De troonsafstand van keizer Karel

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     401 Views     Leave your thoughts  

De kust is vrij in Spanje om het land nu officieel over te dragen aan Filips. En het liefst zou hij ook een einde willen zien komen aan de oorlog met Frankrijk zodat hij zijn koninkrijken in volle vrede aan zijn zoon zou kunnen overdragen. Hendrik en de nieuwe paus zorgen er tot zijn frustratie wel voor dat er verder in de Europese stront geroerd wordt. De vrede zal helaas nog niet voor direct zijn. Karel wil niet langer vruchteloos wachten en hakt voor zichzelf de knoop door om er dan toch de brui aan te geven. De overdracht van de macht moet natuurlijk een evenement zijn waar de wereld en omstreken naar opkijken. Een afscheid van zijn opperheerschappij met een overdosis luister en praal die diepe indruk zou maken op zijn onderdanen. En het hart van zoon Filips zou verwarmen. De hashtag #Filips zou ongetwijfeld een populair item zijn moest Twitter al bestaan hebben in de zestiende eeuw.

Filips wordt uitgenodigd om naar Brussel te komen naar de Staten-Generaal van de Nederlanden die zal doorgaan op 25 oktober 1555 in Brussel. Zoonlief verheugt zich om weg te muizen uit Engeland. Hij kan geen kot houden met zijn vrouw Mary, van kinderen of een spoor van bevruchting is er geen sprake. Zijn frigide del maakt hem niet bepaald gelukkig en enig perspectief op een machtspositie over de Engelse bevolking mag hij vergeten. Brussel wenkt hem glorieus toe.

Ik teken ook present bij de bewuste plechtigheid. ‘De keizer plaatste zich voor de laatste keer in zijn stoel van staat met langs hem aan de ene zijde zijn zoon en aan de andere zijde zijn zuster, de koningin van Hongarije en landvoogdes van de Nederlanden. De rest van het decor wordt opgevuld met het luisterrijk gevolg van Spaanse grootheden en prinsen van het Duitse rijk.’

‘De voorzitter in de raad van Vlaanderen geeft eerst een korte uitleg over de bedoeling van de zitting. Hij las vervolgens een geschrift voor waarbij Karel afstand deed van zijn staten, rechtsgebied en gezag aan zijn zoon Filips, zijn wettige erfgenaam.’ Filips de nieuwe sterke man van Vlaanderen. Een onvervalste Spanjaard met Vlaamse roots. Mijn gedachten dwalen af naar de voorbije jaren van mijn kronieken van de Westhoek. In het bloed van de nieuwe leider stroomt warempel nog het bloed van Gwijde van Dampierre en Robrecht van Bethune. Ik denk aan al die graven en hertogen die achteraf niet meer gebleken zijn dan figuranten, speelgoedsoldaatjes in de eindeloze arena van de verdwenen tijd.

Ik bekijk ze één na één. Filips vader Keizer Karel en diens vader Filips de Schone, omgebracht met gif. Die was het kind van Maria van Bourgondië, gevallen van haar paard, de dode dochter van Karel de Stoute, zelf gesneuveld op het slagveld van Nancy, kleindochter van Filips de Goede, achterkleindochter van Jan zonder Vrees, vermoord op een brug in Frankrijk. Ik denk nog eens aan die tomeloze Franse ambities van die Jan zonder Vrees en aan zijn ouders Filips de Stoute en Margaretha van Male.

Margaretha was de dochter van Lodewijk van Male, vermoord door een dolksteek. Zijn vader was Lodewijk van Nevers kind van Robrecht van Bethune en kleinkind van Gwijde van Dampierre. Al hun daden schemeren door in het verleden van Filips van Spanje. Gwijde is uiteindelijk niet meer dan een springplank naar een verder verleden. Zijn mama heb ik gekend als Margaretha van Constantinopel, samen met haar zus Johanna de in Frankrijk opgevoede dochters van Boudewijn van Constantinopel die rond het jaar 1200 zijn leven eindigde aan een boom in Marquette na een aanslag van zijn schoonzoon Ferrand. Boudewijns moeder Margaretha van de Elzas stuurt me nog dieper in de bronnen van het verleden. Ik eindig bij de stamvader van het Vlaamse vorstendom. Bij Diederik van de Elzas, de papa van Margaretha, de man die Vlaanderen onder zijn hoede nam na de moord op Karel de Goede in 1127.

Mijn gemijmer wordt onderbroken door Karel die het woord neemt tijdens de ceremonie daar in Brussel. Vijfenvijftig is hij nog maar, een oude vent die moet steunen op de schouder van de prins van Oranje om rechtop te blijven staan. Wat hij te zeggen heeft, is al vooraf op papier gezet. Hij kijkt terug op zijn eigen leven, de retrospectie van een afgeleefde vorst. Al van zijn zeventien heeft hij het bewind op zich genomen. Aan rust en vermaak heeft hij zijn tijd niet verspild. Doorheen tijden van vrede en oorlog heeft hij negen tochten naar Duitsland ondernomen. Zes naar Spanje, vier naar Frankrijk, zeven naar Italië en tien naar de Nederlanden. Hij is twee keer gereisd naar Engeland en naar Afrika en elf keer heeft is hij overzee gegaan.’

Nu is hij daar allemaal te zwak voor geworden. Natuurlijk heeft hij vergissingen gemaakt tijdens al die jaren. Hier en daar zal hij onderdanen verongelijkt en beledigd hebben en daar vraagt hij vergiffenis voor. Aan de wellicht miljoenen verspilde mensenlevens denkt hij niet. Hij richt zich nu tot zijn zoon die hij door en door vertrouwt en dat hier ook laat blijken. God wordt er nu uitdrukkelijk mee gemoeid. Filips moet er voor zorgen dat de zuiverheid van het katholieke geloof intact zal blijven en nog veel patati’s en patata’s.

‘Zo haast Karel deze aanspraken aan zijn onderdanen en de nieuwe oppervorst uitgesproken had, zeeg hij op zijn stoel neer, op het punt gekomen om door de vermoeidheid van zulk een ongemene poging te bezwijken. Terwijl hij sprak, smolt de hele vergadering in tranen weg, vol bewondering voor de tederheid tegenover zijn zoon en de voor de liefde waarmee hij zijn volk bejegend heeft.’ Ik blijf er zelf onbewogen bij. Filips richt zich op vanuit zijn neergeknielde houding, dankt zijn vader en richt zich tot de aanwezige beau monde. Hij verontschuldigt zich dat hij geen Nederlands kent om zijn volk toe te spreken.

Bisschop Granvelle doet het in zijn plaats. Het traditioneel nietszeggend gepalaver. Doordravende welsprekendheid en dat allemaal met holle en lege woorden en zinnen. Ook Maria wil nog een laatste keer haar zegje doen. Filips zweert daarna dat hij de rechten van zijn onderdanen zal blijven respecteren en daarna is de ceremonie van de troonsafstand afgelopen. Op 6 januari 1556 volgt er een doorslag van deze ceremonie waarbij de kronen van Spanje en die van de nieuwe wereld eveneens worden opgedragen aan Filips.

Een ongekuiste versie uit ‘De Kroniek van keizer Karel’, verschijnt binnen enkele weken op www.dekronieken.com

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>