Keun met pruimen

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       1 year ago     570 Views     Leave your thoughts  

De nieuwjaarsmaand mag niet voorbij schipperen of de wensen en tellen niet meer, zei men eertijds in Veurne-Ambacht.

Nieuwjaarsdag is ook ‘lukkedag’ (‘strienen’ of ‘palullen’). Men ‘lukte’ vader, moeder, peter of meter, gepaard met het aflezen, tot aan zijn plechtige communie, van de nieuwjaarsbrief, waarin men goede gezondheid wenste en hiernamaals het eeuwig geluk na een lang leven.

Geschenken waren: een peperkoek (zoetekoeke), rechthoekig, vierkantig of hartvormig (hartkoek) met in suiker gegoten inschift ‘Gelukkig Nieuwjaar’ en guirlandeboorden; een paar nieuwe kousen voor moeder en meter; een fles ‘kortedrank’ , een nieuwe pijp, een halve kilo of één kilo verpakte tabak of een nieuwe ‘plastron’ voor vader en peter. Dat waren de nieuwjaarspresenten die traditioneel jaarlijks weerkwamen.

Op de langwerpige peperkoek zaten soms één of drie patacons bovenaan ingeprent. Deze schildjes waren schilderijtjes met de afbeelding van een bloemenkorf , een fruitkom, een man te peerd, een soldaat, . . . . Ook verving men soms deze pijpaarden patacons door in kleur gedrukte papieren afbeeldingen. Als tegengeschenk kreeg men van peter of meter een vijffrankstuk uit de ‘kom’ die op zijds de schouwplank stond in de slaapkamer. Deze slaapkamer was gewoonlijk gelijkvloers gelegen, gezien de éénlaagswoningen. Op de voute en de zolder – al dan niet met kleine kamers – sliepen de kinderen.

Als we naar ‘petje en metje’ gingen nieuwjaren, was er ‘s middags ‘warme kost’, bestaande uit ‘keun met pruimen’ en ‘duine-erpels’ gevolgd door een gele vanillepudding in visvorm. Het was vaste bibberende pudding die met een mes uit de omgekeerde vis in dikke schijven gesneden werd en op het bord geserveerd kreeg. Ik herinner mij dat men soms, om geen verse ‘teljoren’ (eetborden) aan te wenden en om de afwas te sparen, de gebruikte teljoor omkeerde en op de onderkant het stuk pudding legde.

‘s Namiddags kwamen de ‘koekestuten’ met warme koffie op tafel. De koekebroden waren net kleine kortewagenwielen, door metje, van grootte gebakken, in de bakoven, waarvan de ovenmuil in de kleine achterkeuken uitmondde en met houtbondels gestookt werd. Nooit heb ik nog dergelijke koekebroden gegeten na ‘metjes tijd’. Zo effen als een tafelblad en ‘nes’! Als men een paar van deze koekebroodhammen gegeten had, kon men er een boer mee van zijn paard slaan.

De ‘poester’ werd duchtig aangesproken. Veelal was deze poester bij onze grootouders, rhum die men in zijn kom hete koffie goot. ‘Een opkikkertje’! De tassen waren versierde kommen zonder oren. De zelfgebakken lukken werden ook duchtig aangesproken (lukken met boter en rhum gebakken).

Men moest ‘petje’ en ‘metje’ zeggen; de betiteling ‘pette’ en ‘mette’ was uit den boze. Vooral mijn peter een keer zijn ‘visserspet’ van zijn hoofd genomen hebben om rond onze oren te kletsen. Achter de rug durf den we wel eens zeggen: ‘Lieve Peter, hoe meer je geeft, hoe beter; geef je niet, dan zijt ge mijn peter niet.’.

‘s Avonds kwam ‘hoofdsvlakke’ als avondspijze ‘te berde’. Dat al dit nieuwjaarsvoedsel, door overvloed, soms op de maag bleef liggen, hoeft nauwelijks gezegd. Tussen de maaltijden door werd kaart gespeeld en allerlei nieuwtjes verteld. De vele kinderen zaten aan een afzonderlijke tafel om te eten.

s Avonds werd de petroleum-kinkee ontstoken; elektrische verlichting was er nog niet in het vissershuis van Petje en Metje, dat eenzaam in de duinen van Koksijde-dorp stond. De kinderen gingen in de duinen of op het strand spelen. We bezochten ook de kapel van de Ster der Zee te St. Idesbald (Baaltje). Vader, moeder, peter en meter zijn nu in de eeuwigheid. We kunnen niet meer gaan nieuwjaren. Mooie herinneringen zijn onze troost!

Uit ‘Die Chronycke Bachten de Kupe’ van 1991

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>