Lapidea Strata te Noordschote

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       6 months ago     211 Views     Leave your thoughts  

Er bestaat dus niet het minste bewijs dat de Romeinen een nederzetting hebben in de laaggelegen graslanden van Ieper, daar waar eeuwen later de ‘Burgus de Ipra’ zal gebouwd worden. Op een archeologische kaart van historicus Vander Maelen staat vermeld dat er in de buurt van Ieper Romeinse munten worden gevonden. Rond 1872 worden er in Ieper inderdaad verschillende stukken aardewerk opgegraven onder de funderingen van een woning ter hoogte van de veemarkt. De veemarkt bevindt zich dan dicht bij de Ieperlee bij de uitgang van de stad.

Het opgegraven aardewerk dateert met zekerheid uit de Romeinse of Frankische tijden en is einde de jaren 1800 een deel van de rijke verzameling van antieke vazen, Vlaams porselein en oude kunstvoorwerpen, alle in het bezit van Maurice Merghelynck in Ieper. De vraag blijft echter bestaan of dat oude materiaal niet achteraf werd binnengebracht nadat de Burgus van Ipra gebouwd werd. Want uiteindelijk worden er in de loop van de jaren geen structurele bewijzen gevonden van enige Romeinse aanwezigheid in Ieper. Het valt natuurlijk ook niet uit te sluiten dat Romeinse kolonisten zich sporadisch vestigden in de weilanden waar Ipra zich later zal vormen.

De vondst van Romeinse voorwerpen in Wijtschate en in Noordschote vormt echter wel een geloofwaardig bewijs van de Romeinse aanwezigheid in de Westhoek. Wijtschate, Widisgat in 961, Widegas in 1066 is een dorp gebouwd op ongeveer 8 km ten zuiden van Ieper. Het dorp situeert zich op de noordelijke helling van de waterscheidingslijn tussen de Leie en de Ieperlee. De Romeinse weg van Cassel via Wervik naar Bavay loopt voorbij bij het Wijtschaatse Wulvergem.

In 1845 vinden arbeiders er een Romeinse aarderode vaas onder een oud huis dat ze aan het afbreken zijn. De arbeiders die geen enkele notie hebben dat ze hier te maken hebben met een kostbare vaas, verbrijzelen die en vinden er zo wat 1000 à 1200 zilveren Romeinse muntstukken. Een echte schat. Een aantal scherven van de vaas wordt door schrijver Vandenpeereboom in het Ieperse museum aangetroffen. Een groot aantal van die munten zal in de smeltketel belanden. Een aantal muntstukken wordt her en der verkocht en een aantal belanden uiteindelijk bij de vereniging die recent het museum van Ieper opgericht heeft.

Vandenpeereboom onderzoekt de munten en vindt er op munten de beeltenissen van Trajanus, Septimius Severus, Caracalla, Heliogabalus, Julia Maesa en veel andere Romeinse keizers. Onder de beeltenissen bevindt zich eveneens die van Marcus Cassianius Latinius Postumus die regeerde tussen 260 en 269. Het is dus aannemelijk dat de vaas met de munten kort na de dood van Postumus door een in Widisgat levende kolonist wordt begraven. Noordschote is een dorp ten noorden van de stad Ieper, vlakbij de Ijzer, in de buurt van Merkem centraal in de Broeken, het laagland van de Westhoek.

Een plaats die geregeld verandert in een groot meer. Een dokument van 1180 omschrijft één van de wegen die door Noordschote lopen als ‘Lapidea Strata’. De naam strata laat vermoeden dat deze weg een ‘diverticulum’, een gewestweg, die aangelegd wordt door Romeinen die zelf woonachtig zijn langs de Ijzer. Op vandaag bestaat trouwens nog altijd de naam van Steen Straete.

Steenstraete ligt langs de weg die Ieper met Merkem en Diksmuide verbindt. Ook in Merkem en Diksmuide worden er in latere tijden Romeinse munten opgegraven. In de lente van 1857 ploegt een boerenknecht door een landbouwakker ten zuiden van de kerk van Noordschote doorheen het land dat ze daar ‘nieuwland’ noemen. Op een bepaald ogenblik blijft de ploeg haperen aan een voorwerp dat vastzit in de bodem.

Het blijkt een oude kruik te zijn in Romeins aardewerk. Het blijkt een hele klus om de kruik op te graven tot plots de zon begint te flonkeren in een stapel zilveren muntstukken. Prachtig zijn ze. Er worden 150 munten geteld die dit keer gelukkig wel ontsnappen aan de smeltkroes. De zilverschat wordt geschonken aan M. de Breyne-Peelaert, officier in de Leopoldsorde, volksvertegenwoordiger en burgemeester van Diksmuide. Later worden er 68 munten geschonken aan het Iepers museum. Net zoals bij de vondst in Wijtschate van 12 jaren eerder dateren de munten van de hele Romeinse bezettingsperiode die eindigt rond het jaar 269.

Meer Romeinse vondsten in de bodem van de Westhoek
Langs de militaire steenweg tussen Cassel en Bavay (Baviacum), ten zuiden van Ieper:
DRANOUTER: langs de waterval ‘de Douve’ (Drawanultra): potterie en Romeinse muntstukken in 1858.
WIJTSCHATE: naast de eerder omschreven vondst wordt in Wulvergem eveneens een groot aantal Romeinse munten opgegraven.
WERVIK: (Viroviacum): militair station van de Romeinen, vermeld op de Peutingerkaart. Daar worden muntstukken gevonden van de tijd van Caesar en later. Er worden diverse Romeinse voorwerpen aangetroffen; antieke vazen, bronzen beelden, een vernield standbeeld van Mars dat oorspronkelijk voor een heidense tempel opgesteld stond die later zal omgevormd worden tot een kerk ter ere van St.-Maarten.

Tussen Cassel en de Hont.

Langs de steenweg tussen Cassel en de Schelde (de Hont), ten noordoosten van Ieper:
WATOU: Romeins antiek en rond het jaar 1845 Gallisch zilvergeld versierd met een Germaanse ruiter met helm.
POPERINGE: Op het grondgebied van Poperinge, niet zo ver van Watou wordt in 1844 een zilveren muntstuk van Trajanus gevonden.
RENINGELST: Eveneens rond 1845 wordt een muntstuk in zilver met de beeltenis van Vespasius opgegraven.
OOSTVLETEREN: Gallische en Romeinse geldstukken.
BIKSCHOTE: vroeg-Romeinse antiquiteiten, Gallische muntstukken.
MERKEM: in 1793 worden daar Romeinse munten opgegraven.
DIKSMUIDE: Verschillende Romeinse munten worden in 1826 aangetroffen tussen Merkem en Diksmuide. In 1845 wordt er bij nivelleerwerken van een publieke tuin een onyxen bloedsteen gevonden met de afbeelding van een kaal personage waarbij eveneens een stier en een speer gegraveerd werd.

Langs de Romeinse heirbaan van Doornik naar Oudenburg (ten westen van Ieper):
KORTRIJK: gouden munt van Faustinus, bronzen muntstukken van Nero, Vespasianus, Trajanus, Hadrianus en Marcus-Aurelius.
ROESELARE: vroeg-Romeinse gebruiksvoorwerpen, grafversiering

Langs de Romeinse zijwegen aan de linkerkant van de Ijzer:
ISENBERGHE: Romeinse antiquiteiten
WULVERINGEM: Romeinse antiquiteiten

De vermelde plaatsen in de oude Westhoek en de aangrenzende terreinen zijn dus met elkaar verbonden door steenwegen. De vraag blijft natuurlijk of er op die plaatsen sprake is van een permanente bewoning. Alleen van Viroviacum (Wervik) kan dit met zekerheid worden gesteld. Vandenpeereboom gaat verder op zoek naar de oorsprong van Ipra.

Lees verder hier 

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>