De sprokkelmaand van 1587

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     414 Views     Leave your thoughts  

Op den 12 sporkele 1587, (nb: februari = sprokkelmaand) vrijdag zijnde, zoo zijnder gevonden drie doode lichamen van landslieden, alwaer den eenen hiet Jan Hutte, landman en pachter in Zillebeke, en d’ander twee waren van Houthem, en waren wel xiiij dagen geleden vermoort geweest van Oostendenaers, om dies wille dat zy gevangen zijnde geen rentsoen ofte luttel wilden geven; zijn gevonden geweest ontrent Zillebeke-Meulene, door de groote menigte van vogelen die in ’t zelve braemstuk uyt en in vlogen, zoo dat sommige landtslieden die daer passeerden zeiden : « Laet ons gaen sien wat caronerie dat daer licht. »

Zoo vonden zy drie doode lichamen, de ij waren zeere geschent van de wulven ofte honden mette vogelen; aldus was eene groote plage voor bet landt, daer zoo menig duyst soldaet in was, dat de Oostendenaren zoo stout waren zoo diepe in het landt zulks uyt te rechten met xij ofte xvi persoonen.

Op dezen tijdt zoo was ’t volk in Ypre en Ypre-ambacht zeere getravaillieert, zoo dat noyt voor dezen zoo gestelt en was, want alle ’t garnisoen, zoo Spaenjaerden, Italianen, Walen ende Duytsche moesten alle gehouden wezen binnen de limieten voren verhaeldt, zoo dat noyt schamelder schade en geschiedde binnen het Westquartier, ja zoo kwaet reysen was ’t dat zy de lieden ontleetten, om te hebben achter landt dat zy begeirden; aldus was ’t landt zeere getravaillieert, ja zoo dat den schamelen landtsman niet cn hadde aen ’t zyne.

Op dezen tijdt was ’t zeer sterck wedere van vorste, zoo dat de Spaenjaerden zoo veel hout brandden dat het ongelovelyk was, want daer zy het vonden ’t was alle geabandoneert en om ’t gemeene wat te secoursen zoo wasser op St.-Pietersdag, den xxij,tao sporkele, met een halle-gebot gepubliceert: « Zoo wie wilde hout halen op de Waesten-causie van de mylesteen-voort moge ’t houwen op beyde de zyden van de strate zonder misdoen; elk zegge ‘tanderen. »

Altydts strenge coude makende in de Sporkele zoo dat kwalyk houdt te bekomen was, maer sommige Spaenjaerden geen respect nemende op het gebodt by de Heeren gepubliceert van ‘thout te moeten halen op de Waesten-causie, gingen aen alle zyden dat zy afhieuwen ontrent de ommeloopen, doende aen alle jonge boomen groote schade.

Op den 26sten van sporkele was ’t vrydag, zoo ‘wasser uitgeleedt iiij Spanjaerden, die men zeyde te gaen hangen te Vlamertinge, alwaer eene potente gestelt was, en meester Boy heeft er een aengehangen en eenen een strop gegeven, en d’ander twee waren met bansuere ontslegen, en naer de dood was hy tot Vlamertinge begraven, en dit recht was gedaen van vrouwen cracht, die zy gedaen hadden aen een innocent kint en aen de moeder ook ; was ontrent dezen tijdt dood gesteken in de Swane een peerderuyter van Labisses-volk, van eenen Spanjaert en niet gevangen.

Op den 27sten van sporkele, zoo was ’t zaterdag en t landtsvolk was zeere benauwt dat men vreesde dat de soldaten noch geheel ’t platte land zouden ruwineren, want zy begonsten de beesten te rooven ; de Duytsche tot Meesene quamen den nacht te voren in Reninghelst, en roofden op ’t goed van Jacop Loot ses coyen en een peert, en daer was een salvegarde ten kerkhove, maer zoo zy niet haest genoeg konste gereet wezen, waren de Duytsche wech en deure.

Op den 28sten van sporkele, Vette Zondag zijnde, zoo was de stede altijdts vol vreempt garnison als nu Hyrsen, Schotten, Duytsche, Spanjaerden, zoo dat men byna niet dan vreemde aensichten en zach; aldus was de stede van Ypre in eenen schamelen tijdt. Den lasten dag van sporkele, Vette Maendag zijnde, maer niet anders dan voor voorseyde Spanjaerden; want de poorterie moeste schamelyk pappen overal, en niemand en hadde recreatie dan zy.

Op den Vastenavondt, wezende den eersten maerte, zoo en hielter niemand vastenavondt, maer zy zeere mal en brootdroncke liepen; de arme poorterie moeste daer op zien, en naer den noene zoo de heeren Schepenen-camere open was, en by eenen mosaigen moeste dat gedaen zijn, ofte by eenen vremden soldaet, was het schoon incarnaet laken van t larige poffet, lanck meer dan ses ellen, gestolen ofte geweerd, ’t welke wel weerd was 4-0-0, en ’s avondts zoo liepender vele Spanjaerden mommen, maer de poorterie moeste daer op zien ; aldus passeerde den eersten dag van maerte Vastenavondt.

In den vasten zoo hebben de Spanjaerden, houdende den vasten den meesten deel in eere gelijk Barbaristen; want den meesten deel eyeren en vleesch aten, zeggende dat zy het doen mogten.

Op den iiij van sporkele, donderdag zoo lagen de Oostendenaers op de Waesten-causie (kassyde) ontrent den mylesteen, en hebben sommige persoonen, komende van Rijssel, gevangen, te wetene Christiaen Lamoot, den ouden; Anceel Van Wervycke en den gekorenen prelaet Van Loo, by den raed van Staten geprononceert abt, en zynen name was heere Jan Snepgadt, eenen van de monicken van ’t zelve clooster; ende hadde lange geslaen tot Rijssele te St. Morrissen; noch warender gevangen twee vrouwen : de weduwe Van Pauwels van de Steene, en de huysvrouwe van Jaques Kesseman en den bode van Rijssele, die ontliep, en meer personen; menzeide dat zy eene vrouwe vermoort hadden, en zoo haest als de mare voor zeker kwam tot Ypre zoo vergaderden wel 200 Spanjaerden, en trokken t’allen poorten uyt, en waren den nacht uyt, maer en hebben niemand gevonden.

’s Anderdags waren op de Waesten-causie vermoort vier mannen, drie schenen te wezen arme zeven-vercoopers en den anderen eenen passagier; dus armen verdrietelyken tijdt was.

.

Fragment uit ‘Nederlandse Historie 1587-1591 van Augustijn Van Hermelghem

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>