Hoe zit dat met de naam van Veurne?

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     527 Views     Leave your thoughts  

Hoe zit dat eigenlijk met die naam van Veurne?
Naadloos en eigenlijk ongewild komen we terecht bij de naam van Veurne. Vier jaar later wel te verstaan. Zo lang is het geleden dat ik me onderdompelde in het eerste deel van zijn oude jaarboeken. Hoewel Veurne natuurlijk ook vrouwelijk kan zijn. Maar dit heeft nu niet echt belang. Enkele weken geleden, eind 2013, kreeg ik een mail van een geschiedenisfanaat die zich afvroeg of ik enig idee had waar de naam ‘Veurne’ vandaan kwam. Nee. Eigenlijk niet. En dat ergert me meer dan ik kan vermoeden. Veurne verdorie. Waar kom jij vandaan? Nehallennia, de godin, gaat plots weer door mijn geest spoken. Nehallennia, de Keltische godin die de reizigers beschermt. Vooral die op zee. Zeevaarders. Veurne, de zee, water, Neha heeft warempel haar locatie goed gekozen. Die oude Burg met zijn oude tempel. Afgoden. De schrijvers van de oude Cronycke vande Duynen kunnen misschien wel eens gelijk gehad hebben! Godin van de zee met die duivelse symboliek van die hond. Is het daarom dat de inham van de Schelde 2000 jaar geleden beschreven werd als ‘de Hont’? Kan er sowieso eigenlijk een andere reden bestaan? Nehallennia en de zee. Wat hebben ze te maken met de naamkeuze van deze Westhoekstad? Van Veurne geraken we onmiddellijk bij Furnes. En met Nehallennia hebben we een alvast een prima aanknopingspunt.

Nehallennia, van de stroom- of de watertempel
De meeste van de oude beelden die in 1647 gevonden werden in Domburg, zullen nog twee eeuwen meegaan en dan in 1848 vernield worden bij een brand in de lokale kerk. L. Janssen, de conservator van het oudheidsmuseum van Leiden, moet er kapot van geweest zijn. Hij schrijft er een uitvoerige verhandeling over met als titel ‘De ondergang der Nehallennia en andere beelden te Domburg by den brand der Dombursche kerk, op den 10 October 1848’. Het is een belangrijk document, want tot mijn niet geringe verbazing, lees ik hier het eerste bewijs dat Nehallennia afgeleid is van de ‘Ee-hallen, de stroom of watertempel’. Onze godin is er trouwens niet alleen. In goed gezelschap met andere goden. Zo staat ze geflankeerd door Neptunus en Hercules, tussen zee en hemel, als de grote moeder tussen hemel en aarde. 37 beelden zijn er. Altaren en geloftestenen gehouwen uit Doornikse kalksteen afkomstig van Gallia Belgica. Voorzien van opschriften aan Neptunus, Hercules en vooral aan Nehallennia zelf. Neptunus en Hercules, goden van de zee, worden door de Romeinen, naast tientallen andere en mindere goden gekoesterd. Neptunus, de god van de zoute zee. De feestdag van de god Neptunus valt op de 23e juli, de maand van Julius Caesar, lezen we in een oude godenkalender van de Romeinen. Twee dagen later, de 25e juli is het de beurt aan de god Furrina. Vreemd toch. Hebben we hier een link tussen Furrina, de nimf Furrinae en Furnes?

De Furrinalia driedaagse van 23,24 en 25 juli
Het blijkt een driedaagse viering te zijn die tot op vandaag nog altijd wordt georganiseerd in Italië. De Furrinalia op 23, 24 en 25 juli. Een overgebleven traditie die in de tijd van de Romeinen aanvangt met de Neptunalia, waar de god van het water en de zee vereerd wordt samen met zijn vrouw Salacia, de godin van het zout. De 25e juli is het de beurt aan het Furrina Festival. De Romeinse soldaten keren terug van hun bivakken om er het feest te vieren van Furrina, de goddelijke aarde-moeder van Neptunus, waarschijnlijk een nimf, de godin van het grondwater en de bronnen. Ze drinken hierbij een mix van wijn en bronwater. In ‘The Cult of Ancient Travestere’, blijkt de Furrinalia door te gaan in de lucus Furrinae te Rome. De Romeinen maken trouwens werk van hun goden. Ze stellen 15 hogepriesters aan, ‘Flamines’ die elk een aantal goden onder hun hoede nemen en er voor zorgen dat ze voldoende vereerd worden. Drie van die Flamines zorgen voor de allerhoogste goden, 12 Flamines krijgen dus elk een mindere god onder hun hoede. Furrina, Furrinalia, godin van de bronnen, krijgt Furinalis als Flamen toegewezen. De oude Heidense tempel, de Romeinen, Nehallennia, zoutziederijen en de nabijheid van zee en zeehandel. Samen creëren ze het beeld van hoe Veurne ooit moet geweest zijn. Die zoutziederijen blijken trouwens een belangrijke economische activiteit te zijn voor de Morinen en de Menapiërs van de zeekant. De in 73 na Christus omgekomen Romeinse honderdman Lepidius Proculus krijgt na zijn dood een gedenksteen in zijn geboorteplaats Rimini. Die gedenksteen komt er op vraag van de zoutzieders van de Westhoek, de ‘salinatores civitates Menapiorum en Morinorum’. En er is die vergelijking met Walcheren, waarbij Janssen in 1848 die oude beelden beschouwt als ‘onwraakbare getuigen dat Walcherens noordkant in de derde eeuw al door een zeevarend en handeldrijvend volk bewoond werd. ‘Mensen die niet geheel vreemd waren aan de taal en de zeden der Romeinen’

Furnes en Vilarinho das Furnes
De parallellen met Walcheren zijn duidelijk, maar bestaan er nog andere plekken die verwijzen naar de god Furrina? Plaatsen aan zee waar handel gedreven werd door de Romeinen. Mijn zoektocht brengt me binnen de kortste tijd bij Vilarinho das Furnas, vrij vertaald, de stad van Veurne. Vilarinho das Furnes, een toeristische trekpleister in het noorden van Portugal, omdat het na de bouw van een stuwdam, enkel bij laag water te zien is. En de Romeinen hebben er inderdaad tijd en energie gestopt in de aanleg van een weg tussen Braga en Astorga, waardoor Vilarinho das Furnas in het jaar 75 ontsloten werd. Op vandaag zijn er nog altijd drie van hun bruggen van destijds die bewijzen dat er net zoals in Veurne als in Walcheren sprake is geweest van Romeinse handel en nijverheid. Of Veurne nu onomstotelijk afkomstig is van de godin Furrina, blijkt natuurlijk een open vraag. De aanwijzingen zijn sterk en fonetisch heel intuïtief. Dat laatste is meestal een goed teken. Maar laten we verdere opzoekingen hieromtrent overlaten aan de specialisten. Mijn losse opmerking of Veurne nu al dan niet vrouwelijk is, wordt grappig genoeg finaal beantwoord. Ja dus.

Deze tekst maakt deel uit van deel 1 van De Kronieken van de Westhoek – lees verder op http://www.westhoek.net/P1100001.htm

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>