveneens een schuilplaats voor de monniken die volgens de oude documenten de naam heeft van ‘Cella van Beborna’. Beborna situeert zich ter hoogte van Fletrinium (Westvleteren) in de gouw van de Ijzer. Tussen de archieven van de proosdij van Poperinge bevindt er zich nog steeds een charter dat getekend werd door de monnik Ebroinus in Beborna tijdens de maand oktober van het jaar 806. In de tijd van Karel de Grote. Het kostbaar document vermeldt dat een vrije inwoner van Fletrinium die de naam Erhlaire draagt, zijn boerderij met 10 bonnieren grond (ongeveer 86 aren) verkoopt aan Nanthaire II, de abt van St.-Bertinus. De akte is geschreven door Guntbert en draagt de handtekening van de verkoper Erhlaire, samen met dat van zijn oudste zoon Erkenraad en 13 andere getuigen. Het is niet duidelijk of die 13 nu monniken zijn van Beborna of dat het om vrije lieden van Pupurningahem gaat. De akte leert ons meteen dat de abt van St.-Bertinus onmiddellijk na het ondertekenen van de verkoopsovereenkomst het landgoed in leen geeft aan de kinderen van Erhlaire. En dat zijn Erkenraad, Baldraad, Errictrude en Waldetrude. Er komt een speciale voorwaarde bij kijken: de vier moeten de abdij jaarlijks 10 zakken zout leveren.

De heren van Reningelst
Veel eeuwen later. Tijdens de 12de en 13de eeuw zullen de abten van Sint-Bertinus de heerschappij van hun villa Pupurningahem overlaten aan de heren van Reningelst, ‘Les seigneurs de Reninghelst’. We lezen hun namen in tal van oude contracten. Zo staan Odo, Lambert, Rodolf, Boudewijn, Rodolf II, Lambert II, Daniel, Lambert III, Gerard en Beatrijs van Reninghelst (en die laatste is gehuwd met Boudewijn van Brabant) vernoemd. Odo van Reninghelst zal het bij de uitoefening van zijn functie niet altijd zo nauw nemen met de rechten die hij toegewezen krijgt van de heren van St.-Bertinus. Dat zal in 1107 leiden tot een nieuw verdrag tussen Lambert (de zoon van Odo) en de abdij. 40 jaar later zal abt Léonius zijn goede vriend de graaf Diederik van den Elzas vergezellen op kruistocht naar Palestina waar hij onderscheiden zal worden met de relikwie van het heilig bloed van Jezus. Léonius smeekt Diederik van den Elzas een keure goed te keuren voor zijn vazallen in Poperinge. Poperinge zal uiteindelijk zijn eerste stadsrechten krijgen in 1147. In die keure zullen alle gewoonten en regels van die vroegere Germaanse kolonie definitief vastgelegd worden.

De Valkenberg
Op de plaats van Beborna zullen de religieuzen van de orde van Sinte-Brigitte, veel eeuwen later, in de 17de eeuw, een klooster bouwen met de roepnaam ‘Saint-Sauveur’. Het klooster zal in april 1784 afgebroken worden door toedoen van de Oostenrijkse keizer Jozef II. Sporen van Beborna zijn waarschijnlijk nog terug te vinden in de Poperingse archieven waar in elk geval de Vlaamse namen Bornebusschen en Bornebuschdreve opduiken. Zouden er op vandaag nog meer overblijfselen terug te vinden zijn van de oude Pupurninga villa, dat primitieve Frankische landhuis? In Poperinge bestaat er vandaag nog steeds een gehucht met de alom gekende naam Valkenberg die in het verlengde van de Boeschepestraat ligt. De naam Valkenberg is een perfect denkbeeldige Duitse naam want op die vlakke plaats is er niet de minste heuvel of berg die kan verwijzen naar een heuvel.

Dit fragment maakt deel uit van deel 1 van De Kronieken van de Westhoek of kan je lezen op http://www.westhoek.net/P0500001.htm

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>