Het nieuwe jasje van mijn kronieken

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       3 months ago     137 Views     Leave your thoughts  

Zondag 6 augustus 2017. Eventjes tijd voor een update. Ik begin eindelijk klaar te zien in de grondige restyling van mijn kronieken. Na vier maand werk begin ik reikhalzend uit te kijken naar de lancering van mijn 104 kronieken in een volledig nieuwe omgeving en stijl. Veel wil ik er nog niet over vertellen, ik houd het liever als een verrassing voor mijn lezers en volgers. Vermoedelijk is het werk afgerond nog voor het einde van deze maand. Maar er is heel veel werk aan geweest om ongeveer 3640 pagina’s te herwerken in deze nieuwe omgeving. Vanaf september zal ik me in elk geval weer overdag wat extra te concentreren op nieuwe gebeurtenissen uit onze lokale geschiedenis. Dat betekent geenszins dat ik niet elke dag werk aan een nieuwe kroniek. Mijn meest recent exemplaar heb ik gisteren afgewerkt en de volgende dag wordt die in zijn website-jasje gestopt. Jullie mogen die nog voor het einde van deze week verwachten. De nieuweling ‘Kapers in Nieuwpoort’ gaat over de godsdienstoorlog tussen 1560 en 1600 te Nieuwpoort. Vermits de tekst klaar is, kan ik jullie alvast trakteren met de inleiding van mijn jongste kroniek.

Ook mijn website waarbij ik kriskras grasduin over het verleden van de Westhoek blijft ongebreideld verder groeien met één extra inlassing per dag. Die inlassingen kunnen van alle soort en slag zijn. Werk van vroegere en hedendaags historici, taal, poëzie, oude krantenartikelen, spreuken en dialect. Recepten en bijgeloof bij onze voorvaderen, er is toch zo veel te vertellen over onze mooie Westhoek. Ik vind het daarbij erg leuk om het geheel te overgieten met zelf genomen foto’s van de eigen streek. Het stemt me tevreden dat ik dagelijks meer en meer gasten over de vloer krijg. Mensen die mijn manier van geschiedschrijven duidelijk smaken en dat vind ik heel aangenaam.

Nog een prettige zondag en flink genieten van de vakantietijd.

Ivan

..en nu, zoals beloofd, de intro van ‘Kapers in Nieuwpoort’.

Ik heb de stad Nieuwpoort achter me gelaten ergens rond 1558. Op dat moment in de tijd beginnen Luther en Calvijn stilaan hun neus aan het raam te steken. Wat aanvankelijk nog schuchter en onschuldig begint zal de volgende tweeënveertig jaar ontaarden in een debacle vanjewelste. Zowat heel West-Europa ontsteekt met de vaak dodelijke infectie van een nieuw geloof. Ieper, Poperinge, de hele Westhoek komen in de vuurlijn te liggen. Net zoals heel Vlaanderen. Allerhande dagboeken volgen die dramatische gebeurtenissen op de voet en hebben het vaak over de haven en de stad van Nieuwpoort die, zonder dat de mensen er veel aan te zeggen hebben onverwacht uitgroeit tot een landhoofd van het calvinisme te midden van een wezenlijk katholiek Vlaanderen.

Hoog tijd voor mezelf om het hele drama even te belichten vanuit een Nieuwpoorts perspectief. Hier kom ik ongetwijfeld meer te weten en kan ik de geschiedenis herbeleven zoals een echte onvervalste Nieuwpoortnaar. En waar kan ik beter terecht dan in ‘De Geschiedenis van Nieuwpoort’ uit 1971 van René Dumon. Een man die me al zo vaak tot inspiratie heeft gediend. Rond 1560 zien de mensen hier inderdaad de veranderingen aankomen. De veelbelovende groei van de voorbije decennia komt in het gedrang door moeilijkheden met Frankrijk. De vissers krijgen op zee plots last van Franse kapers en vooral met onze noordelijke buren die het leven hier ingrijpend laten veranderen.

René Dumon schetst even het breed plaatje en zal later meer in details treden. De problemen komen inderdaad vanuit de noordelijke Nederlanden tot bij ons aangewaaid. Onze bovenburen hebben zich massaal geschaard achter een nieuw hervormd geloof. Ze krijgen daarbij de steun van Willem van Oranje. Zeer tegen de zin van de Spanjaarden natuurlijk. Oranje wil zich al gauw meester maken van de Vlaamse havens. De Hollandse vloot wordt uitgerust om de Vlaamse visserij te destabiliseren. Militair uitgerust, ik wil dat wel even specificeren. Het duurt niet lang voordat hun eerste strijdkrachten aan onze kusten ontschepen. Deze gang van zaken zal jaar na jaar erger worden. Nieuwpoort en Duinkerke proberen zich te wapenen tegen Willem van Oranje. Nieuwe oorlogsschepen worden uitgerust en voorzien van bemanning. Die bestaat grotendeels uit Vlaamse vissers.

Het staatsbestuur van Vlaanderen onderneemt gelijkaardige acties. Er komt een oorlogsvloot met basis te Antwerpen. Veel vissers van Nieuwpoort laten er zich inschrijven. Het lijkt een opportuniteit om toch werk te hebben in de periodes dat de haringvisserij stil ligt. De mannen komen echter bedrogen uit wanneer ze verboden worden om hun schepen te verlaten en zo verspelen ze hun kansen om effectief deel te nemen aan het haringseizoen. Toestanden die zich afspelen tussen 1568 en 1570.

De zeevisserij in Oostende, Nieuwpoort en Duinkerke komt daardoor natuurlijk in de problemen. De vissers sluiten in 1570 een akkoord om samen op haringvangst te gaan en hun vloot te laten begeleiden door een aantal goed uitgeruste oorlogsschepen. In 1571 vaart de vloot uit onder het bevel van admiraal Vincent van Clythove. Bij de terugkeer van de vissers blijken ze niet enkel gevangen haring bij zich te hebben maar ook een rijke buit die ze veroverd hebben bij Hollandse schepen en hun bemanning; de watergeuzen. Er worden eveneens krijgsgevangenen aan land gebracht. Hoewel het haringseizoen op zijn eind is gekomen besluiten ze een nieuwe tocht te ondernemen om de macht van de watergeuzen verder te ondermijnen. De twee Nieuwpoortse schepen worden aangevoerd door Engelse kapiteins: Willem Cotton en Henry Carew.

De actie komt niet zomaar uit de lucht gevallen. Op Allerheiligen van 1570 krijgt Vlaanderen een van de grootste stormen te verwerken die men in mensenheugenis gekend heeft. Zo goed als alle dijken, verschansingen en wachtposten tussen Duinkerke en Oostende worden weggeslagen. De kust ligt wijd open voor de watergeuzen. En wees maar zeker dat ze profiteren van de gelegenheid. Zo ontschepen ze onder andere in Oostduinkerke, Adinkerke en in Koksijde. De abdij van Ter Duinen krijgt het zwaar te verduren. De gecoördineerde actie van de drie Vlaamse zeehavens is er in 1571 het gevolg van.

De Hollandse vloot zal zich natuurlijk niet zomaar laten doen. De strategie van de watergeuzen is vrij eenvoudig. De calvinisten willen zich meester maken van Nieuwpoort. Onze havenstad is een perfecte pied-à-terre om van hieruit bressen te slaan richting Duinkerke en Oostende. Op 26 juli 1572 verschijnt een Hollandse vloot dreigend voor de haven van Nieuwpoort waar de poorters niet echt verrast zijn. Het stond in de sterren geschreven. Er staat een sterk garnizoen klaar om in te grijpen. Ook Veurne-Ambacht heeft krijgslieden gestuurd naar de kust en naar de omgeving van de IJzermonding. Hier in de Westhoek krioelt het van medestanders van de geuzen die dienst doen als spionnen voor de Hollanders. Die informeren hun vrienden op zee dat ze hier grote tegenstand zullen ondervinden in geval ze zich aan land zouden wagen. Korte tijd later verdwijnen de watergeuzen aan de einder. De landing in Nieuwpoort zal voor een volgende keer zijn.

Tot diep in de herfst blijft het relatief rustig. In oktober van 1572 mislukt een poging om met drieduizend geuzen de stad Brugge in te nemen. De zenuwen in Veurne-Ambacht en in Nieuwpoort staan onmiddellijk op scherp. De winter gaat desondanks vrij rustig zijn gewone gang. Tijdens de lente van 1573 broeit er iets. Rond half maart begint het op te vallen dat er wel erg veel vreemdelingen op pad zijn langs de Westhoekse wegen. Allemaal afzonderlijke mensen, in hun eentje op stap, ongewapend en op het eerste zicht ongevaarlijk. Vanuit alle mogelijke richtingen stappen ze richting Nieuwpoort. En dat lijkt meer dan verdacht.

In Roesbrugge wordt tezelfdertijd een binnenschip geladen met oorlogsmateriaal. De overheid heeft er geen weet van. Dat fameus binnenvaartuig vaart ondertussen al richting Nieuwpoort zonder dat het onderweg wordt lastig gevallen. Pas in de haven krijgen de wachtposten de boot in het vizier. Bij nazicht blijken het binnenschip propvol te zitten met musketten, flessen met buspoeders, lonten en ballen. Oorlogsmateriaal om aanslagen te plegen. De autoriteiten van Nieuwpoort haasten zich uiteraard om het voertuig en zijn lading aan te slaan. Op dat moment verschijnt de vijandelijke vloot opnieuw voor de haven. Even voordien hebben ze ter hoogte van Koksijde een pak gewapend volk in schuiten afgezet en die mannen zijn nu allemaal op komst naar het strand daar.

Het is maar al te duidelijk dat het Roesbrugse munitieschip deel uitmaakt van een grootse onderneming om Nieuwpoort in te nemen. Bedoeld om de vele ongewapende vreemdelingen in de buurt van de stad Nieuwpoort van oorlogstuig te voorzien. Ze rekenen daarbij vermoedelijk op enkele lokale poorters die sympathiseren met de nieuwe religie. Samen willen ze de stad bij verrassing overmeesteren waarop vervolgens de Hollandse vloot er vrije toegang zou krijgen. Deze plannen gaan natuurlijk grandioos de mist in met het onderscheppen van hun munitieschip. Het gevolg hiervan is natuurlijk dat er in en rond de stad een heksenjacht op gang komt. Een onverbiddelijke zoektocht naar de medeplichtigen. De galgen van Nieuwpoort en Veurne zullen weldra zorgen voor de nodige bestraffingen. De schepen van de Hollandse vloot lichten hun ankers en keren onverrichter zake terug van waar ze gekomen zijn.

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>