Een kleine wereld met schone poorten

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     493 Views     Leave your thoughts  

ANNO 1301, wiert binnen Ipre ingestelt de Collegien, ende raeden van Camer, door Philippus den Derden konink van Vrankrijck, ende geheel het Frans hof sijnen intre hadde gedaen.

ANNO 1302 op den 12 maerte, trocken uyt Ipre 1500 borgers, al in het roodt gekleedt, om buytenander gekent te worden, met standaert, vendel, trommels en tombaelen ende trompetten, ten dienste van den grave van Vlaender Guy van Dampierre, onder het beleydt van d’heere Jan grave van Naemen. Sij trocken voor het Casteel van Cortrijck, alwaer den heer van Lens met Frans garnisoen binnen lag, binnen welken tijdt geschieden den schroomelijcken slag van Groeningen. Door dese oorsaeke, daer waeren in Parijs gekomen twee vremde koningen, den koning van Majorcken, en den koning van Melidien versoekende van konink Philippus assistentie om tegen de Sarasijnen te vechten, die wilde hun landen innemen, waer om den konink ontboodt naer alle princen en potentaten om d’handt toe te bieden om tegen den Turck te vechten.

Daer waeren vergaedert, Duytschen, Engelsche, Schotsche, Hollanders, Zeelanders, Geldersche, van uyt Brabandt, Henegauw, Normandien, Picardien, Loreynen, Bourgoignen, Langedocq, Spaignien, ende ander natien, om met de Franschen tegen de Sarasijnen te vechten. Dit machtig leger vergaedert sijnde, mede de koninginne van Vrankrijck (die een doodelijcken haet op de Vlamingen droeg) dat dit leger soude over vaeren langs de haeve van Sluys in Vlaender, ende met eenen geheel Vlaenderen souden verwoesten, alle de vrouwen de borsten afsnien, de kinderen doorsteken, ende alle de mans vermoorden.

De stichting van de gilde van Sebastiaen in 1302
Met dit opstel is het Frans leger afgekomen naer Vlaender. Onsen grave dit vernemende, heeft uyt Yper, soo geseydt is, en alle ander Vlaemsche steden een leger vergaedert van 6000 mannen, ende terwijl ons Yperlingen voor het Casteel van Cortryck laegen, tegen het uytvallen van het Frans garnizoen, campeerde het Vlaemsch op Groeningen tussen Cortryck ende het Clooster van Groeninge, alwaer gemaeckt waeren vele putten, die gedeckt waeren met groene meyen en grashoeden.

Terwijl het volk bedolven lag, de Franschen met gewelt opkomende met 33000 mannen ende van dese doolaegen niet wetende, sijn met hun peerden daer in gevallen, waer op de Vlaminge, opkomende sterck sijnde 7000 mannen, hebben geheel het Frans leger in routen geslagen, soo datter geen 3000 overbleven om de maere naer Parijs te dragen. Daer wierden gevonden 35 duyst doode ende gevangenen ende ontrent 4000 vergulde spooren, die tot lot van dese victorie in de kerke van Groeninge wierden opgehangen ende bewaert. Ondertusschen den Franschen gouverneur van ‘t Casteel van Cortryck meenende dat t Vlaemsch verslagen lag, is met sijn volk uytgekomen, maer ons Iperlingen, met 1500 mannen daer op vallende hebben alle de Fransche doodtgeslagen, ende aldus wederkeerende naar Ypre hebben onder malkander getrauwheydt belooft ende sijn gebleven als broeders, instellende het broederschap ofte Gilde van de h. rudder St Sebastiaen, bevestigt ende gepriviligeert door den selven grave.

ANNO 1303 op den 11 april trocken een groot deel borgers van Ipre, al in het groen gekleedt, naer St Omaers, ten dienste van onsen grave tegen de Franschen. Sij hebben ongenomen ende verbrandt het Casteel van Arcque, maer voorder optreckende wierden van 800 Fransche ruyters vervolgt, ende vechtende wierden overwonnen ende op de vlucht gejaegt, achterlaetende boven de 600 van hun medegesellen, ende thuys komende maeckten sij het broederschap ofte Gulde van de Busse, onder de bescherminge van de h. Barbara.

Smijt dood die leliegezinden
ANNO 1303 op de 29 septembre, zijn binnen Ipre doodt gesmeten geweest, negen Schepenen van het magistraet, door eenen borgerlycken oproer, die aen de heeren van het magistraet verweten, dat sij Fransch gesint waeren, hun verwijtende in volle Schepe Camer, het voorgaende verlies bij het Casteel van Arcque, roepende overluydt, smijdt doodt de lelie gesinde, dus hebben doodt gesmeten dese naervolgende Schepenen: Michiel Paeldinck, Andries van Acker, François De Beer, Michiel de Vellemaecker, Jan Copsen, Jacop Baerdonck, Jan Peper, Bartholomeus Marijn, ende Michiel van Loo, welkers doode lichaemen sij uyt de venster gesmeten van de Schepe Camer, in d’halle thooren, van achter naer de kant van St Maertens, ende sij wierden ten selven dage in St Maertens kercke, nevens malkander begraven, voor welkers zielen nog tegenwoordig alle jaere een jaergetijde wordt gedaen, ende op elk graf een kandelaer en brandende keersse wordt gestelt op den 29 septembre, alwaer de heeren van het magistraet ten offeren gaen, alswanneer jemandt hier toe gestelt, is roepende, komt offert mijn heeren, over die heeren, die eertijdt heeren waeren, t welk hij erhaelt tot twee à drie keeren.

1304: Robrecht van Bethune vermoordt zijn echtgenote
ANNO 1304 op den 22 van januarius, heeft Guy van Vlaender, binnen Iper, ondersoek gedaen, wie datter plichtig was in de moordt van de negen Schepenen, en daer wierden plichtig gevonden 42 persoonen, de welke al ter doodt verwesen wierden, met diversche tormenten ende peirdeslepingen.

ANNO 1304 wasser een groot getal Iperlingen opgetrocken met het Vlaemsch leger, tegen de Franschen. Hunnen aenleyder was Guillielmus van Juliers; tis gebeurt dat de Franschen ontrent het Vlaemsch leger gekomen sijnde, begonden met een vremt getuyg of instrument, uyt te schieten, groote steenen van drij pondt swaer, met de welke sij vele nederlaege deden op de Iperlingen, die dit niet langer konnende verdragen, hebben met gewelt daer op gesprongen, het instrument in stucken gekapt en met weynig verlies van hun volk, wedergekeert naer hun legerplaetse, daer sij grooten lof af behaelden, ende gepresen wierden.

ANNO 1304 is Robertus van Bethuyne 23e grave van Vlaender binnen Ipre gekomen, ende hoorende dat sijn Huysvrouwe Jolente van Nivers, sijnen sone Carel met fenin doen sterven hadde, welken soone hij gewonnen hadde bij vrouwe Blance dochter van den konink van Cecilien, twelke sij gedaen hadde om haeren sone grave te maeken, soo is het gebeurt, dat den grave op haer daerom vergramt sijnde, soo sij langs de straete ontrent de marckt hem tegemoet gink, om hem wellekom te wenschen, afdoende den toom van sijn peert, heeft sijn vrouwe daer mede doodtgeslegen.

Hongersnood, pest en dood in het Ieper van 1316
ANNO 1307 zijn binnen Ipre gevangen ende doodtgeslagen geweest, de Tempeliers om sommige doolingen ende ongeloovigheden die sij voorhielden, ende alle hun goedt (die sij veel hadden soo in landt buyten de Tempelpoorte als in huysinge binnen de stadt) wiert altemael gegeven aen de rudders van Maltha, die ten dien tijde hospitaliers waeren te StJans binnen Jerusalem.

ANNO 1310 deden den grave Robertus van Bethuynia binnen Ipre bauwen, een groot Casteel voor hem te woonen, op de plaetse genaemt het Zaelhof, doende het selve rondtom met een grooten wal omringeven ende bewallen, met een groote brugge daer over, sterker als van te vooren.

ANNO 1315 is binnen Ipre ingestelt de princelijcke gulde van Maria van Alsemberge, met kentspreuk Licht Gelaeden.

ANNO 1316 wasser soo grooten hongersnoodt, veroorsaeckt door den langdeurigen regen van het voorleden jaer, dat een sack terwe verkocht wiert 42 pondt loopende geldt. De bedelaers stirven van honger, terwijl sij aen de kerkdeuren aelmoesen vraegden, niemandt hun konnende helpen. De werklieden gaende naer hun werk vielen ter aerde van flauwte ende men sag de straeten bestroeydt met uytgehongerde doode lichaemen de welke door de menigte soo grooten stanck uytgaeven, datter een swaere sieckte hier uyt volgde, de welke bijkan niemandt en spaerde, soo dat, die den honger in het leven hadde gelaeten, door de peste gesneveld wierden. Men sag dagelyckx uyt de stadt 60, 70 of 80 dooden uytvoeren van de welke sommige 6 dagen, ander 4, ander 2 en ook eenige nauwelyckx een half ure en leefden, naer dat hun den brandt van de peste was aengekomen.

De dood van graaf Robrecht op 17 september 1322
ANNO 1319 den grave Robertus de Bethuynia, woonende binnen Ypre op sijn Casteel op het Zaelhof, ende dickwils sieckertierig zijnde ontrent de 80 jaeren, soo is het gebeurt dat sijnen sone Robert, alsdan heere van Cassel, bij sijnen vader quam, soo stal hij zijnen zegel, ende dede sijnen broeder Lodewijck bij zinen vader komen op het Casteel, ende dede sijnen broeder, buyten wete van sijnen vader, een brief dragen naer Rupelmonde, in het Casteel aen den Casteleyn, die behelsde, dat den Casteleyn desen Lodewijck moeste doen onthoofde, dog den Castelyn dit last niet volbrengende, en t selve aen onsen grave te kennen gevende, wiert het verraet ontdeckt, waer door Robert moeste vluchten, en sijn broeder Lodewijck in tleven blijvende, heeft vele fortuyne en benedictie van godt ontfangen.

ANNO 1322 op de 17 septembre is binnen Ipre overleden Robertus de Bethuynia, anders geseydt van Nivers, oudsten sone van Guy van Dampierre, 24st grave van Vlaender, in den ouderdom van 82 jaeren. Hij heeft in sijn leven 18 jaer grave van Vlaender geweest, ende wiert begraven in den choor van StMaertens, onder een marbel tombe, in het midden voor den autaer.

ANNO 1322, naer den doodt van Robertus van Bethuynia, wierden uyt Ipre, Brugge en Gendt, gedeputeerde gesonden naer Parijs om Lodewijck van Nivers te gaen haelen als 25 grave van Vlaender in de plaetse van sijnen grootvader, ende komende binnen Ipre sijnen intre doen, heeft alsdan een weth uytgegeven dat de bastaers van d’afgestorven ouders, met bevestiginge van het voorig gebruyck der selve, heeft daer en boven geordonneert, dat in het bestreck van drij mijlen rondtom de stadt Ipre, geene laeckeweverien en mochte opgerecht worden, op verbeurte van de getauwen, tlaecken, tgaeren, ende alles wat tot de weverie dient.

Een kleine wereld met schone poorten
ANNO 1324 den grave Lodewijck, vertrocken sijnde naer Nivers sijn vaderlandt, hadde als gouverneur van Vlaender gelaeten, den heere van Aspermont een Fransman, die de gemeente soo overlaste met taxatie en tollen dat het onverdragelijck was, waer door groote oorlogen ende oneenigheden opstonden soo binnen Ipre als elders waer door men de huysen verbrande van de ontfangers, met soo groote troublen en distructien als men oyt in Vlaender gehoort heeft.

ANNO 1325 op sinte Pieter en Sinte Paulus dag, quam Nicolaus Zanneca, Capiteyn van Brugge, met een groote menigte van gemeente binnen de stadt Ipre. Hij wiert van het gemeente eerlyck ontfangen, maer het magistraet ende eenige borgers die de partie van den grave voorstonden, naemen de vlucht. Alle dese beroerten en afkeer tegen den grave, was door den groote tollen en lasten die door den Franschen gouverneur het jaer te vooren, soo geseydt is, opgestelt waeren. Desen Zanneca dede de poorten van de stadt afbreken, ende de vier voorsteden aen de stadt voegen, met consent van d’inwoonders, brengende de selve in den rink van de stadt, besluytende de vier voorsteden met nieuwe meuren, hooge wallen ende negen poorten, te weten d’Antwerppoorte, de Steendampoorte, de Meessepoorte, de Tempelpoorte, de Boterpoorte, de Elverdingpoorte, de Boesingpoorte, de Dixmuydepoorte, en de Torroutpoorte, welke poorten juyste stonden, daer de kruysen tegenwoordig op de selve plaetse staen. Aldus heeft desen Zanneca de stadt Ypre vergroot, versterckt ende merckelijck verciert, want het was seer aengenaem om sien een groote stadt rondt als een kleyne weirelt, met schoone poorten, hooge wallen ende daer op verheven thorens.

Graaf Lodewijk laat de misdadigers van hun bed lichten
Maer den grave Lodewyck alle dese oneenigheden verstaende is naer Ypre gekomen, dede sommige van hun bedde afhaelen, sommige hangen, sommige in het heymelijck ombrengen, waer door het gemeente, tegen de grave soo verbittert wiert datter een inlandtschen oorlog opstondt, met het innemen van steden, Castelen, ende dorpen, d’eene tegen d’ander, d’een hielt het met den grave, d’ander tegen den grave, soo datter een groote moort, desolatie, ende bloedtstortingen door geheel Vlaender was. De naemen der Schepenen die in dese troubele tijden de stadt regierden waeren dese te weten, Boudewijn van Dixmuyde, Jan Baerdonck, Pieter Peper, Ludovicus Paeldink, Philippus van Acker, Jan Ricaseys, Gillis van Goudtlandt, Hinderyck de Reuse, Jan Vergens, Willem Blijde, Paulus Vander Stickele, ende Jan de Groote.

ANNO 1328 op den 4den dag van oust wesende maendag, sijnder veele Yperlingen bij Poperinge vermoort, ofte al vluchtende gedoodt, om een swaer geschil, twelk tusschen dese twee plaetsen opgeresen was, aengaende de wolleweverie.

ANNO 1328 quam den konink van Vrankrijck, met een machtig leger, ten versoecke van onsen grave, naer Vlaenderen, om de wederspannige Vlaemingen tegen hunnen grave, te temmen. Den konink verbrande vele dorpen en steden, en komende naer Ypre, sijn de Yperlingen tot Vlamertinge hem te gemoet gegaen, hem presenterende de sloters van de stadt. Sij leverden eenige belhamers, die oproer gemaeckt hadden, die terstondt wierden verworgt, dan quam den konink met 2000 soldaeten binnen Iper, voor de welke op de marckt staende met het bloodt sweirdt in d’handt, alle de borgers hunne wapens overleverden, ende hunne stormklocke wiert uyt den hallen thoren geworpen. Ende sij moesten betaelen voor boete 24000 Vlaemsche ponden, ende Johannes van Belle, eenen grooten krijgsman, wiert hun tot bestierder gegeven. De naemen van de Schepenen waeren dese Robertus vander Zijpe, Rogier van Dixmuyde, Joris Belle, Outre Paeldink, Jan Rycaseys, Daneel van Casteele, Outre Gijselen, Andries Baer, Nicolaus de Vrede, Pieter Rijselinck, Willem Salemons, Charles Loonen ende Jan vander Meersch.

Een nieuwe scheepskraan aan de Leet
ANNO 1329 op St François dag quam binnen Ipre haeren intrede doen, Margarieta van Vlaender, gravinne van Artois, de dochter van Philippus de Lange konink van Vrankrijck, ende huysvrouwe van den grave Lodewyck. Sij wiert seer triumphantelijck ingehaelt van den edeldom, notable, ende van de clergie.

ANNO 1330 op St Vincentsdag heeft den grave Lodewyck binnen Ypre, aen alle de geestelijckheydt vrijdom van assijsen gegeven.

ANNO 1330 heeft den grave Lodewyck van Nivers geordonneert dat niemand sijne goederen, langs de vaert van Yperleet, onderwege buyten stadt en mochten lossen, of hunne schepen ontlaeden, als op de Leet binnen de stadt, die alsdan eerst gehouden wiert als voor eene kaeye, ende daerom een nieuwe kraene gestelt om het goet te lossen, op de Leet nevens de vaert, ontrent de Boesingestraete naer den oostkant, recht tegen over de Kloosterpoorte.

ANNO 1337 wiert binnen Iper gefondeert, door den seer edelen ende weerdigen heer Passchael, het oude manhuys voor de weduwaeren, anders geseydt het Nazareth; het getal was 13, ter eeren van Jesu van Nazareth ende sijn twalf apostelen.

De grote storing van 1342
ANNO 1340 op St Jans avondt heeft Eduardus konink van Engelandt, met een groot deel Vlamingen uyt Gendt, Brugge en Ypre, ontrent Sluys, geheel het Frans leger van Philippus coninck van Vrankrijck totaliter geslagen.

ANNO 1340 heeft den nieuwen grave Lodewyck van Maele binnen Ipre sijn solemneelen intre gedaen, als 26 grave van Vlaender.

ANNO 1340 heeft den edelen heere Mauritius Ramaut, die als Capiteyn met 7000 Yperlingen geweest hadde in den slag van Sluys tegen de Franschen, alwaer de Franschen totaliter geslagen waeren, met vreugdt ende triumphe binnen Ypre wedergekeert, ende tot gedachtenisse onder hun ingestelt ende gefondeert een redenrijcke gulde Camer, op de parochie van St Michiel onder de bescherminge van den h. Mauritius, met sinspreucke Vreugdenaers; den geseyden heere Mauritius Ramaut was hunnen eersten prince, zijnde de vierde redenrijcke gulde Camer binnen Ipre.

ANNO 1342 wiert binnen Ipre dicht neven de halle, het stadthuys gebauwt, ofte Congierge, alwaer den Conchegier woont.

ANNO 1342 hebben de Yperlingen een nieuwe stooringhe voor den dag gebracht, willende dat die van Langemarckt, ende van Poperinge, ende andere nabeurige prochien, geen wollen en sullen verwercken, t welke den grave Lodewyck niet konnende middelen of slissen is uyt Vlaender vertrocken.

1346: grote problemen tussen Poperinge en Ieper
ANNO 1344 in het aenkomen van den Somer, hebben de Yperlingen, swaerlijck vervolgt, de inwoonders van Poperinge, om dat sij sig soo wel in de laeckenweverie oeffenden als de Yperlingen. Daerom de wollewevers van Ypre hebben een machtige gewaepende bende opgemaeckt, ende met hunnen bevelhebber Joannes van Houtkercken naer Poperinge getrocken, maer die van Poperinge hebben hun sterk wederstaen, ende daer geschiede groote bloedtstortinge, tot dat de belegerde overmant zijnde, sig hebben moeten overgeven, waer door den aenleyder der Poperingenaers, Jacob de Bets, gedoodt wiert, ende veel ander gevangen, naer Yper geleydt, welke victorie van de Yperlingen, hun gemoedt ontstekende, hebben sig begeven naer Langemarck, welkers wolleweverie wiert geplundert, ende verbrandt door de Iperlingen ende het Casteel van Reningelst teenemael verwoest. De inwoonders van beyde dese plaetsen, om dat sij behulpsaem hadden geweest aen die van Poperinge, wierden ten deele verjaegt, ende ten deele vermoort.

ANNO 1345 op den 14 8bre is binnen Ypre gekomen met eene groote magnificentie, Philippine koninginne van Engelandt, met haere suster Margarieta de keyserinne, alwaer sij met vele vreugdeteeckens wiert ontfangen.

ANNO 1346 geschieden den oorspronk dat men den burgmeester van Yper altijdt voogt noemt. D’oorsaeke is dat op den 12de septembre dito, den grave Louis van Maele binnen Ipre arriveerde die den heere Roelandt van Poeckes gestelt hadde als voogt over sijn kindt Louis, ende gebleven sijnde in den veldtslag van Cressy, heeft den nieuwen grave Louis, den geseyden heere Roelandt de Poeckes, altijd genoemt mijn voogt, ende sedert dien tijdt, is den eersten van de wet altijdt voogt genoemt geweest.

Het eerste goudegeld komt er in 1349
ANNO 1347 naer dat de Franschen een grauwsaeme nederlaege gehad hadden door de Vlamingen, is den Dolphin van Vrankrijk met een machtig leger naer Vlaender gekomen, roovende, moordende ende verbrandende alwaer hij quam. De Yperlingen dit verstaende, zijn met een groote menigte, met ander die hun ter hulpe quamen, tegen de Franschen getrocken, slaende het geheel Frans leger in routen, soo dat den Dolphin moeste vluchten naar Parijs.

ANNO 1347 was de peste binnen Ypre, de welke soo grauwsaem was, datter in de stadt meer als de helft van de menschen daer van sijn gestorven.

ANNO 1349 dede onse grave Lodewyck van Maele goudegeldt slaen, zijnde den eersten die goudtgeldt heeft geslegen.

ANNO 1352 den 4 april, trock den grave van Vlaender, met een burggrave, voogt en voorschepen van Ypre, met ander gedeputeerde, naer Parijs om manschap te doen aen den konink. Aldaer waeren ook mede den meesten edeldom van Vlaender. Den konink heeft hun snoens seer wel getracteert, maer geen kussens genoeg hebbende, soo hebben de Vlamingen hun kostelijcke mantels gebruickt om daer op te sitten, ende van tafel gaende lieten al willens hun mantels op de stoelen liggen; het wiert hun gewaerschuwt dat sy hunne mantels achtergelaeten hadden, ende sij gaeven voor antwoorde, dat het in Vlaender de maniere was, noyt de kussens van de stoelen weg te dragen waer men geëten hadde. Daer naer wiert den konink van den grave genoodt om sanderdags met hun te komen eten, het welke den konink accordeerde, maer den konink verboodt, dat men aen den grave geen hout en soude verkoopen om de spijse te bereijden. Den grave dit wetende, kochte aen sijnen weert, alle de deuren, stoelen en vensters, ende ander houten meubelen, ende alsoo heeft hij den konink seer wel getracteert.

Opnieuw grote onroer in het Ieper van 1362
ANNO 1360 was alhier een groote sterfte, de menschen waeren smorgens gesondt, snoens wierden sij sieck, en savondts waeren sij doodt.

ANNO 1361 heeft den edelen heere Olevier van Steenlandt geboortig van Ipre, tot Doornick gevangen, eenen grooten schelm ende muytmaecker, genaemt Floris Malgewaert, die binnen Ipre op de marckt om alle sijne verraederien, publickelijck onthooft wiert.

ANNO 1362 wasser binnen Ipre door de quaede gemeente, wederom een grooten oproer, want loopende naer de halle, wilde den hoogbailliu hun bevredigen, maer sij smeeten den hoogbailliu doodt ende ter halle vensters uyt. Daer naer in Schepe Camer komende geloopen, naemen alle de ander gevangen, op den hallen thoren, met intentie van al doodt te smijtten, maer sij en hebbender maer drij voor de halle onthalst, te weten den voogt, Adriaen Proventier, ende Boudewijn Proot, om dat sij tegen de privilegien, twee jaeren naer een, schepen hadde geweest. De ander wierden gespaert. Korts daer naer geschieder nog een anderen oproer.

ANNO 1361 wasser binnen Ypre wederom een grauwsaemen oploop van het ongetoomt gemeente, in welken oploop ende tumulte den Schout van stadt, genaemt Prisenaer, wiert uyt de venster van den halle thoren doodt gesmeten. Mijn heere Georgius van Belle ende ander aensienelijcke heeren, wierden vreedelijck vermoort, waerom den grave van Vlaender Lodewyck van Maele, genoodsaeckt was een leger uyt te senden om de Yperlingen te straffen. Ende komende in de stadt heeft gevangen Thomas Zemale deken van de ongebonden trop der wevers, desen ende wel vijfthien hondert ander, wierden plichtig bevonden van de muytterie, zijnde een bende van wevers ende vulders, de welke wierden al ter doodt veroordeelt, sommige door het sweert, ander door de galge, soo dat men noyt in Vlaender gesien en heeft, nog gehoort, soo veele dooden op raeders ende galgen liggen ende hangen, als op de marckt van Ypre, ten daege van dese justitie. Voorders wierden alle de wevers ende vulders in ballinkschap gesonden, want soo lange dese natie binnen Ipre was, daer en was nog geen ruste nog orde te bekomen.

Enkele Ieperlingen openen de stadspoorten
ANNO 1378 op den 12 8bre wiert binnen Ipre voor den eersten keer, de ure klocke met de horlogie ofte klockspel op de halle thoren opgestelt, ende op den selven dag sloeg het seven uren s’avondts.

ANNO 1379 rebelleerden de Gentenaeren tegen den grave Lodewyck, sij naemen vele steden, ende komende naer Ypre, hebben een bende moedtwillige Yperlingen de poorten geopent ende de Gendtenaeren laeten komen in de stadt. Maer korts door den grave verdreven zijnde wierden diversche Yperlingen onthoofdt, om dat sij voor de Gendtenaers hadden de poorten geopent. Maer het leger van den grave rondtom Yper roovende ende plunterende al wat sij vonden, is ten eynde ontrent Poperinge gekomen zijnde maer 800 in tgetal, hebben de Yperlingen wederom een bende gemaekt hebbende, dese 800 soldaeten van den grave bij Poperinge vermoort, waer door het geheel landt van een groote plaege landtstroopers bevrijdt was.

Korts daer naer den edeldom die de partie van den grave voorstonden, zijn gekomen van ontrent Cassel, om Poperinge met een kleen legerken te overrompelen, om dat dese sig met d’Iperlingen hadden vervoegt, maer de Poperingenaers, door de hulpe der Iperlingen hebben het legerken van den edeldom aengetast, vele verslagen ende de reste verjaegt.

Korts daer naer de Iperlingen wederom vervoegt zijnde met de Gentenaers, wierden door het leger van den grave teenemael verslagen soo datter wel 2400 doodt bleven, daer naer is den grave met sijn leger binnen Ipre gekomen, waer door de Yperlingen soo bevreest waeren, datter 300 in getal den grave te gemoet quamen, hem presenterende de sleutels der stadt, met geboogde, biddende om versoeninge, twelke hun den grave verleende, blijvende drij weken binnen Ipre, binnen welken tijdt hij boven de 300 heeft doen sterven, die de belhamers hadden geweest, in ‘t openen der poorte voor de rebelle Gentenaers, ende in ‘t vermoorden van den edeldom; van de selve heeft den grave nog 300 gevangen naer Brugge gesonden.

1382: de beruchte Artevelde komt op bezoek
ANNO 1381 den 16 8bre wiert binnen Ipre ingestelt het Collegie van de 27, met de paysanters beyde dienende om de gemeente in peys en vrede te brengen. Daer wiert voor de paysanters op de groote marckt aen de zuydtszijde recht voor de hoofdtwacht expres een huys gebauwt, om hun te vergaederen aldaer, want de paisanters waeren aensienelijcke persoonen, wiens plicht was, op de stadts poorten te passen, om die te open en te sluyten, ende alser eenig gevecht ofte geschil tusschen de borgers was, dese leyden hun in het Bazant daer den vrede gemaeckt wiert.

ANNO 1382 is binnen Ipre gekomen dienen beruchten Aerdtvelde, opperhoofd der rebelle Gendtenaeren, die sig meester gemaeckt hebbende van verscheyde steden, tegen den grave, heeft binnen Ipre als gouverneur gestelt Pieter vanden Broek, om de selve getrauwelyck te bewaeren tegen het leger van den grave Lodewyck van Maele. Korts daer naer is het Frans leger van Carolus den 6 konink van Vrankrijck, met den grave ende een machtig leger, naer Vlaender gekomen om de rebellen tegen den grave te dempen.

De Ieperlingen paaien de koning met 40.000 gulden
Komende ontrent Ypre op den 18 septembre, ontstonter binnen Ipre een grooten oproer, want Pieter Vandenbroeck hunnen gouverneur, door Aertvelde aengestelt, wilde het beleg afwachten, dog de borgers antwoorden datse geen hulptroupen te verwachten en hadden, om aen soo groote macht te wederstaen, welk verschil ende oproer soo verre is gekomen, dat sij den gouverneur, en vele edellieden hebben doodt gesmeten, ende hebben twee predickheeren gesonden naer het leger bij den konink, om vergiffenisse te bidden, ende de stadt met verdrag over te leveren, welke predickheeren weder gekeert sijnde, zijnder 12 borgers met den abt van Voormezeele bij den konink gegeaen, hem te voet vallende, ende presenterende de sleutels van de stadt, met een offer van 40000 guldens, tot betaelinge van sijne troupen, op dat de stadt niet en soude geplunderd worden, het welke den konink hun heeft toegestaen, ende aldus wiert de stad Ipre gespaert, ende alle de ander steden en dorpen geplundert, ende den buyt in het leger verkocht, voor eenen kleenen prijs, want door de menigte, wiert een stuck laecken gegeven voor een gulden, ende ander goederen naer advenante.

Den konink binnen Ipre sijn intre gedaen hebbende, hebben veel ander steden als Cassel, Berge, Burgburg, Veurne, Duynkerke, Poperinge, Torrout, Rousselaer, Belle, ende Meenen, alle hunne bevelhebbers, die van Aertvelde gestelt waeren gevangen, ende levendig gebracht binnen Ipre bij den konink, om hem te versoenen. Den konink heeft alle de overgeleverde bevelhebbers, op de brugge van Ypre doen onthoofden, ende op den Yperschen berg ofte burse, alle hun goederen verkocht. Den konink bleef aldus vier dagen binnen Ipre, vertreckende naer Brugge om te belegeren, ende den konink ordonneerde op lijfstraffe, geen ander taele te spreken als Frans, want sij altijdt quaedt vonden in de Vlaemsche taele.

ANNO 1382 op de 27 septembre geschieden den vreeselijcken slag van Roosebeke, alwaer Aertvelde met sijne rebelle Vlamingen, van de Fransche totaliter in routen geslagen wierden.

Het wonderlijk beleg van Ieper
In desen slag en waeren geen Yperlingen tegenwoordig, mits hun korts te vooren aen de konink, soo geseyt is, hadden overgegeven, welcken slag gedaen sijnde heeft den konink binnen Ypre als gouverneur gestelt, den heer van Sympi, als opperbevelhebber.

ANNO 1383 is geschied het wonderlijk beleg van Ypre door de Engelsche ende rebelle Gentenaers, miraculeuselyck ontset door de alderheyligste maget Maria, onder den eretijtel van Thuyne, maer aengesien dit beleg uyt en breedt beschreven is in een gedruckt boekxken, genaemt den oorspronk van den Thuyndag, soo sal ik dit beleg maer alleenelijck in het kort ende het principaelste beschrijven. D’eerst oorsaek is geweest dat den paus van Roomen gestorven sijnde, door de Conclave der Cardinaelen voor nieuwen paus wiert aengestelt, Urbanus den 6. Maer den konink van Vrankrijck Carolus begeerde eenen anderen ende heeft eenen Clemens aengestelt, die genoemt wiert den Franschen Paus, dus allen die aen den waeren paus onderdaenig waeren, wierden genoemt Urbanisten, en de ander Clementinen.

Dus den paus Urbanus heeft naer alle Christen princen doen aenseggen dat sij Clemens niet en moesten gehoorsaemen. Richardus, konink van Engelandt dit verstaende, om te voldoen aen den ouden haet tegen de Franschen, beschickt een machtig leger, om geheel Vrankerijck ende alle Clementinen te verdelgen. Ondertusschen hadden de wederspannige Gentenaers tegen onsen grave, het jaer te vooren, tegen de Franschen tot Roosebeke de nederlaege gehadt, ende een haet dragende op de Yperlingen om dat sij sig als dan aen de Franschen hadde overgegeven, ende aen den grave getrauw gebleven, hebben geradig gevonden om haeren doodelijcken haet te blusschen, aen den konink van Engelandt wijs te maecken, dat de Yperlingen, mits sij onder het gebiedt der Franschen waeren, dat sij Clementinen waeren, het geen valsch gelogen was, want de Yperlingen waerlijck aen Urbanus onderdaenig waeren.

Andries Paeldink is de kapitein van de Boterpoort
Dus hebben sij Richardus aengeraeden van eerst in Vlaender te vallen en besonderlijck Ypre aen te tasten, met offer van alle hunne Gendtsche macht daer bij te voegen. Dus het Engels leger in Westvlaender aengekomen sijnde alwaer sij alles roofden en branden, heeft het magistraet van Ypere bevreest zijnde voor hunne stadt, ter halle doen uytroepen dat alle inwoonders van wat conditie sij waeren, souden provisie opdoen ten minsten voor vier maenden, ende deden daerom in de stadt komen, alle het cooren ende leef-tocht dieder te bekomen was.

De stadt van Ypre was alsdan besloten met 9 poorten. De vier voorsteden waeren ongelijck veel meerder als de binne stadt selve. De stadt was alleenelijck beschut met aerden vestingen, ende houten pallisaeden, die men thuynen noemde. Binnen de stadt en wasser alsdan geen garnisoen, zijnde niet anders als borgers. De oversten die de stadt alsdan regeerden waeren de Edelen wijtbefaemden ende edelmoedigen heldt, d’heere Joannes van Oultre burggrave van Ypre, d’heere Baldewijn sijnen sone, d’heere Petrus van der Sijpe, d’heere Jan van der Sijpe, d’heere Nicolais Belle, d’heeren François en Joris Belle, d’heere Andries Paeldink, ende d’heere Jan Boddaert.

Op den elfsten juni quam het Engels leger van Poperinge, die sij geplundert hadden, naer Ypre, eer die van stadt daer van geadverteert wierdenn, want de werkklocke ter halle geluydt zijnde, was het gemeente naer t werk gegaen. Den eersten in defentie was den heer Andries Paeldink Capiteyn van Boterpoorte, daer de Engelschen hun eerst presenteerden, den welken terstondt de maere sondt naer de groote marckt.

De maagd bleef toch niet drijven op het water zeker?
Alswanneer den allarme wiert geklipt met de groote ende kleene stormklocke der halle, waer door alle de borgers in de waepens liepen, ende op dat den vijandt sig in de voorsteden sig niet en souden versterken, heeft men de selve aenstondts in brande gesteken met de twee kerken van St Michiel buyten de Meesepoorte ende van het h. Cruys buyten de Tempelpoorte, naer dat de inwoonders der voorborgten, met vrouw ende kinderen, ende alle hun goedt waeren in de stadt gevlucht.

Ook quaemen van alle kanten in de stadt geloopen, alle de nebeurige landtslieden, ende inwoonders van dorpen en omliggende parochies , soo dat de stadt krielde van de menschen. Het vijandt leger quam voor de stadt bestaende in hondert duyst Engelsche soldaeten. Den oppergenerael was Henricus bisschop van Noordwijck in Engelandt. De ander veldoversten waeren Beaumont, Caverelle, Trivet, Warwich, Gascon, ende Dispensier. De Engelsche hielden hun hoofdquartier ende sloegen hun tenten op de parochie van St Michiel. Daer bij hadden sij vervoegt dertig duyst rebelle Gendtenaers. Hunne bevelhebbers waeren Ackerman, Raso ende Pieter vanden Bossche, houdende hun hoofdquartier aen de noordtkant van de stad, tusschen de kercke van Onse Lieve Vrouwe ten Brielen, ende van St Jans, logierende hunne peirden in kercken en cloosters.

Op het eerst aenkomen van de Engelsche geschieder een mirakel: daer quaemen eenige Engelsche geloopen tot ontrent de stadts vesten, buyten de Boterpoorte, ter plaetse genaemt de Lempe, ende vingen aldaer een jonk maegdeken, ende willende haer onteeren, heeft haer met gewelt uyt hun handen gevrongen, springende in het water van de stadst vesten, aenroepende de hulpe van Onse Lieve Vrouwe. Sij dreef aldus in het water, in grooten perijckel van te verdrinken, somtijdts onder, somtijdts boven, ten aensien soo van den vijandt als die vander stadt, ende wiert alsoo van zelfs gedreven tot op het eylandeken, liggende in het midden van de vesten, altijd preserverende in haer aenroepinge.

Mirakel aan de Boterpoort
Maer d’heere Andries Paeldinck Capiteyn van de Boterpoorte, beval eenige van sijn volk haer daer uyt te haelen. Sij naemen eenen backers trog, ende staeken daer mede naer het eylandeken, salverende alsoo de maegdt, ende haer brengende in de stadt tot een verwonderinge van een ijder. Daer af sij godt loofden ende dankten, ende h. maget Maria, ende men meent dat het beeldt van Maria in den gevel van de oude Boterpoorte, tot een gedachtenisse daer naer is gestelt geweest.

Het eerste assault ofte oploop dede den vijandt op de Tempelpoorte. Hun krijgsgeweir volgens dien tijdt waerden ijsere Canons, waer mede sij schooten steen ballen, die men clooten noemde, van de welke nog een menigte in het stadthuys worden bewaert. Daer bij gebruyckten sij staelen pijlen en bogen, sweerden, lancien, degens etca. Met hun tweede assault besprongen sij de stadt van alle canten. Op den elfsten july deden sij het derde assault, maer wierden telckens kloeckelijck afgekeert. Op den 15 july plante den vijandt twee batterien, aen elke zijde van de straete, recht voor de Meessepoorte, door de welke de poorte gheel wiert gebroken. Men heeft alsdan gesonden, den heer Denis Paeldink, abt van St Maertens clooster, met mijn heere Vander Sijpe, naer den bisschop Norwick generael van het leger, die sijn quartier hielt ontrent daer nu het steenen Cruys staet, gaende naer Voormezeele.

Dese hebben oodtmoedelijck om genaede gebeden, toonende dat sij noyt geen vijandtschap tegen de Engelschen en hadden gedragen, dat sij waerlijck gehoorsaemheyd beweesen aen den paus Urbanus ende niet aen Clemens, hem opofferende een groote somme gelt wilde hij de stadt in vrede laeten, waer op den generael heeft geantwoordt, dat hij wel versekert was dat de Yperlingen niet dan Clementinen waeren, dat hun geldt niet van doen hadde, dat hij de stadt ten viere ende sweirde aen sijne soldaeten gaf, ende dat hij hun als legaet van Roomen, hun comdamneerde als vijanden ende Sarasijnen.

De pijlen vliegen als hagelstenen door de stad
De gesanten met dees antwoorde in stadt gekomen zijnde, heeft den burg-graaf d’heer Joannes van Oultre, alle de borgerie, met het sweert in d’handt onder den standaert met t waepen van den grave, op de groote marckt doen verschijnen, alwaer sij onder malkander hebben den eedt gesworen, voor godt ende t vaderlandt, malkander te sullen getrauw blijven totter doodt toe, liever als hun vrouw ende kinderen te sien vermoorden, de stadt te destrueren, dat sij bereydt waeren tot den laesten man al hun bloedt te storten, voor godt ende den grave van Vlaender.

Dan heeft men geordonneert dat alle vrouwen en kinderne, met de gedaegde ende oude mannen, die onbequaem waeren de waepens te voeren, nevens alle de geestelijkchheydt daegelyckx in de kerke souden godt bidden ende aenroepen, de voorspraeke van de alderheyligste maget Maria, tot bescherminge van de stadt; tot dien dage wiert op dien selven dag , een generaele processie door de stadt gedaen, wanneer de inwoonders bethoont hebben, eene uyterlijcke devotie, onder d’aenroepinge van d’ h. maget.

Dit gedaen sijnde heeft men met een vast betrouwende ende een onvergelycken ijver, alle de poorten en posten der vestens versterckt, beschermt, ende alle de oploopen der vijanden heldtdaediglyck wederstaen met victorie ende grooten buydt. ‘t Was in den achsten oust, op een Saterdag, als den vijandt met seven assaulten seffens van alle kanten de stadt heeft besprongen, gedeurende van het opgaen der sonne, tot savondts der sonnen ondergank, alswanneer den vijandt soo menigte van pijlen in de stadt schoot, dat sij vielen als de haegel steenen, soo dat niemandt en dorste achter de straete gaen, dog alle hunne pooginge was te vergeefs, want sij van de Yperlingen altijdt met een leuwen moedt hebben wederstaen ende gesnevelt geweest.

Allemaal door de hulp van Maria van Thuyne
Naer dat dit beleg negen weken hadde gedeurt, ende naer dat de Yperlingen eenentwintig assaulten ofte oploopen hadden onderstaen, heeft den vijandt den volgende nacht, siende dat alle hun gewelt te vergeefs gedaen was, schandelijck de vlucht genomen, ende de stadt verlaeten. Aldus hebben de Yperlingen op den achsten oust de victorie behaelt, welcke victorie word toegeschreven aen de alderheyligste maget Maria, ter welckers gedachtenisse heeft men een schoon beelt van Maria staende in eenen thuyne doen besnijden ende naer de konste maeken, eerden het selve onder den glorieusen tijtel van Maria van Thuyne, het welke gestelt wiert in de kerke der Eerweerdige paters Recoletten, alwaer een kostelijcken autaer ende ander ciraet en kostelijckheden, ten koste van het gemeente wiert opgestelt.

Sanderdags wesende Sondag hebben de paters Recolletten met alle de geestelijcke ende geheel het gemeente een generaele processie rondtom de stadt gedaen, tot erkende dankbaerheydt van de miraculeuse verlossinge van hunne stadt, alswanneer men heeft besloten van ten eeuwigen dage, alle jaere op den eersten Sondag van oust, met solemnele processie ende het omdragen van het miraculeus beelt van Maria van Thuyne, eene Commeratie ofte geheugenisse te houden, tot erkentenisse van t ontfangen weldaet, welken feestdag nog alle jaere gepleegt, ende erkendt schier geheel Europa deur, onder den glorieusen enden triumphanten eertijtel van Thuyndag, tsaemen sijnde de kerremisse van Ypre die te vooren op den 15 oust was. Den ervaeren ende roemweerdigen heldt Joannes van Oultre burghgrave van Ypre, heeft alsdan gemaekt acht nieuwe rudders, de welken in den laesten storm van het beleg, groote eere behaelt hadden, door hunne kloecke ende edelmoedige daeden.

Vijf man, een kieken en drie vissen
De naemen van dese nieuwe geslagen rudders wiens naement eeuwig verdienen in de geheugenisse der menschen te blijven, ende wiens victorieuse hoofde verdienen den onsterfelijcken lauwerkrans, sijn dese volgende, te weten d’heere Pieter Vander Sijpe, d’heere Olevier van Loo, d’heere François Belle, d’heere Joris Belle, d’heer Ignatius Belle, d’heer Jan Belle fs François, d’heere Olevier de Reuse en mijn heere Jan Ricaseys.

Het is seker door overleveringe dat in dit schroomelijck beleg, niet meer als vijf mannen van Ypre sijn doodt gebleven, een kiecken en drij visschen, daer t nochtans seker is, datter van de belegeraers, ontrent 25000 mannen sijn gesnevelt, het welk aenmerckens weirdig is, niet geschiet te konnen sijn, ten zij door den besonderen bijstandt van d’alderheyligste maget. Daeren boven heeft de vijandts leger geplaegt geweest met een menigte groene vliegen die het krijgsvolk van alle kanten tormenteerde, daer t nogtans seker is datter binnen Ipre niet eene is gesien geweest. ‘t Is ook buyten twijffel, dat in de schier ontelbaere menigte van inwoonders, ende gevluchte gebeuren van t westquartier van Vlaender, die besloten waeren in dese belegeringe, een groot getal door schrick, rauwe ongemacken, zijn ontzielt geweest, want den vijandt hadde de twee vijverhuysen van Zillebeke ende Dickebusch afgebroken, soo dat het waeter in de stadt begonde te stincken, en schoon den vijandt over de 450 groote steenen clooten in de stadt heeft geschoten, nogtans is daer door geen een mensch gequetst geweest. Een steenen cloot is gevlogen in de Boesingstrate door drij huysen, in het bedde daer een vrouwe lag, die haer niet en heeft gehindert, een anderen cloot, soo een vrouwe bij het vier sat, met haer kindt, is de cloot gevlogen tusschen haer ende de wiege, sonder hinder.

De cloten vliegen door de Ieperse lucht
Des anderdags, soo daer het volk op de straete was, om fruyt te koopen, isser een cloot gevlogen tusschen de peeren door het volk, dog wederom sonder schaede, ende schoon de vijandt veel gloejende ballen in de stadt schoot, om die in den brandt te stellen, t is alles te vergeefs geweest, ofschoon daer groot perijckel was door de menigte van de houten gevels, t gene alles niet en kan geschiet sijn, sonder een besonder mirakel. Ten tijde van het beleg scheen Ypre gekomen te sijn, tot den verhevensten trap, van het menschelijck ende wenschelijck geluck, door den voordeeligen stabel van de laeckenweverie, die in haer ten hoogste floreerde. ‘t Is aenmerkelijck voor seer geloofbaer, dat noyt stadt in Nederland meerder getal van menschen in haeren schoot heeft konnen begrijpen, want daer waeren ongetwijffelt alsdan meer zielen binnen Ipre als in het jaer 1247, alswanneer volgens Sanderus, alsdan bevonden wierden binnen Ipre te woonen twee hondert duysent zielen.

ANNO 1384 op den 2 januarius is in de heere gestorven, Joannes van St Berten. Hij was geboortig van Ypre, den welken soo vroom van lichaem was, dat hem de voeten niet en konden dragen; hij en konde noyt rusten of slapen, ten zij al sittende in eenen zetel; hij was een man van seer groot verstandt, den welken geschreven heeft, eene cronicke van sijn abdie, behelsende 45 abten, tot en met het jaer 1294.

Een beeld van de afgod Pan in de Boterstraat
ANNO 1385 wiert binnen Ipre, in de Boterstraete, in het uytgraven van het fondament, tot het opbauwen van een groot nieuw steenen huys, aldaer ontdeckt, eenen marbelen trap, die leyde naer een groot gewelfde kelder, ondersteunt met 6 marbelen pijlaeren. In desen kelder lag een groot silveren afgodts beeld, representerende den afgodt Pan, den godt der herders, met menigvuldige silver kandelaers, wierook vaeten, etca, met ketens, ende een vergulde kiste, met drij sloten. Dese sloten opengebroken sijnde, wiert daer in gevonden, een silveren herders staf ofte macke, met een instrument van seven buysen goud gedorreert, ende verciert met dierbaere gesteenten.

Daer nevens lag een groot parkement, op het welken geschreven stondt, in het latijn, dese volgende woorden: dit sijn de schatten toebehooren aen den tempel van den herder godt Pan, gevlucht voor de vervolginge, ende tijrannie van Nero, keyser van Roomen, al wie dese vinden sal, word besworen, bij den godt Pan, aen sijnen tempel te restitueren, geschreven binnen Iper desen bloeymaandt anno 57. Dese verborgen schatten, souden in dese kelder, aldaer gelegen hebben 1328 jaeren, sedert dien tijdt dat den keyser Nero, om de rebellie van dese landen, alle de steden van Vlaender tot den gronde toe, dede destrueren, alswanneer soo als hier vooren beschreven is, de eerste ruine ende ondergank van de stadt Ipre is gebeurt.

ANNO 1387 is ingestelt geweest, de regeringe ofte wet, van de heeren der Casselrie van Ipre, om een seker bestreck van dorpen en prochien, buyten de paelen der stadt, te regieren.

1390: een vreemde gebeurtenis aan de Oude Kleermarkt
ANNO 1388 op den 6 april, onder de regeringe van Philippus Audax, graven van Vlaender, heeft den Edelen heere Eloy Ludovicus à Dixmuda, of van Dixmuyde, alsdan voogdt der stadt Ypre, den eersten steen geleydt van de eerste nieuwe steenen stads meuren ende vestingen. Desen eersten steenen stadts meuren ende vestingen. Desen eersten steen wiert geleydt aen de Torroutpoorte, tusschen het geklank van trommels, trompetten, walthorens, schalmeysen, minnetruls alias vyolons, met een algemeyne blijdtschap der borgers, want de stadt te vooren maer omcingelt was, met aerden vestingen, met doornen haegen en thuynen, die door het voorgaende beleg der Engelsche, merkelijck geschonden waeren.

Dese nieuwen steenen stadts meuren wieren gebauwt op de kosten van het geheel gemeente; maer aengaende de vier voorsteden, die door de Engelsche soldaeten verwoest waeren, en wierden niet meer erbauwt, maer de inwoonders der selve, wierden gesonden naer Poperinge, Meenen, Comen, Wervick ende ander plaetsen, om de wollewevier te erstellen. Want uyt de inwoonders der voorgeborgten, waeren dikwils oorsaeken gesporten, ofte aldaer begonst, van groote beroerten, ende onbeschrijvelijcke tumulten.

ANNO 1390 op den St Jan avondts, in den middernacht, soo passeerde over de oude Kleermarckt, eenen borger met naem Alexander Vierlinck, tewege sijnde, om voor sijne vrouwe, eene vroede vrouwe te haelen; hij vindt aldaer een deel vrouwe-volk, onder malkander dansen en springen, die op sijn aenkomste, hem bij den handt vatten, ende met gewelt doen mede dansen; in t midden van den dans, sat op eenen zetel, een aensienelijcken heere, zijnde gekleedt met een roodt paenen kleedt, ende eene groote gevrongen mutse, die aldaer speelde op eene fleute. Ten lesten Alexander sig uyt hun handen vringende loopt haestelijck weg, soekende naere het huys van de vroedevrouwe, die hij noyt en konde vinden, al schoon haer huys hem genoegsaem bekent was. Dus was ten eynde genoodtsaeckt, alleen naer huys te keeren.

T’huis komende vindt sijne vrouwe doodt, alsook het kindt, vertelt dit ongeluck aen verscheyde persoonen, tselve wijttende aen dienen gedwongen dans van dat vrouwvolk, op de oude Kleermarckt, ende segt aldaer gekent te hebben eene vrouwe van sijn gebeurte, met naeme Janneken de Letter.

Ieper wint de grote schietwedstrijd van 1394
ANNO 1393 op den 17 juni, wiert op de marckt van Ipre verkocht een havot terwe voor elf Engels, een stoop wijn voor 9 Engels, 100 eyeren voor 15 engels, een stoop grootbier voor 6 mijtten maekende van ons gelt een oortjes, want een groote van ons tegenwoordig gelt is 12 mijtten, waer uyt men kan bevroeden het goet koop leven van dien tijdt.

ANNO 1394 heeft de gulde van St Sebastiaen binnen Ipre gaen schieten naer Doornyck, alwaer Carolus konink van Vrankrijk een groote schotterie geordonneert hadde, voor voet ende handtbogen, alwaer opgestelt waeren, kostelijcke prijsen. In het begin van mey sijn aldaer bij een gekomen uyt diversche steden 48 gulden, te saemen uytbrengende 387 confreers, onder de welken waeren, Franschen, Vlamingen, Brabanders ende Henegauwers. De gulde van Ipre heeft aldaer den eersten prijs behaelt, met schieten, te weten, twee silver vergulde wijnpotten wegende 10 marck en een once, andere seggen vijf pondt, ende op den 8 oust, in de Thuyndag weke, sijn sij met vele triumphe wedergekeert naar Ypre.

ANNO 1395 wiert binnen Ipre, aen de paters Carmeliten, toegelaeten, een nieuwe kerke te bauwen, op het kerkhof van St. Janskerke, de welke stondt, in de voorstadt naer den noorden, ende door ‘t beleg der Engelsche niet en was verwoest geweest, de kerke der Carmeliten aldaer gebauwt sijnde, wierden sij doorgaans genaemt St. Jansbroers, welke naeme sij menige jaeren daer naer nog hebben blijven houden, hun oude klooster dat te vooren, bij de vesten gestaen hadde, was van de Engelsche verbrandt geweest, ten tyde van ‘t voorschreven beleg.

ANNO 1396 heeft de koninklijcke gulde van de H. Barbara een schoon ende treffelijck guldhof gebauwt, in de Boesingstraete, op eygen kosten van de gulde.

Een dramatisch scheepsongeval aan de Leet
ANNO 1396 (dit werd later gecorrigeerd in 1496) op den 22 juli, zijn binnen Ypre, in de kaeye, die alsdan op de Leedt, voor St. Maertens kerke was, aengekomen twee Hollandtsche schepen; den eenen was gelaeden met groote molensteenen, ende den anderen met schippewaeren. Sij moesten twee daegen wachten eer dat sij konden, met de kraene, die alsdan stondt aen den boort van den boort van de vaert, recht over de kloosterpoorte, gelost worden, door de veele schepen die alsdan in de vaert laegen, de twee schippers, hadden op hun schepen, hun geheel menagie met vrouwen ende kinderen; des anderendags is het gebeurt, dat de twee schippers vrouwen, in de absentie van hunne mans, geraecken in kijvagie ende ten eynde van het schip, in de vaert gevallen, ende gevlodt onder de schepen, ende eer dat men konde middelen vinden, om hun te salveren, soo sijn sij beyde verdroncken, ende alleenelijck gevonden thien dagen daer naer.

Des anderdags, naer dit ongeluck, heeft men van den eenen schipper, met de kraene, sijne molensteenen gelost, maer bijnaer al gelost sijnde, soo isser iet aen de kraene, door het groot gewichte gebroken, ende den molensteen, die alreede seer hoog opgetrocken was, is seffens in het schip, neder gevallen, waer door het schip geheel is gemassacreert ende gebroken geweest is, ende op den volgende nacht, is het schip van den anderen schipper, onvoorsiens verbrand, soo dat den schipper met sijn sone, sig nauwelijckx konde salveren, ende op dese manier hebben de geseyde schippers in drij dagen tijdt hunne vrouwen ende schepen verloren.

Dit is een fragment uit deel 4 van De Kronieken van de Westhoek