Geschiedenis en waarheid

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     442 Views     Leave your thoughts  

Ooit schreef ik in mijn kronieken van de Westhoek dat waarheid relatief is. Geschiedenis wordt helaas meestal geschreven door de overwinnaars en het is vooral hun waarheid die in de geschiedenisboeken verzeilt. Een schoolvoorbeeld hiervan is zeker hetgeen wat in de geschiedenis geboekstaafd staat over de dood van graaf Boudewijn, de baas van Vlaanderen ergens in het begin van de jaren 1200. Ik laat jullie eerst de (in het blauw gemerkte tekst) story lezen zoals die op Wikipedia samengevat staat.

Boudewijn geboren in Valencijn in 1171 was graaf van Vlaanderen van 1194 tot 1205. Hij was de oudste zoon van graaf Boudewijn V van Henegouwen en van Margaretha van de Elzas, zus en erfgename van Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen. Hij trouwde in 1186 met Maria, dochter van Hendrik I van Champagne. Bij de dood van zijn moeder (15 november 1194) werd hij graaf van Vlaanderen en na het overlijden van zijn vader (17 december 1195) erfde hij ook het graafschap Henegouwen. Aldus waren beide graafschappen weer voor het eerst verenigd sinds Robrecht I de Fries zijn voorganger Arnulf III van Vlaanderen had verslagen.

Als jonge man sloot Boudewijn zich aan bij koning Filips II van Frankrijk en vocht met hem tegen Richard I van Engeland. Toen hij zelf aan de macht was gekomen veranderde hij zijn beleid echter en sloot in 1197 een verbond met Richard. Vervolgens veroverde Boudewijn het grootste deel van de Artesië. In november 1199 nam Boudewijn deel aan een tornooi in het kasteel van Ecry, georganiseerd door Theobald III van Champagne. Gegrepen door een vlaag van vroomheid, besloten de aanwezige ridders hun spelen te beëindigen en het Heilige Land te heroveren. De kruisridders vonden de Venetiaanse vloot bereid om hen over te zetten en proviand te verschaffen in ruil voor de helft van de buit die ze zouden maken. Op 23 februari 1200 legden Boudewijn en zijn echtgenote Maria van Champagne in de Sint-Donaaskathedraal te Brugge de kruisvaartgelofte af. Op 14 april 1202 verliet Boudewijn zijn graafschap om zich aan te sluiten bij de vierde Kruistocht. Maria was zwanger en bleef daarom achter als regentes van Vlaanderen.

De vierde kruistocht was in de greep van de economische belangen van de Republiek Venetië. Daarom nam Boudewijn eerst deel aan de verovering van Zadar, een opkomende concurrent van Venetië. Vervolgens trokken de kruisvaarders naar Constantinopel om in 1203 de pro-Venetiaanse Alexios IV Angelos te helpen om keizer te worden.

Alexios werd in 1204 door een binnenlandse staatsgreep verdreven en dat was voor de kruisvaarders aanleiding om de stad te bestormen en te plunderen. Zij boden de keizerskroon aan de Doge van Venetië, Enrico Dandolo, maar die weigerde. Daarop kozen ze een keizer uit hun midden. Een commissie bestaande uit zes kruisvaarders en zes Venetianen verkoos Boudewijn op 9 mei 1204 unaniem tot keizer, boven Bonifatius I van Monferrato.

Deze laatste stond voor de Venetianen te dicht bij hun aartsrivaal Genua. Op 16 mei werd Boudewijn gekroond in de Hagia Sophia. Hij kreeg de stad Constantinopel en de gebieden ter weerszijden van de Bosporus en de Dardanellen toegewezen als persoonlijk bezit, naast enkele eilanden. Het grootste gebied, soms nog onveroverd, viel toe aan de Venetianen.

Als keizer probeerde Boudewijn samen met de paus om het Oosters Schisma te beëindigen. Politiek werd hij geconfronteerd met Bonifatius van Monferrato, die een zelfstandig koninkrijk vestigde rond Thessaloniki. Een onderlinge oorlog tussen de kruisvaarders kon met veel moeite worden voorkomen.

In 1205 kwam de Griekse bevolking van Thracië in opstand en veroverde met Bulgaarse steun Adrianopel. Boudewijn belegerde de stad maar werd in april verslagen. Hij werd gevangengenomen en was sindsdien spoorloos. In 1206 ontving de paus een brief uit Bulgarije waarin werd medegedeeld dat Boudewijn was overleden. Zijn broer Hendrik volgde hem op als keizer.

Volgens de lokale folklore in Veliko Tarnovo, hoofdstad van het Tweede Bulgaarse Koninkrijk, werd Boudewijn gevangengezet in een toren in de muur van de vesting Tsarevets. Dit torentje is nog altijd (in herstelde staat) te zien en wordt lokaal Boudewijns Toren genoemd. Alberik van Trois-Fontaines verhaalt voorts dat Boudewijn de avances van een Bulgaarse koningin afsloeg, die hem prompt van poging tot verkrachting beschuldigde en hem liet executeren.

De Bulgaarse vorst Joannitsa zou opdracht hebben gegeven Boudewijns lichaam in stukken te hakken en aan de honden te voederen. De honden zouden echter geweigerd hebben zijn lichaam te eten.

Twintig jaar later verscheen er in Vlaanderen een kluizenaar ten tonele die beweerde de verloren gewaande Boudewijn te zijn. Deze Valse Boudewijn (waarschijnlijk ene Bertrand van Rais) slaagde erin enige volgelingen om zich heen te verzamelen, maar werd uiteindelijk ontmaskerd en in 1225 als bedrieger terechtgesteld.

Na het overlijden van haar moeder (1204) en de spoorloze verdwijning van haar vader (april 1205) liet de Franse koning Filips II Augustus de kinderen Johanna en Margaretha in 1208 naar zijn hof in Parijs overbrengen om haar te onttrekken aan anti-Franse invloeden. Boudewijns broer markgraaf Filips I van Namen werd regent over Vlaanderen en Henegouwen en voogd van de minderjarige Johanna. Met koninklijke goedkeuring trad Johanna in januari 1212 in het huwelijk met Ferrand van Portugal, zoon van koning Sancho I van Portugal. Reeds bij het begin van hun regering werden Johanna en haar echtgenoot gedwongen Aire en Sint-Omaars aan Filips II af te staan (door het Verdrag van Pont-à-Vendin, 25 februari 1212).

……………

De kronieken die rusten in de Ieperse stadsarchieven vertellen toch wel een heel ander verhaal over Boudewijn van Constantinopel. De graaf werd simpelweg geliquideerd in de bossen rond Rijsel. Door de man (een Portugees) die later zal trouwen met zijn dochter en zelf het roer zal opnemen in Vlaanderen. In opdracht van de koning van Frankrijk die meteen een stuk van Vlaanderen kan annexeren. De kronieken (in het rood) zijn in het oud Vlaams geschreven, wat moeilijker om lezen, maar dat zal wel lukken zeker?

…………….

ANNO 1202 is binnen Yper, door last van gravinne Margarieta van Elzatien, eene capelle gebauwt, ter eere van den h. Nicolais, ontrent de Boesingpoorte, waerin naerderhandt de Brielen kerke geweest is. Den 5de maerte t’jaer 1203 trok den graef Boudewijn van Henegauw naer het Heylig Land en op den 8ste september het zelve jaer dede hij hem aldaer keyser kroonen van Constantinopelen en sijnen broeder hielt hem bij den konink van Vrankerijk het welke veroorzaekte dat de gemeente als verlaeten waeren van hunnen herder, bezonderlijk binnen Yper niet en verstonden te gehoorzaemen aen hunne oversten zoo dat sij de magt die de overste te vooren hadden, hebben afgenomen zoo dat de gemeenten naer hunnen eygen wille deden want niemand naer de regiering en saeg maer elk sogte sijn eygen profijt en voordeel.

ANNO 1205 quam de tijdinge in de stad van de dood van de graevinne en daer naer van den graef Boudewijn van Henegauw in ’t Heylig Land die door den konink Bulgarie gevangen zijnde zeer ellendig is gestorven in de gevangenisse.

ANNO 1206. Boudewijn van Mons 19de graef van Vlaenderen wezende te Parijs bij Philip konink van Vrankerijk, beloofde aldaer aen God dat hij nooyt de waepenen en zoude voeren tegen de Christene princen maer tegen de ongeloovige vijanden Gods en dat hij naer Jerusalem zoude trekken om vraeke te nemen over den koning dezer stad den welken sijnen oom Philips van Elzatien en sijnen ouden oom verslaegen en gedood hadde.

Alexis des koninkx van Jeerusalem broeder niet konnende lijden dat die van Constantinopelen eenen vremden kayser gemaekt hadden baed den konink van Balake om bijstand om den keyser Boudewijn te helpen verjaegen, vergaederden sij t’saemens eene groote magt en trokken voor Andrinopelen en die van de stad trokken uyt om hunne vijanden tegemoet te gaen met eene groote menigte van volk alwaer zeer grouwelijk wiert gevogten met eene groote nederlaege der volkeren en Alexis belegerde daer naer de stad van Andrinopelen.

Den keyser Boudewijn dit verstaen hebbende, quaem met menigte Grieken en van sijn volk om de zelve stad te ontsetten alwaer andermael veel volk van weder zijden dood gebleven zijn met onzekerheyt waer den goeden keyser Boudewijn bevaeren was. Eenige meynden dat hij van den konink van Balake gevangen was en hem den ploeg in Armenien hadde doen trekken.

Die Grieken van Constantinopelen seyden voorzeker dat hij in den slag dood gebleven was, daerom sij eenen anderen keyser zouden nemen te weten sijnen broeder Hendryk hertog van Anjou. Zommige souteneerden dat Boudewijn wel twee jaeren den ploeg heeft getrokken in Armenien.

Op zekeren tijd quaemen eenige Oosterische kooplieden die naer Damasco trokken en passeerden zoo hij daer den ploeg was trekkende en den keyser Boudewijn haer hoorende Duytsch spreken, groetede hun die sij vraegden aen hem wie hij was, den welken hun sijn voorval verhaelde. Sij naemen hem met hun en bragten hem tot Keulen aen den Rhin. Aldaer zijnde schreef hij eenen brief aen Joanna sijn dogter die alsdan graevinne van Vlaenderen was en getrouwt met Ferdinandus des konings zoon van Portugael.

Den keyser Boudewijn kondigde haer aen dat hij zoude binnen de 14 dagen tot Rijssel zijn, dat men hem zoude van alles voorzien. Vrouw Joanna den brief ontfangen hebbende, toonde die aen haeren man den welken beval dat men hem als hij quaem heymelijk wel ontfangen zoude en dat hij spreken zoude aen den koning van Engeland om finantien te hebben tot sijnde noodzaekelijkheden. Ferdinandus belaste drie van sijne principaelste raedsheren dat sij hem tot Rijssel drie daegen lang eerlijk zouden onthaelen en als hij dan te bedde zoude gaen, men Boudewijn wilden wegleyden eene halve uer buyten de stad in een bosch daer nu de abdije van de Marquette staet en men hem daer ophangen zouden aen eenen boom het welke alsoo geschiede.

Als de tijdinge in Vlaenderen quaem van de dood van den keyser Boudewijn van Mons, men beraede syg om eenene nieuwen prince in Vlaenderen te hebben. Philip koning van Vrankerijk wees het land van Vlaenderen toe aen Joanna dogter van den voornoemden keyser Boudewijn en door toedoen van Machtilde van Portugael haere moye die weduwe was van Philip van Elzatien, maekten t’saemen met den konink Philip het houwelijk van sijne nichte met Ferdinandus van Portugael haere neve die sij ontboot te Parijs bij haer te komen alwaer de feeste wierd gehouden in de groote saele des koninkx.

Daer naer dede Ferdinand als 20ste graef van Vlaenderen manschap aen den konink en alzoo sijn afscheyd nemende quam met Machtilde sijne moye en met Joanna sijne huysvrouwe tot Douay alwaer Joanna zeer ziek bleef liggen. Haere moye bleef bij haer en Ferdinand trok naer Hennegauw alwaer hij voor graef ontfangen weird. Van daer quaem hij naer Bruggen en geheel Vlaenderen door die hem overal met groote eere ontfingen voor hunnen graef.

Philip van Naemen, mevrouwe Joannas oom en Jean van Niville castelijn van Bruggen giengen met Ferdinand in alle kleene steden alwaer sij alomme wel ontfangen wierden maer die van Gend en wilden hem niet ontfangen, zeggende dat sij niet en wisten dat hij met mevrouwe Joanna getrouwd was omdat sij niet ter bruyloft waeren begroet geweest. Ferdinandus met sijn geselschap trok naer Cortrijk en s’middags aen tafel sittende met sijne edellien, quaem daer Raihe van Gavere en Aernout van Audenaerde als gedeputeerde voor Gend met meenigte ridders en andere wel gewaepende mannen, hem aenkondigende dat sij niet wel te vreden waeren.

Ten eersten omdat sij niet ter bruyloft genood en waeren en tweedes om dat het alles gedaen was zonder hunne consentement. Sij sloegen op Ferdinandus volk, als sij dit saegen, vloden van de tafel agterlaetende alle hunne juweelen en als wat daer was, liepen spoedig uyt de stad, agter hun de bruggen optrekkende op dat sij niet vervolgt en zouden worden, quaemen naar Douay en naemen Joanna met hun in een rosbaer of letiere. Daer naer quaem den graaf Ferdinand met veel volk naer Gend, beleegerde de stad en dede hun dwingen tot acoord en moesten 3000 penningen aen den graef Ferdinand betaelen.

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>