Geuzenprocessie in Ieper

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     671 Views     Leave your thoughts  

Beschryvinge van de geussche Processie. Ten jaere 1578, in de maend Augustus, op den eersten Zondag der maend, op welken dag de burgers van Yper pleegden den Thuyndag tc vereeren ter gedagtenisse der miraculeuze verlossinge der Stad Yper, ten jaere 1383, door den bijzondere bystand van dc Alderheyligste Maget Maria, onder den glorieuzen eertytel van Maria van Thuyne, op dezen avond, zegt Thomas de Raeve, hebben de ketters binnen de Yper, geraedig gevonden eene generaele Processie te doen rondom de Stad, tot spot van God en Maria zyne Moeder, en alle zyne Heyligen, en tot spyt van de roomsch gezinde, die ten dien tyde nog onbekend binnen Yper woonden.

Zy hebben op den Thuynavond rondom de stad doen uyttrommelen, dat men des anderdaegs ten negen ueren ‘s morgens, eene generaele Processie rondom de stad zoude gedaen hebben op de manière der Papisten, daer een iegelyk zoo wel de catholyke als de gereformeerde wierden gegroet, om deze te vereeren en bytewoonen.

Den Thuyndag verschenen zynde, byna al de inwooners der stad waeren uytgelaeten om deze nieuwe forme van Processie te aenschouwen, maer in plaets dat de Processie gelyk voordezen bij de Roomse Catholyke zoude beginnen en eyndigen in de Kerke, de bespottelyke Processie was vergaederd op de Halle, en kwam de groote halletrappen af, meestendeels al vermomd in paters en nonnen cassuyffels en koorkappen aen hebbende die zij in de kerken gestolen hadden.

Deze zoo bespottelyke Processie nu bereyd zynde, begonsten de daer van deelmaekende persoonen voort te treden, en in plaets van de klokken te luyden, was er ecne langzaemige marche geslegen door al de Tamboers van geheel het garnizoen.

Den eersten die van de halle trappen afdaelde was eenen geus, die verkleed was in eenen priester, draegende in zyne handen eenen schoonen standaert, welken zy lang te vooren genomen hadden in de Kerke van Sint-Petrus. Dezen standaert verbeelde aen d’een zyde d’Alderheyligste Dryvuldigheyd, en aen d’andere zy deden heyligen Petrus, van Onzen Heere de sleutels ontfangende, welken standaert wierd opgevolgd van een groot deel dertel en onkujsch vrouwvolk, zoo jonge dogters als getrouwde, half gekleed gelyk nonnen van alle soorten van orders, hebbende van onder maer een kort roksken aen, die kwaelijk tot aen hunne knien kwam, rondom behangen met bellen, welke geduerig klonken terwyl zy voortgingen, zoo dat het als een beyard was.

Alle deze gemaekte nonnen gingen al danssen en huppelen op het bly gespel van eene fluyte, daer naer volgde eenen geus met een kruys, aan welk kruis in de plaets van Ons Heere, eene netzak hing, daer in bevond eene levende katte, welke haere neuze uytstak, daer was nog by geplaetst eenen bessem aen de zyde en een olbaerde aen d’andere; dit wonder verciersel diende om de maniere van een recolettenkruys naer te volgen.

Naderhand volgde op eene groote bende schaemlelooze menschen verkleed in paters, onder dit rot waeren er zommige met paternosters gemaekt van uytgeblaezen eyeren, bloemkolen, oranje-appelen en concommers.

Andere geuzen waeren in de Processie gewaepend met musketten, keuvels en sabels aen, en een groot getal die speelden op fluytcn en violen. Achter al deze daer volgden op verscheyde geuzen, die eenpaerlyk verkleed waeren in priesters, draegende in de regte hand eene lancie in plaets van flambeeuwen. In het midden van die wondere Processie waeren er vier-en twintig nonnen, enkelyks met een hemde, en eene van bloemen gemaekte kroone aen, welke met twee te saemen een tafelken droegen waer op dat er gebrokene beelden van heyligen laegen.

Eenige stappen achterwaerts, volgden er twintig vrouwspersoonen, pantoffels en elk een gaezen hemde aen hebbende, zoo dat men met het waeyen van de wind, byna hunne billen bloot zag, hetwelk eene goddelooze Processie was, goed en bekwaem om te peyzen op Venus en Cupido, den afgod van d’ onzuyvere of d’ onkuyssche minne.

Achter al deze voornaemde volgden er enige met koorkappen en kassuyffels aen, zommige in de kleedsels van diakens en subdiakens, welke groote boeken draegden, terwyl zy dc geussche psalmen zongen; ja, die duyvelsche Processie wierd opgevolgd en gesloten, gelyk het latynsche spreekwoord altyd is zeggende: post reliquos omnes sequitur honus venerabilis, dit is te zeggen, naer alle andere volgd het weerdigste, dit was in de maniere van eenen triumphaelwaegen, denwelken voortgetrokken was van eene bende van 60 goddelooze geussche meysjes.

Op dezen waegen stond een tafelken, waer een dik vet vrouwmensch op gebonden was, om niet af te vallen, in haer hemde met haer gat bloot en boven haer een krans van veele bloemen, met een geschreven stemme in groote letters deze volgende woorden : aenziet de reliquie van de maegd van Yper.

Deze naekte reliquiewagen wierd achtervolgt van by duyzende menschen, al klappen en lachen, zoo dat het meer eene garenmarkt geleek als eene Processie, en dit was het eynde van die zotte, geussche en goddelooze Thuvndagsche Processie.

Als ik (zegt Thomas de Raeve), liggende uyt myne venster om die schandeleuze Processie te zien, dezen reliquiewaegen zag aenkomen, ik wierd zoodanig ontsteld, als of ik met de kortsen geplaegd was, en daer om trok ik my in niet uytnemende beschaemtheyd en overgroote droefheyd in mijn gemoed, en ik hebbe alsdan God gebeden, dat hy zoude believen deze goddelooze ketters, schandelyke geuzen en duyvelsche bende te straffen, welke zoo den spot en zot hielden met de ceremoniën van Onze Moeder de Heylige Kerke, en ik wenschte dat de almogende hand van God ons zoude willen verlossen van dat boos cn goddeloos ketters gespuys.

De abominabele en duyvelsche Processie en was geen quartier uers (zegt Thomas de Raeie), voor myne deure gepasseert, of ziet aenstonds was de zonne die te vooren zoo schoon helder klaerschynende was, onvoorziens met zwarte cn duystere wolken overtrokken; en het begonste zoo schroomelyk te weerligten, dat is te zeggen, donderen en blixemen, en het begonste zoo straf en geweldig met eene slagvlaege te regenen, dat men zoude gezeyd hebben, dat de wereld door ‘t onweder zoude gescheurt en door het water zoude vergaen hebben, waer door deze goddelooze Processie van malkaer vlugte, zoekende elk een gat om in ‘t drooge te konnen schluylen en dien slagregen t’ontgaen.

De eerste van al was die naekte reliquiewaegen ; dat is te zeggen dat vrouwmensch die met haer bloot gat zat en de tafel aen den waegen gebonden was om niet af te vallen, welke met haer nat gat in ‘t hemde zynde, geheel dien grooten slagregen moeste onderstaen, want van haestigheid en hadde niemand van die goddelooze Processie eenige zorge gehad, om die reliqiuiekasse van den tafel en waegen los te maeken, maer als de stortvlaege was voorby gegaen naer eene halve uere tyd, en dat men die reliequiekasse ging losmaeken, dat vrouwmensch was gelyk iemand die door het water gesleept hadde geweest; ik laete my voorenstaen (zegt Thomas do Raeve) dat dit gediend heeft tot eene welverdiende straffe van God.

Uit ‘Verzaemeling van wonderlijke geschiedenissen van ouds voorgevallen binnen de stad Yper’

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>