Van de vos en de kraaie

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  ,      1 year ago     404 Views     Leave your thoughts  

Lik of dammet wulder in Kortrijk zoen uutakkelen. Gê fan dee minsken, onz ulder gelegentei moeten uutiên doen, ze maken der e giêl vertellemen fan, verzekers om de klap in ’t lan t’ ouden; ze spreken zonder vel ip uldren buuk, ze springen van den osse ip den ezel, ze’n zijn nie benauw fan ze tegen de meur te slaan, en med ool dadde, ’t e(s) nog entwadde, ’t es ool keten en inslag en ze’ n weten van gin uutskiên, iêr dan ze giêl ulder strate, of uldren tèèrlink, of ulder partje, of uldre wijk deur de gote getrokken ên.

Om mijnen buuk rechtuut te spreken, ‘k benne kik ne giêlen andersken, wan med ool dee vule mulen en kanne kik mijne pap nie koelen ; bij mij ’t moet eruut zonder veel vuven en zessen, in zeven aasten, kort en bong, wan ‘k ê noois feel tijd, surtout vandage, wan ‘k sta nog med ’n giêle waste da’k moe strijken. En toen nog nie fan dadde, ma ‘ken kenne kik noch oogtag noch liêgtag; ‘k ê giêl mij leven ’n slaavje gewis, ê ‘k giêl mij leven ’n slaavje gewis. Mijn zuster êd ook, tot ip eur ste(r)vbedde elkendiêns ze slipzak gewis, en ze’n ê noois ma stank fo dank gat. Amfieng, me gaan da potje nu ma gedek laten, wang ‘k ben eigentlik espres gekomen vor ulder ’t fabelke van de vos en de kraaie te vertellen, en lik da’k nie geliêr em benne, ‘k ga ’t doen, ool ver da ’t ga, zonder te parlesanten en zonder doekskes der ron te winden, immediatelik, subijt.

’t En e(s) persijs nie fe(r)s gebeur, en om de waar(h)ei te zeggen – want ’t e(s) wa, ’t es ool zo waar of biechte – a’t gebeur e(s), ‘ten was ter eigentlik nieman bij da’k kenne. ’t Was onder de weeg Arelbeke, ool verre ip d’oogte van ’t koersepling. ’t Was zo iêt dan de kraaien gaptegen; ’t was ool late in den achternoene en ’t en wa gin blende ziele ip de bane, uutgenomen de vos, die toen nog zijn doeninge staan a – ’n propere doeninge me(t) ne skoonen achteruut – ool de kan fan de Gempoorte en me(t) ruze ’n boogskeute over de vaar weundege. Je kamp em toen were van Dèèrlik- ‘ten e(s) persijs an d’achterdeure nie – wa dattie ne kiekepijt wa gaan bezoeken, zuste maar uut en in gaan, kwestie van em de vente te jeunen. Ma ja, a je me(t) suk nen apoteker te doen ê ! Voske’n was pertank nie difficil, ma je betastege gêren ne kê de marsandize, wan j’en wa nie geweunig fan katten in zakken te koopen. Anders, j’ en zag ip gin vuuf frang, en je betaalde z’ool in drie kiêrs: nu nie, toen nie en noois nie. Je sloeg z’ool blen; j’ a zelfs ’n loopende rekeninge an zijn biên.

J’a gepeis da’t fan dene kê mar ’n gapen en e gieten en wa, j’a mossel geropen iêr da’t fis wa, en j’ a ter deure gegaan met de groote rufel, ma ’t a liêlik in zijn kele geskoten, ’t zat nem bèèr ip, j’ a nem blauwen ofgeloopen, j’a gepeis dattie ’t gat skoon’a, ma z’aan em ’t gat fan den temmerman getoog. En je was ter nog gekoope van ofgekommen me deur ’t gat fan de noolde te krupen, met in ne ju enne jach zijn matten ip te rollen en weg te skavijsteren.

Van nu voor je zag ze vliegen; zijnen bèèr groldege da’t oolle minsken te vele skildege; j’aad ‘rn pèèr zijne rugge uutgeten. J’en verstont er em nie an; zijn verstan stont erip stille; den duvel out de keisse, zeitie in zijn eigen, ge zoud u erte afbeulen en a’t ool te fine fekte kom, ujen arink en brat nie, ge zout meugen krebbe bijten. Ge moed ip suk ’n karre rien. Ge wit ’t ool zowel of ekik, da’t pertank ne geliêpten wa, iên van ’t jaar elve, je wiste wa(ar) zijn pèèr vastouden. De deugnieterie ston ip zijn aanzichte te lezen, g’ a ter meugen achter loepen barrevoets en zonder anskoen, ge’ n gink ten no(g) nie krijgen. j’en a fan zijn leven te kort gebol, ma, je wa nu ool gelijk ne kêr ip droog za(ad) : pertank je ston roo lik ’n aantje, je zwiêtte lik nen das en je blaasdege lik ’n kafkoe.

« ’n Vliegende kraaie vank miêr of ’n zittende», zei mij moeder zaliger, en je begoste te krijsken omdat ie gin vlêrikken en a. ’t Es ’n groote besande en je verzuchtege. En je kiêk na den emel. Me(t) zijn skijnillig aanzichte, ’t wa lik ’n dzjiêzekeskin. Ma je gink ool gelijk in gin twiê dijken te gelijk loopen.

’t Moste nu zuste lukken, dat er ’n skwonne kraaie ip nen boom zat, mèd in euren bek ’n gildig stik kaas, ga ter ne zendarm mee van zijn pèèr geslegen. Vosken a’t ool rap in de gaten en je peisdege : ’t e(s) lik ’n wille zijn. Ge’n moet ma durven. De dee ê wel veel noten ip eur mezijk. ’n Kaazje in dem bek van ’n kraaie. ’t Past erip lik ’n tange ip ’n zwijn. Kraaie wa ga je? Naar Ingelan, uuj uuzje bran. ’t En bran nu no(g)nie, ma ’t ga te fête gaan branden. Wachte ’t zijn de stoutste wezels die de beste eiers zupen. ‘k En kanne kik oolgelijk nie sukkelen vo nen anderen. ‘k Ga de dee ne kê bij ’t vier zetten, ’t e(s) beter ’n luze in de pot of giê vet. Ma, oe ga’k dad an zij gat gaan? Ge moet oossan de minsken ’n bitjen inzien en ’n kraaie en e(s) presijs ginnen oliekoeke. Ge’ n meug ze vo den aap nie ouden, das set kan voelen med euren elleboge.

Ezoo, je naazdege ollingeran, en de kraaie a’ t licht in de mot : je komd ip zijn zokken, zei se in eur eigen. Je peisd em zeker dakkik van achter de vieren ben of dattie med ’n sulkertrutte te doen ê, ma ’t zoeter keunen liêlik nevens waaien. Je mag em rap zijn lik ’n katte, je gaat er meugen zijn oof bij leggen. ’t Zijn der nog ander of voske die uldren on me(t) gin sesijtsen en gaan binden.

Nê, wien damme daar ên, zei te vos, oe es’t nog me sukke minsken ? O’t ‘rn bitje ga, me meugen nie klagen, innê, en j’entwordege in eur plekke. Ge zit gij ier ooge en drooge verre van ’t geluk, gerus lik zestiene, en veel beter of in d’ooge wachte, ’n bitje ten uutkante, ‘k zou bijkans zeggen buten oolle gods illegen. Ge meug gij nog u buukske ’n zielemeske doen, ‘ten gaat er ginnen ane over kraaien. Ja ma ‘k zie ’t da je med u voetjes onder tafel zit, allè bi maniere van spreken é. Ma je zwichtege em om an dene sapiter te begunnen, want de kraaie a kennen lonte gerieken. En je peisdege in zijn eigen: oe ga’k eur nondepie dene kaas ofluzen?

Ge’n vank gin vliegen met azijn en je begoste te fleemen. «Zeg, kraaike, wa zij je gij snel vandage. ’t E(s) nie da ‘k wille zeggen, da je anders nie snel en zijt, weie, ge zijt gelik ool oossan ’n pertig dink gewis, ’n snel giêzje. Ma vandage, ge zijt gelik entwa buten ool d’andere. ’t Moe gezei sijn, moet ’t gezei sijn. Ge’n ê’t natuurlik van gin onden gediêl. U vader was ook ne gildege vin en u mama ê’k ook goe geken, ze was zuk ’n proper, fijntig dingske. Veredijk, ge zijt om te stelen. En u velje, ge versta mij wel é, u pluumkes, ze blinken zo skoone».

En de kraaie, preus lik viêrtig, gink ’n hitje rechter zitten ip euren tak en ze’n a ’t nog nie in de mot dat ’t voske ip de skuum gekommen wa. Ze wiste wel, da ’t ne liêlike, liêpe potter wa, ma je kostege ’t zo skoone zeggen, dasse’r gin dink in en a, dattie eur liêlik an ’t arranzeren was. En ’t lag zuste ip ’t puntje van zijn tonge om te zeggen : Kraaie, ‘k zie u toch zo gêren, ‘k zou u kennen ipeten. Ma j’a ’t nog ziêre ingeslik, want da gink te skurdig zijn.

De kraaie en wa persijs ook zo dom nie of dat eur mutse sta. «En ‘ten e(s) nog nie ool», zei voske, «’k ê g(eh)oor da je zuk ’n skoo stemjen ê, allèè, ’t skijn da je keun singen lik ne liester. Allé kraaike, zet ne kêr u kele open en zing ne kêr ’n airke, allé toe, lat u nie pramen». En de kraaie en liet eur nie pramen en ze zonk … en ’t stik kaas viel uut euren bek te kluffe in de vos zijn mule. «Ge zijt stijf merci en wel bedank», zei voske, « g’ ê d ’n skoo stemje en uje kaas e( s) wriê choe».

Uit ‘Leiegouw’ van 1987

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>