Nonnenbossche

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       2 years ago     507 Views     Leave your thoughts  

Zonnebeke behoorde tot de kasselrij leper, het gebied rond de stad, dat méér dan 30 kerspels (parochiekerken) omvatte. De oudst bekende geschriften spreken van ene Fulpoldis de Lopinis, burggraaf van leper, die in Zonnebeke woonde en die van de bisschop van Terwaan toelating bekwam om in het kerkje naast zijn kasteel een kapittel van drie kanunniken te vestigen dat dag en nacht zou bidden voor zijn zielezaligheid en voor die van zijn familieleden.

Dit wijst er op dat de kerstening in die jaren reeds diep in onze bossen doorgedrongen was. Die bossen waren immers in de 2-de helft van 11-de eeuw fel uitgedund. Nieuwe grootgrondbezitters hadden open ruimten geschapen en getracht deze vruchtbaar te maken. Het waren veelal gevluchte boerengezinnen. die nog steeds bang voor de Noormannen een veiliger woonplaats gezocht hadden.

Sommige familienamen herinneren aan de Frankische tijd. Zoals de familie Rolinghem, die een omwalde hoeve bewoonde op de plaats waar thans de patronage-gebouwen te Zonnebeke zich bevinden. Deze familie zou in latere tijden meer dan eens de eer opeisen het oudste geslacht van Zonnebeke te zijn…

Alhoewel de tijden na de invallen van de Noormannen nog steeds onrustig bleven (rooftochten, oorlogen, plotse klimaatswijzigingen) breidden de heren hun eigendommen uit en vormden stilaan een klasse rijke eigenaars, die zich probeerden te onttrekken aan het gezag van de graaf.

Tot Boudewijn II alle grootgrondbezit ongedaan maakte en alles, ook de woeste of braakliggende gronden, tot Staatsdomein verklaarde. Dit wekte wrevel en was oorzaak van vele geschillen die oprezen russen de hoevebewoners. Zulke ruzies ontaardden vaak in plundertochten en moordpartijen waar het hele gewest onder leed.

Om orde te scheppen deed Boudewijn V in 1063 beroep op bisschop Drogo van Terwaan. Samen kondigden zij het ‘Godsbestand’ af (Pax Flandrica), waarbij het verboden was nog oorlog te voeren of veten uit te vechten vanaf de woensdagavond tot de maandagmorgen.

De taak van de kastelein werd er niet lichter door. Naast de nieuwe zorg om de grafelijke en bisschoppelijke bevelen te doen naleven, moest hij recht spreken en vooral de belastingen innen. Hij kon echter noch lezen noch schrijven.

Daarvoor wendde hij zich tot de geestelijke bedienaar van het kerkje. Deze priester, volledig afhankelijk van de heer en door hem aangesteld, moest echter zelf in het eigen onderhoud voorzien door een nevenberoep als wijnschenker of kroeghouder, voerman of gewoon landbewerker

Deze nieuwe betrekking als boekhouder paste hem beter, zijn aanzien steeg bij de bevolking, wat dan ook zijn geloofsprediking ten goede kwam. Hij wist zelfs de familie van de grondeigenaar te bekeren, bewijs hiervan zagen we in de brief van bisschop Drogo aan de kastelein Fulpoldus in Zonnebeke.

Dezes zoon Theobald zou later de ganse heerlijkheid aan de kerk afstaan om er een klooster van temaken (zie verder). Dergelijke schenkingen waren geen uitzondering want rond de zelfde tijd werd ook het klooster “Nonnebossche” gesticht, samen met nog andere kloosters, gasthuizen en leprozerijen.

De vrijgevigheid van burchtheren en graven is te verklaren door de morele machtspositie van de kerk. Totaal verarmd na de invallen van de Noormannen, trachtte ze vlug haar ellendige toestand te boven te komen. Van het oude bijgeloof nam ze allerlei praktijken over, die mits kleine wijzigingen een religieus tintje kregen. Dc offerblok en de verkoop van kaarsen herinneren nog aan die tijd. Op vele plaatsen werden kleine heiligdommen opgericht waar men in noodsituaties hulp kon afsmeken voor het beeld of een relikwie van een heilige.

In onze streek waren Onze-Licve-Vrouw en Sint-Maarten de twee topheiligen aan wie vele kerken werden toegewijd. Bedevaarten en boetetochten waren voor de volksmensen een stuk van hun leven. De rijke heren voelden zich niet op hun plaats midden die bende armoezaaiers en zochten op hun manier Gods toorn te ontwijken door eigendommen of het gebruik ervan aan de kloosters te schenken.

De grootste bedevaarten waarvan ooit sprake is geweest, waren de kruistochten. Geen bid- of boetetochten evenwel, maar gewapende expeditiekorpsen die het Heilig Land moesten bevrijden van de Turken. Omdat het religieuze karakter ondergeschikt was aan het politieke, voelden veel kasteelheren zich geneigd om mee te gaan.

De eerste tocht in 1096 werd grotendeels geleid door Vlaamse edelen. Ze stonden onder het bevel van graaf Robrecht II d.e achteraf de titel ‘Van Jeruzalen’ mocht dragen. Vooraleer te vertrekken bezocht hij in juli 1096 nog onze omgeving met alleen om krijgsvolk te ronselen, maar ook om de toekomst van zijn bossen en zijn wild veilig te stellen. Hij vaardigde o.m. bepalingen uit om de bossen te beschermen tegen roofbouw van aangrenzende eigenaars.

Er werden ‘busschbewaerders’ of forestiers aangesteld. Hun taak was, zoals de naam het zegde, het bos in goede staat te bewaren. Daarom moesten ze dreven aanleggen en een ringgracht omheen graven, een ‘waerde’, breed genoeg opdat noch mens noch dier er over zou springen.

Of die graaf ook naar Zonnebeke kwam, is niet bekend. Of er Zonnebekenaars mee naar het Heilig I.and zijn opgetrokken, weten wij evenmin. Toch kunnen er vragen rijzen n.a.v. de vele ‘boven’ die in de jaren na die eerste kruistocht vermeld worden en waarvan vroeger nooit sprake was, b.v. ‘Reehaeghe’, ‘Schiervelde’, ‘Bourgogne’, e.a..

De deelnemende boeren of laten hadden immers de toezegging gekregen dat ze na hun terugkeer uit het Heilig Land als vrije mannen een eigen bedrijf zouden mogen heheren. Ook is er het wapenschild van de heerlijkheid Zonnebeke, het kasteel dat eerst door de familie Rolinghem hewoond werd.

Dit schild vertoont drie gouden leeuwen op een azuurblauw veld. Er werd gezegd dat de leeuw als heraldische afbeelding door de kruisvaarders uit het oosten werd meegebracht De leeuw was het stamteken van koning David.

De vele landbouwbedrijven na de kruisvaarten opgericht wijzigden totaal het uitzicht van het landschap. Daarbij is deze periode gekenmerkt door een nieuwe aanpak, nooodzakelijk gemaakt door de plotse aangroei van het bevolkingscijfer.

‘Den Doel Zonnebeke’ van André Deseyn

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>