Opstand van de vrouwen

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in       4 months ago     165 Views     Leave your thoughts  

Anno 3610 (rond het jaar -110 nota bene) wasser binnen de stad Iper eene generaele temulte opgestaen door alle het vrouwevolk tegen hunne mans. Deze temulte sproot ten deele uyt enkel jaloursie van het vrouwevolk onder malkanderen in d’ eene of d’ andere huysen met de mans. Daer waeren zommige mans die 8 vrouwen hadden, andere 12 à 20 tot 30, elk volgens hunne rijkdommen.

Alle dat vrouwvolk waeren dikwils oneenig en beschuldigden dikwils malkanders bij den man zoo van overspel als van andere gebreken. De tweede oorzaeke van deze tumulte was dan bij ordonnantie van den koning van Belgis alle de mans volle magt hadden over hunne vrouwen. Dat sij de zelve om hunne fauten mogten kastijden zonder iemant daer afreekeninge te moeten geven waer door het gebeurde dat sommige mans aen wien klagten gedaen was d’ een vrouwe van d’ andere dat sij in overspel bevonden hadden geweest zeer met de vrouwe ongenaedelijk handelden.

Sommige wierden als eenen hond met eenen keten in eenen kot gebonden en onderhouden met brood en water ende op alle groote feestdagen wierden deze gevangene vrouwen zeer schroomelijk gegeeselt. Andere deden zulke vrouwen betigt zijnde van overspel, levendig het vel afstroppen en dan aen eenen boom hangen. Andere staeken se dood en zoo voorts zoo dat de vrouwen onder de handen der mans als slavinnen waeren.

Het vrouwevolk daer af vermoeyt zijnde, besloten saemen op eenen tijd sig te zuyllen meester maeken en niet te willen staen onder het gebied van hunne mans. Dat beschikten sij in het werk te leggen op dien feestdag van den afgod Mars als wanneer alle het mannenvolk om dien feestdag te vieren, gewoon waeren buyten de stad sig te vermaeken in oorlogsoeffeninge met tegen malkanderen te worstelen en oploopen, etcetera.

Dezen feestdag nu verscheenen zijnde en dat meest alle het mannevolk buyten de stadspoorten waeren, alleenelijk in de stad zijnde eenige onbejaerde jongers, sieke en oude mannen en daer en boven twee maenden tevoren was het garnison ofte Belsche bezettinge uyt de stad getrokken naer de hoofdstad Belgis om aldaer syg bij het konings leger te versaemelen om den oorlog die op handen was tegen die van Thrier, zoo dat dezen gestelden tijd voor het vrouwvolk den bequaemsten was om hun opzet uyt te voeren.

Op dezen dag heeft alle het vrouwvolk van Ipre de waepens ter hand genomen, eene generaele tumulte gemaekt, alle de stadspoorten en valbruggen gesloten en rondom de vesten de wagte gehouden met intentie geen mannevolk in de stad te laeten. Dezen dag nu ontrent den avond zijnde en het mannevolk voor de poorten sluyten op den gestelden tij willende in de stad komen, vonden alle de poorten gesloten.

De reden daer of vraegende aen het vrouwevolk boven op de vesten schildwagt staende, kreegen voor antwoorde dat sij alle moesten uyt het land vertrekken, dat sij onder het gebied van de mans niet meer en wilden staen. Zoo sij daer tegen wilden gewelt gebruyken dat sij alle de mans zouden vermoorden die in hunne handen vallen. Het mannevolk daer naer niet hoorende en denkende ligtelijk het vrouwe volk te komen overwinnen, hebben met een dronk hoofd beginnen op te loopen met leederen en andere instrumenten maer wierden door de menigte der vrouwen die als vier draken tegen vogten, afgeslaegen en sommige gevangen met de welke sij ongenaedelijk hebben gehandelt.

Naer dat sij hun oneyndelijk tormenten hebben doen lijden hebben se daer naer gehangen aen de boomen het mannevolk. Des anderendags geenen schijn siende van in de stad te konnen geraeken want daer waeren meer als 30 vrouwen tegen eenen man, zoo zijn sij altemael vertrokken naer Belgis om aen den koning hun beklag te doen van de wederspannigheyd der Ipersche vrouwen. Den koning van Belgis om met voorzigtigheyd zonder bloedstortinge van sijne ondersaeten deze saeke te middelen, heeft eenen ambassadeur gezonden om met het vrouwevolk een accord te maeken.

Binnen dezen tijd liet het vrouwevolk van Iper geene mans in de stad komen. Alle het buyten volk die met levensmiddelen in de stad quaemen, moesten hunne vrouwe of dienstmaerten senden maer geene manspersoonen op peine van opgehangen te worden. Ondertusschen quaem den ambassadeur van den koning van Belgis voor de poorten.

Men heeft hem de oogen verblind en in de stad geleyt ten huyse van de borgemeesteresse, woonende op het kasteel van de drie thorens in den Korten Meersch alwaer haer raed van de principaelste vrouwen ten getael van 42 vergaedert waeren. De ambassadeur sijne commissie van wegen den koning van Belgis voorgeleyt hebbende, zoo hebben sij geantwoort dat sij voortaen geene mans en wilden aanveerden ten sij op deze volgende bespreken.

Artykelen van de Ipersche vrouwen ten opsichte van hunne mans:

Art.1: alvooren dat ider man sijne vrouwe zal genieten bij de maende zal sij een maend lang bij den man zijn als gouvernante van het huys elk op haer tour en dat alle de vrouwen wiens maend niet en is zullen mogen gaen en keeren daer sij willen zonden te man te vraegen of hem reekeninge daer over te geven.

Art.2: dat die vrouwe wiens maend het is bij den man gouvernante te zijn van het huys zal mogen den keuken, de kinders en de domestiken reguleeren naer haer sin zonder den man daer kennisse te geven.

Art.3: dat geene mans hunne vrouwen en zullen mogen kastijden, nog opsluyten, nog pijnigen, nog slaen, nog smijten en veele min dooden.

Art.4: dat de vrouw wiens maend het is van ‘s morgens tot den noen zal meester zijn over den man en de van ‘s noens tot ‘t sanderendags smorgens den man zal alleen meester zijn van het wijf.

Art.5: dat alle kinderen van alle de vrouwen van t’ selve huys zullen staen onder de gehoorzaemheyd van die vrouwe welkers maend het is, dat sij dezelve zal mogen kastijden naer haer goeddunken zonder den man daer reden af te geven.

Art.6: dat alle vrouwen wiens maend het is zal alle de sleutels van het huys besitten, de handelinge van het geld hebben, mogen nieuwe kleederen koopen naer haere begeerte en spijse naer haeren lust.

Art.7: dat die vrouwen wiens maend het is niet zal moeten werken maer dat de andere vrouwen die uyt hun maend zijn ofte domestiken zoo daer eenige zijn ofte kinders haer zullen moeten dienen en gouverneren.

Art.8: dat allen man zal moeten sijne vrouwen beminnen, eeren ende liefde betoonen zonder hun te verwijten ofte spijtsche woorden zeggen.

Art.9: zoo daer eenigen man aen deze besprokene artikelen ontbreekt ofte daer tegen komt, zullen alle hunnen vrouwen recht hebben van hem te straffen of weg je jaegen ofte dooden naer hun goeddunken.

Den gezonden ambassadeur is met deze bespreken en de artykelen van de Ipersche vrouwen ten opsigte van hunne mans naer den koning van Belgis vertrokken. Den koning deze overzien hebbende, heeft daer mede gelachen en alle de mannen van Iper ontboden, heeft aen hun deze bespreken van hunne huysvrouwen doen voorlesen waer mede een jegelijk hertelijk loog.

Dan zeyde den koning dat sij deze artikelen tot voldoening van het vrouwevolk zouden aenveerden en allegaeder zouder onderteeken, welke artykelen den koning zelve bezegelde, zeggende: ‘gaet naer Iper en draegt deze mede en doet alles volgens verzoek. Ik zal bij acht daegen tot voordeel van de mans daer in voorzien.’ Alle de Iperlingen zijn met deze bespreeken naer Iper gekomen. Men liet hun staen voor de poorten tot dat den vrouwen raed den zegel des koning gezien hadden, waer over al wat vrouwe was ten hoogste verblijd was, denkende nu hebben wij de mans onder de voeten.

Men heeft dan alle het mannevolk in de stad gelaeten en alle de mans deden volgens de artykelen. Maer acht daege daer naer zont den koning van Belgis naer de stad van Iper 4.000 ruyters en 20.000 voetgangers voor garnisoen in de stad en den oversten van deze krijgsbende brogte eene nieuwe ordonnantie mede dat alle de conditien van over acht dage gesloten ten verzoeke van de Ipersche vrouwen van geender weerde en waeren, dat hij dezen introk en teenemael daadigde en absolut beveelt dat alle vrouwen aen hunne mans gelijk voor dezen zullen onderdaenig zijn onder hun gebied en dat alle de vrouwen die daer aen zullen bevonden zijn te manquieren ofte daertegen te strijden, zullen openbaerlijk gestraft worden. Aldus wierden de Iperlingen wederom meester over hunne vrouwen.

Anno 3612 waeren binnen Iper acht vrouwen beschuldigt van eenige beraeming onder malkander beslooten te hebben van hunne mans te vermoorden. Onder deze acht vrouwen waeren 4 huysvrouwen van eenen wethouder, twee van eenen timmerman, eene van eenen isersmet en eene van eenen beenhouwer. Dit verraet ontdekt sijnde, wierden sij alle achte bij order van den koning van Belgis op vier waegens gebonden, twee en twee op alle houken van de straeten door geheel de stad gegeeselt en beyde de ooren afgesneden en voor hun leven gebannen uyt geheel het koningrijk.

Uit ‘De jaerboucke van Iper) – fragment uit boek 1 van De Kronieken van de Westhoek

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>