Filips en Johanna in de storm

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  ,      2 years ago     540 Views     Leave your thoughts  

Even een korte update. Ik profiteer van mijn vakantie om deel 5 van ‘De Kronieken van de Westhoek’ te herlezen en op punt te stellen. De afwerking van mijn nieuwe hoofdstuk ‘Filips en Johanna in de storm’ is ook volop aan de gang. Alvast een voorproever….

Filips en Johanna in de storm

Na de nodige gevaren en angsten op zee meert haar schip heelhuids aan in het Engelse Hampton waar ze volgens de regels van de kunst verwelkomd wordt door koning Hendrik VII. Die zorgt er voor dat de averij die de vloot heeft opgelopen kan hersteld worden. Drie weken later zit de wind weer excellent om verder te zeilen naar de haven van Sint Andries Galicië, in het noordwesten van Spanje.

De stijl van ‘De Chronyke van Vlaenderen’ bevalt me uitstekend. Er zit vaart in de gebeurtenissen, ik hoef niet te worstelen met langdradige toestanden en toch heeft de schrijver verrassend genoeg oog voor details. Het Spaanse koningskoppel komt speciaal naar Burgos om er hun schoondochter te verwelkomen. Ferdinand en Elisabeth zijn natuurlijk in het gezelschap van hun hele reutemeteut van potsierlijk geklede edelen en, toegegeven, ik moet me wat aanpassen en inleven aan de mode van die dagen.

Dat de schrijver oog heeft voor details, bewijst volgend fragment: ‘hier zag men de koning en de koninginne met een wondere teerheid hun langverwachte schoondochter omhelzen en na een grote vreugt over haar gelukkige aankomst, wierd des anderdags, 3 april 1497, het houwelijk met alle plichtigheid voltrokken.’

‘Zo moet het eigenlijk zijn’, willen Ferdinand en Isabella eigenlijk aangeven aan de meegereisde Vlamingen. Dat lange wachten van Filips hebben ze allerminst kunnen smaken. De spanningen tussen de hovelingen van Johanna en die van Filips zijn er de voorbije winter niet op verminderd. Integendeel. De leden van Johanna’s gevolg klagen steen en been over het feit dat ze door de Flamencos geminacht worden en door hen in de hoek worden gedrumd.

Het statement van de Spanjaarden brengt me weer terug naar Brussel. Ik kan begrip opbrengen voor de ergernis van Ferdinand en zijn echtgenote. De hofadel die de hertogen van Bourgondië al sinds eeuw en dag omringt, is een groep van edelen, elk met hun eigen landgoederen en belangen. Voeg daarbij een aanhang van bastaarden, onechte kinderen en kleinkinderen van vroegere graven van Vlaanderen. Jan Brans somt ze allemaal bij naam op. Ik houd het erbij dat heel die herenkliek een ongelooflijk vat van intriges moet vormen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de reeks meegereisde Duitse edelmannen die hier in opdracht van Maximiliaan hun weg dienen te zoeken in deze leeuwenkuil. Ik denk daarbij spontaan aan Jan van Dadizele die ooit zijn neus aan het raam stak bij deze ‘beau monde’ en er brutaal werd vermoord zonder dat er ooit een haan heeft over gekraaid.

Voor de meegereisde Castilianen, in eigen land oppermachtig, betekent de sfeer en het gekonkelfoes in Brussel één vat vol frustraties. De kaste rond Filips de Schone behandelt de Spanjaarden als derderangsburgers. Het duurt niet lang voor de hovelingen hun beklag gaan doen bij Johanna die zich op haar beurt hier over beklaagt bij Filip. Die belooft om er iets aan te doen, maar hij zou wel gek zijn om zich persoonlijk in het wespennest van zijn hofhouding te wagen.

Filips is in de fleur van zijn jeugd en probeert te profiteren van het leven. Zijn raadsheren houden zich bezig met de politiek. De zorgen voor de staat legt hij in handen van zijn leermeesters en de leden van zijn adviesraad. De jongeling gaat veel liever jagen in de bossen van Brabant en er zijn natuurlijk de tornooien waar hij zijn kunsten kan bewijzen. Terwijl Maximiliaan en Ferdinand elkaar in naam van Duitsland en Spanje speldenprikken uitdelen, stellen Filips’ adviseurs zich liever neutraal op en zijn ze tevreden dat hertog Filips de Schone hen daarin gewillig volgt.

Dat haar echtgenoot zich niet erg interesseert voor politiek laat Johanna koud. Hij toont zich van zijn schoonste zijde bij de stadsbezoeken in het noorden en het zuiden. De officiële bezoeken leggen ze samen af, voor de rest ziet ze hem enkel in bed. Ze stoort zich grenzeloos aan zijn vele liefhebberijen. Er zijn altijd wel redenen om uithuizig te zijn en zoals elke jonggetrouwde echtgenote zal ze zich hier wel aan ergeren. Ze heeft trouwens geen hoge dunk op van al die jachtpartijen. Is hij soms vergeten dat zijn moeder Maria van Bourgondië op jonge leeftijd verongelukt is na een val van haar paard? Ook de haar schoonbroer, de man van haar oudste zuster Isabella, is in 1490 om het leven gekomen tijdens de jacht. Ze waren nota bene pas enkele maanden getrouwd.

En natuurlijk speelt ook jaloezie een belangrijke rol in het echtelijk leven van Filips en Johanna. Haar man zwemt in het geld en wordt heleganse dagen omringd door welriekende jonge grieten die hun bewondering voor de prins en zijn geld amper kunnen wegstoppen. Filips blijft haar wel trouw maar de manier waarop hij omgaat met het vrouwelijk geslacht is voor wat haar betreft veel te vrijpostig. Voor hem is het een spel, maar op zekere dag zal er meer van komen. Als ze kijkt naar alle bastaardkinderen die zijn voorouders al bij elkaar hebben gevogeld, dan mag ze zich daar op termijn ook bij haar knappe man aan verwachten.

Ook haar eigen vader Ferdinand was niet bang van een scheve schaats. Dat weet ze maar al te goed, ze herinnert zich de woede en de intense jaloersheid van haar moeder. Ze zit warempel voor ze het goed en wel beseft heeft in hetzelfde schuitje! Johanna denkt er echter niet aan om lijdzaam toe te kijken. Zolang de vele echtelijke twisten weer bijgelegd worden in bed, is er vooralsnog geen vuiltje aan de lucht.

Uit Spanje komt er geen al te best nieuws. Johanna’s broer Johan van Castilië trekt het niet lang en Margaretha mag haar maagdelijkheid op haar buik schrijven. De kronieken die met de nodige poeha het grote feest wilden illustreren, veranderen plots helemaal van toon. Wat nu gebeurt is een heus drama: ‘doch voor korte tijd, terwijl de prince Johan voor het eindigen van dit jaar door een hete koortse naar de eeuwigheid is geroepen, nalatende zijn vrouwe weduwe en zwanger van een zoon die zij voor tijd, door schrik en droefheid ter weireld heeft gebrocht.’ De hete koorts waarvan sprake is in feite tuberculose en hij sterft te Salamanca op 4 oktober 1497. Prins Johan is altijd al een ziekelijk manneke geweest en als het op verstand en intelligentie aankwam, was hij ook al niet bij de bestbedeelden.

De rol van Margaretha in Spanje is meteen uitgespeeld. De potentiële troonopvolging is geëindigd op een fatale vroeggeboorte. De Vlaamse prinses wordt met juwelen en landerijen bedankt voor bewezen diensten en verdwijnt van het Spaans toneel. Het drama in Spanje wordt vergezeld door het nieuws van andere adellijke huwelijken die me helemaal niet interesseren.

Dit is een (voorlopig) fragment uit de nieuwste episode ‘Filips en Johanna in de Storm’ van ‘De Kronieken van de Westhoek’. Verschijnt binnenkort op http://www.westhoek.net .

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>