Het land van Adalfridus

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     302 Views     Leave your thoughts  

Beschrijving van de prochien binnen de kasselrie van Veurne 

Alveringem
Alveringem is een van de oudste prochien daar men memorie af vindt. Hier heeft gewoond in het jaar 670 een rijke en zeer machtige ridder, genaamd Adalfridus de welke was zoon van Liederijk De Buk, eerste forestier van Vlaanderen, en was heer van Alveringem en gebieder van alle landen van daar omtrent.

De prochie werd naar hem genaamd Adalfridus, zijnde het woord hem te zeggen in de oude Vlaamsche taal, woonplaats of stad welke naam alleenlijk bij lankheid van tijd nu veranderd is van enige letters, en wordt als nu genaamd

Alveringem (welk goed en heerlijkheid de voornoemde Adalfridus gegeven heeft aan de bisschop van Therouanen om daarmede te fonderen de kerke en de kanunniken die hij stichtte in de stad van Sithieu, alsnu genaamd St. Omaars en is nu tegenwoordig de kathedraal aldaar; welke kanunniken dat goed nog tegenwoordig bezitten, zo men hier naar betonen zal.

Deze prochie was in dien tijd de hoofdplaats van deze landen en moest ongetwijfeld allermeest bewoond wezen omdat de gouverneur van deze kasselrie en andere landen daar was wonende; ze placht nog veel meer te wezen en men bevindt als dat zij verscheidene stonden verminderd is geweest en uit haar getrokken de prochie van Zoetenaaie en, gelijk men ook gelooft, de prochie van Oeren.

Niettegenstaande dat, is ze nog de meeste prochie van de keure van Veurnambacht. Zij is groot in lande; 4202 gemeten 45 roeden en betaalt 100 pond pars., gesteld op de prochien van de keure 5 pont 8 schelle 4 penne, zo dat zij meer betaalt als naar advenante van haar grootte van land 3 ½.

Zij heeft het meerdere deel vooral houtland, het welke goed is en van een gezonde lucht, daar van oude tijden vele edele en treffelijke personen gewoond hebben, alwaar men ziet vele schone en treffelijke huizen. De Lovaart is dwars door haar lopend, hetgeen een groot gemak geeft aan de inwoners, om hun waren te voeren naar de markt, alwaar het hun belieft.

Men ziet op deze prochie aan de vaart de plaats genaamd Fortem, alwaar wel 50 huizen staan bij malkander, waar alle soorten van kleine neringen gedaan worden, gelijk of het een dorp ware.

’t kasteel vande kanunniken. 
Het oudste en het principaalste huis van deze prochie is toebehorende aan het kapittel van St. Omaars en het wordt genaamd het kasteel omdat daar eertijds ter verscheidene stonden gestaan heeft een groot kasteel, alwaar Adalfridus gewoond heeft, het welk bij lankheid van tijd ten verscheidene stonden vervallen en geruïneerd is geweest, want de Noormannen hebben zeer dikwijls na de tijden van Adalfridus deze landen afgelopen en verwoest, gelijk ook vele andere vijanden gedaan hebben, en is daar naar bij het voornoemde kapittel opgemaakt geweest, hetwelk is tegenwoordig een fraaie en heerlijke woonst; maar men ziet wel uit de grote moten en wijde grachten dat daar voormaals een groot en sterk kasteel gestaan heeft.

Een groot deel van deze prochie heeft voormaals altijd geweest een heerlijkheid toebehorende aan het kapittel van St. Omaars; ze deden hoge, middel en nederjustitie; is een splete en branke contribueren met de acht prochien.

Maar ten jare 1604 heeft het voornoemde kapittel deze jurisdictie verkocht aan het magistraat van de stad en kasselrie van Veurne, alleenlijk behouden de titel van heer en den titel van de juridictie foncier van hun heerlijkheid, mitsgaders het inkomen van de grondrenten, relieven, huislanden en tienden daar mede gaande.

De kerk heeft geweest een van de eerste christen kerken van Veurnambacht, de welke geweest heeft ten tijde van Adalfridus, als wanneer dat nog het meerdere deel van het volk van deze kasselrie nog heidens waren; dewelke zeer dikwijls geruïneerd is geweest en namelijk van de Noormannen, en daar na Erboud; maar in de laatste oorlog heeft zij moeten onderstaan de uiterste verderfenis, de welke ten jare 1658 van de soldaten geheel verbrand is geweest, gelijk ook de toren, zo men hier na op het zelfde jaar betonen zal; de welke voor deze brand was de schoonste en de meeste van geheel de kasselrie. Het kapittel van St. Omaars is patroon van deze keure.

Het Leen van Houvre
Het principaalste leen van deze prochie, naast het leenhof van het vrije van St. Omaars, is het hof van Houvre, gehouden van den burg van Veurne, zijnde het foncier groot 25 gemeten 235 roeden, daar van gehouden ziijn 40 achterlenen.

Daar is op dit foncier een hoge mote, daar om dat men gelooft dat er eertijds schone huizen gestaan hebben, daar af men geen memorie en vindt. Dit leenhof heeft eertijds toebehoord aan het geslacht van de Knibben; ten jare 1440 of daaromtrent trouwde Idonia, enige dochter van Omaar Knibbe, met Mr. Joannes Van Wulfsberge, waar door dat leen vervallen is in het geslacht van Wulfsberge, daar in dat het gebleven heeft tot het jaar 1562, als wanneer jonkvrouw Eleonora van Wulfsberge dit leenhof in huwelijk bracht aan jonker Jan Delange, heer van Picquet, haar man, en is met haar dood vervallen op Mr. Jacques Delange, baron van Picquet, haar zoon, die het ten jare 1603 achterliet aan vrouw Susanna, zijn dochter, huisvrouw van Mr. Philippus Derecourt, baron van Picquet.

En bij de dood van de voorzeide Susanna Delange is dit leen toegekomen aan jonkvrouw Marie de Picquet, haar oudste dochter, en trouwde met Mr. Rasse de Gomez, markies de Daiscaus; maar alzo vrouw Jaquelinne-Susanna de Picquet, huisvrouw van Mr. Nicolaus Picquet ridderheer van Veere, haar zuster, kwam tegens haar verderden van haar moeders leen, is dit leen daar naar toegekomen de voorzeide Jacquelinne-Susanna de Picquet, de welke ten jare 1671 ’t selve verkocht aan Mr. Heinderijk, raadsheer in den souvereine raad van Doornik.

Het Hof ten Zwinen
Daar is nog een ander leen op deze prochie, gehouden van den burg van Veurne, genaamd ten Zwinen, daarvan het principaalste foncier is groot 15 gemeten, een hof met 13 achterlenen, dewelke altiijd toebehoord heeft aan het geslacht van Fontein-Guier. Maarten Fontegui, landhouder van Veurnambacht, liet dit leen achter ten jare 1504 aan Marcus zijn zoon, welke Marcus het achterliet anno 1540 aan Jooris Fontegui zijn zoon, den welke stervende in 1555 is dit goed gevallen op jonkvrouw Margarieta Vandenburg, dochter van Mr. Jan, ter cause van haar moeder, zijnde de zuster van de voornoemde Jooris, welke jonkvrouw Margarieta Vandenburg was huisvrouw van Jonker Adriaan van Gistelle, die gezamenlijk dit leen verkochten ten jare 1565 aan Mr. Frans Boete, die daarin erfde Mr. Boudewin Boete zijn zoon, welke Mr. Boudewin dit leen achterliet 1628 aan Joos Boete zijn zoon, en bij de dood van de voorzeide Joos is het gevallen op Mr. Jan Boete zijn zoon.

Het Hof van Picquet
Daar is nog een schoon leengoed op deze prochie, gehouden van den burg van Veurne, ’t welk nochtans geen leen en is, groot 40 gemeten land, gelegen neffens het kerkhof ten zuidoosten, alwaar tegenwoordig nog staat een groot huis van zeer oud gebouw, op een zeer schone en verheven mote, met grote en wijde grachten omringd, waar het geslacht van de Knibben gewoond hebben van over 500 jaren aan wie dit goed toebehoorde, en het is van hun geslacht gevallen in dat van Wulfgrave ook door het huwelijk dat Mr. Jan Van Wulfgrave deed met Idonia, de eenige dochter van Omaar Knibbe, alwaar die Van Wulfgrave dikwijls daarna gewoond hebben, en anno 1560 heeft jonkvrouw Eleonora Van Wulfgrave getrouwd jonker Jan Delange, heer van Picquet, waardoor dit goed uit dit geslacht gegaan is en gehad voor eigenaar degene van het vorenstaande hof Houveren; maar het en heeft niet afgedeeld geweest bij verderding, gelijk het voorzeide leenhof van Houveren, maar is vervallen van vrouw Marie Joanna de Picquet, markgravin van Elisaren, op haar dochter douairière van den graaf van Merode.

Ten jare 1496 had het magistraat van de kasselrije van Veurne groot geschil met die van de stad van Veurne, het gonne men hier naar op het zelfde jaar zal verhalen, waarom het magistraat van de kasselrie hun vergadering niet en wilden houden in de stad, op hunlieden ordinaire plaatse, hebben ze hun vergadering gehouden een geheel jaar in dit huis, het welk alsdan toebehoorde aan het kind van Adriaan Wulfgrave(12).

Het hof ten Volkenwerve
Daar is op deze prochie nog een ander leenhof, genaamd Volkenswerve, gehouden van het zelfde hoofdleen gezeid het hof ten Zwinen, groot 36 gemeten, daarvan gehouden zijn 8 achterlenen, gelegen verre oost over de Lovaart. Dit goed behoorde toe ten jare 1170 aan Mr. Lustaan Van Amaker, waar hij was gaan wonen in een zeer treffelijk huis, de welk zijn enige dochter ten huwelijk gaf aan Everaard Knibbe, die een Engelsman was en rechtsweer van St. Thomas van Cantelberg, die met hem gevlucht kwam naar Vlaanderen, ten tijde dat men in Engeland deze heilige man vervolgde.

Deze Everaart Knibbe heeft ook daar gewoond, en het is de plaats waar het geslacht van de Knibben in dit land haar beginsel heeft genomen, het welk daarna zo zeer vermenigvuldigd is geworden, gelijk men heeft gezien, en dit leengoed en heeft sedertdien nooit meer uit dit geslacht gegaan, tot dat jonker Jooris Knibbe, den laatste van dat geslacht, anno 1658 tot Brugge overleden zijnde, heeft het derde van zijn goederen gegeven, zowel erven als lenen, tot fonderen van beurzen om de arme knechtjens hun ambachten te leren, waar onder dit goed gegeven is geweest ten jare 1679 verkocht en het geld daar van komende hebben ze de rente gegeven, en is daar van koper geworden Mr. Caarel Anthone De Wijnter.

De Fokewerve
Nevens het leenhof ten Volkenwerve ziet men nog een ander goed, groot in lande 380 gemeten, genaamd de Fokewerve, toebehorende aan de abdij van St. Nicolaas, het welk bij den abt Hugo, met consent en autoriteit van Philippus van Elsaatien, graaf van Vlaanderen, gekocht is geweest omtrent het jaar 1180, alwaar de abten gemeenelijk hun vermaak genomen hebben; en den abt Druive heeft daar, anno 1621 of daaromtrent, doen bouwen een huis van zeer schoon en groot gesticht, om hun soms te vermaken en zijn tijd te verdrijven, mitsgaders een wandeling voor zijn religieuzen.

En de abt Paulus de Gomiecourt en zijn nakomelingen heeft op deze plaatse ook groot vermaak genomen, alwaar zij nog verder deden bouwen en maken zeer schone hovingen, boomgaarden en plantages van allerhande soorten van bomen, hetgeen hij hield voor zijn lusthof, zijnde alsdan een aangename plaats; maar door de laatste oorlog is de aangenameteit van deze zeer vervallen, te meer om dat de daarna volgende abten aldaar luttel behagen namen.

Het goed van Wikhuis
Men ziet daar nog een ander hof op deze prochie, van een zeer schoon en groot gebouw, staande bij de kerk, wat west van de kerk. Daar is een hof gelegen tusschen Fortem en de Fokewerve, genaamd de Hoge Poorte, die eertijds toebehoord heeft aan Jacob Marchandt, den welke was ten jare 1580 landhouder van Veurnambacht en hoogbaljuw van Nieuwpoort; maar om dat hij hem te zeer genegen hield voor de staten van Holland en tegen de koning van Spanje, ten tijde dat deze Nederlanden rebelleerden, werd hij na de reductie van Vlaanderen kwalijk bezien van de konings’ bevelhebbers, waarom hij hem vertrok van zijn voorzeid goed, en heeft aldaar beschreven de commentaren van Vlaanderen die bij een ieder bekend zijn.

Vrije feeste aldaar
Ten jare 1662 heeft de prochie van Alveringem verkregen een octrooi van den koning om aldaar te mogen houden een maandelijkse feest, telkens op den eerste dinsdag van de maand, van alle soorten van koopgoederen, met consent van te mogen profiteren twee stuivers van ieder pond grote van alle de goederen die op de voorzeide feest verkocht zullen zijn, en dat ten profijt van de kerk tot haar opbouwing, de welke anno 1658 geheel verbrand werd.

Vrije gilde aldaar
Ten jare 1664 hebben die van Alveringem ook verkregen een octrooi om een gilde op te richten van de Busse, ter ere van St. Andries en hebben in hetzelfde jaar daartoe doelen doen maken en de gilde geëxerceerd. Daar is op deze prochie een gilde van de handboog, een van de oudste van de kasselrie, gelijk ook een kamer van retorica, die goede poëten voortgebracht heeft.

.

Overgenomen en bewerkt uit Biekorf – jaargang 60 van 1959

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>