Zwarte en rode peper uit de molen

Posted by  ivan.vanherpe@westhoek.net   in  ,      2 years ago     425 Views     Leave your thoughts  

Kroniek nummer 87 is ingeblikt en staat online. De titel van mijn jongste werkstuk heet ‘Beroering in Ieper’ en handelt over een volksopstand in het Ieper van 1477. Hier kunnen jullie al kennis maken met de eerste paragrafen, de rest kan je lezen op http://www.dekronieken.com/p1476100.html .

Deze pagina betekent meteen ook een primeur. De zwarte huisstijl van www.westhoek.net zal de komende maanden veranderen in deze nieuwe stijl. Jullie kunnen er alvast al eens een kijkje nemen. Ik vind het persoonlijk zelf leuk, fris en dynamisch. Precies alsof die oude geschiedenis weer tot leven komt. Jullie opmerkingen zijn altijd welkom!

En nu even de eerste paragrafen.

Het Brugse genootschap voor de geschiedenis publiceert in 1848 een zesde boek over de geschiedenis van Vlaanderen. Vijfhonderd bladzijden streekverleden netjes verdeeld over een heel reeks hoofdstukken en onderwerpen. Met nogal wat informatie rond de geschiedenis van kerken in Frans-Vlaanderen waar ik momenteel niets mee kan aanvangen. Het artikel van de Ieperse archivaris Isidore Diegerick; ‘Episode de l’histoire d’Ypres sous le règne de Marie de Bourgogne’, valt me meteen op. Dat is andere koek. Ik glip nieuwsgierig naar pagina 423 waar het allemaal moet beginnen. Lokale geschiedenis met voldoende diepgang en vooral met aandacht voor de zorgen van burgers hanteer ik graag als peper en zout op mijn kronieken. En als het beetje kan vers gedraaide grove zwarte en rode peper uit de molen en knarsende stukken onvermalen zeezout. Ik bedoel maar: hoe puurder de geschiedenis, hoe liever ik het heb.

Ik verplaats me meteen in de huid van Diegerick. 1477. Een fusie tussen ons beiden zorgt voor een nieuwe ik-figuur, een complexe persoonlijkheid, zonder twijfel erg schizofreen, met één voet in het verleden maar tezelfdertijd ook alert en aanwezig in het jaar 2015. Het verhaal van ‘Ivan Diegerick’ vangt aan met de ontdekking van een vergeten handschrift in de Ieperse archieven. De nieuwe komt direct aan het woord!

In het depot van de archieven stoot ik op een handschrift uit het einde van de 15de eeuw. Een ingebonden bundel papier getuigt van een drama dat in diezelfde periode is voorgevallen. Op het schutblad staat een sobere titel; ‘Beroerte int jaer 1477’ met daaronder ‘Josse Bryde junior’. Wat later lees ik; ‘Dese boec behoort toe Jossen Bryde, filius Jacops’.

Ik ben er haast zeker van dat de schrijver ervan luistert naar de naam van Pieter Van de Letewe. Het handschrift lijkt als twee druppels water op dat van een andere kroniek die in handen gevallen is van mijn collega Lambin. Beide verslagen van Pieter Van de Letewe zijn perfect met elkaar te matchen. Het document voor me bevat 151 bladzijden. Naast het verslag van een Ieperse opstand, flaneren nog enkele andere hoofdstukken waarbij Peter Van de Letewe blijkbaar zelf een belangrijke rol speelt. De man is in elk geval lid van het schepencollege tussen 1451 en 1477. Hij is een tijd schepen en functioneert eveneens enkele jaren als penningmeester van de stad.
Josse Bryde, de eigenaar van het manuscript, is geen onbekende figuur in Ieper. Familie van de notoire historicus en schepen Olivier van Dixmude, de auteur van de onvergetelijke Kronyk van Vlaenderen. De familie Bryde is niet weg te slaan uit het stadsbestuur tussen 1443 en 1473.

Het onuitgegeven manuscript oogt erg interessant. Belangrijk om de geschiedenis van mijn eigen stad te vatten maar ook bijzonder relevant voor wat betreft de historiek van Vlaanderen zelf. De heer Gachard, hoofdarchivaris van het piepjonge koninkrijk België maakt er gretig gebruik van om details uit het leven van Karel de Stoute op te pikken. Ik besluit om dat niet te doen. Er is al genoeg geschreven over de periode juist na de dood van de graaf wanneer Vlaanderen overgeleverd wordt aan de jonge Maria van Bourgondië. De mistevredenheid en de zenuwachtigheid scheren hoge toppen in die tijd. De executie van Hugonet en Imbercourt in Gent, in Bergen die van Robert de Martigny. In Brugge worden de magistraten opgepakt. En in Ieper dus het drama dat ik zo meteen wil vertellen aan mijn lezers.

Ik citeer even de openingszin van het boek: ‘Naar ‘t onthoud en welweten van enige van de opzet, begin en manieren van zekere commotie en beroerte onder ‘t gemeen van de stede van Ypre geschied op en omtrent Sint-Marcusdag in ‘t jaar 1477, wat dervoren en zekere tijd derna.’

Op zondag 15 februari 1477 is er een vergadering aan de gang van de voogd, de schepenen en de Ieperse raadsleden. De toestand in de stad wordt er besproken. De jonkvrouw van Bourgondië heeft onder druk van die van Brugge en Gent nogal wat belastingen afgeschaft en vraagt aan het Iepers stadsbestuur om de maatregelen ook hier door te voeren.

Erg veel zin om dat effectief te doen, bestaat er blijkbaar niet. De vele lasten ‘waren de wet zeer genegen’ en die allemaal afschaffen zou een gat in de stadskas slaan, een deficit zonder voorgaande veroorzaken, en er is nu blijkbaar al sprake van de ‘groote tachterhede van de voornoemde stede bedragen’. De inkomsten van de pachten zijn in wintertijd al noodzakelijkerwijs naar beneden bijgesteld. Maria heeft mooi praten, hier in het stadsbestuur moeten ze het wel allemaal zien te rooien met steeds maar krimpende budgetten.

De heffingen op het hout en de vleeswaren blijven beter nog even doorlopen tot de eerste dag van april en zullen pas later verdwijnen. De sociale toestand binnen de stad, in de huizen en de straten, moet bedenkelijk zijn. Het afschaffen van de vele lasten zou wat soelaas kunnen brengen. De mensen zijn onrustig, in de buursteden zijn de arbeiders en de ambachtslieden met succes op straat gekomen, maar hier in Ieper wil men blijkbaar niet veel weten om de lasten onmiddellijk te verminderen.

 

No Comments

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

You can use these tags:   <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>