1325 juny 19. Den grave vertrok van Iper na Cortryk met 400 edellieden, waer onder veel ontfangers der belastingen waeren, om die stad in bedwang te houden. Hij vond alhier zes Brugsche gedeputeerde, die daer toegekomen waeren, onder voorwendsel van vrede te verzoeken, dog zoo ’t schijnd, met het inzigt van de Cortrykzaenen voorts hunner zyde te verwilligen; die hij aenstondts dede aenhouden en in hegtenisse stellen, om er nauw onderzoek na te doen. Dit seffens aen die van Brugge verwittigt zijnde, heeft dit die in dusdanige gramschap ontsteken, dat zij zonder uytstel vijf duyzend kloeke en uytgelezene mannen naer Cortryk zonden, met stiptelijken last en bevel van nimmer ’t huys te keeren, tenzij dat zij hun gevangene medeborgers met vriendschap ofte geweld zouden verlost hebben.
1326 juny 20. Den graef wierd nu tijdelijk door zijne bespieders verwittigt van de aennaderinge der Bruggelingen waer op hij alle maetregelen ter verdediging te werk stelde, en de borgers van Cortryk dede sweeren van hem getrouw te blijven. Alzoo hij geen genoegzaeme krygsmagt hadde om de Bruggelingen te gemoet te trekken, nog om het wijd uytgestrekt voorgeborgt van overLeye te konnen verdedigen, heeft hij met raed van zijne edele, ’t zelve doen in brand steken, om het naderen der vijanden dus te beletten en van de vesten of mueren die Cortryk langs den regten kant der Leye daer van afgesloten te verwijderen.
Die huyzen die zoo als de gone der stad ten meerdere deele van hout waeren in volle vuer staende, zoo keerde den wind noordwaerts en dreef de vlammen en gloeyende kolen met zoo een geweld over de riviere dat de gebouwen der stad ook ontstaeken en in brand quaemen, waer toe de groote droogte die in dit jaergetijde nu al lang gemaekt hadde veel hielp. Den graef met zijne edele moesten nu zelfs innewaert de stad deynzen alwaer zij door ’t wanhopig volk met scheldwoorden en harde verwytsels ontfangen wierden, ’t welke zelfs tot dadelijkheden dreygde uyt te bersten, ’t gone den Graeve dede besluyten te peerd te springen en met zijn gevolg uyt de stad na Ryssel te vertrekken de gevangene medeleydende, te meer om dat de Bruggelingen zeer begonsten te naderen.
De gebuers der straete waer zij passeerden moesten dit eerst gewaer wordende, scheenen te ontzinnen van dolheyd, liepen ’t hoope en stelden zig zoo veel mogelijk te weere om de gedurig voorwaerts rydende edellieden agter te houden, roepende nimmer te willen gedoogen dat zij nu zouden vertrekken daer zij de oorzaek geweest hadden van den nood waer in de stad zig nu bevond, en vervolgens hun moesten helpen om de Bruggelingen te stutten, terwijlen men den brand zoude tragten te blusschen. Ondertusschen liepen eenige borgers in aller haest de poorten sluyten, schreeuwende gezaementlijk: gij borgers van Cortryk ziet toe wij zijn verraeden, en zoo haest dat men dien grouwelijken roep hoorde, quamen terstond alle de inwoonders die stok of mes draegen konden van alle hoeken en straeten (laetende den brand in hun huysen woelen) met een onophoudelijk gedruys en gelier derrewaerts geloopen steekende en slaende van alle zijden op die hun naest waeren van ’s gravens volk, als verwoede dolle menschen.
Daer wierd zeer gevogten en veel bloed wederzyds gestort, dog meest van den kant der edele, want ’t bleef er al verslagen wat niet tijdelijk vlugten konde, zoo dat ’t alomme vol doode lichaemen lag, niet zonder ’t toedoen van de raezende vrouwlieden, die met hun hamers, speten, handmessen en opsteekers al doorbeulden en kreupelden waer zij eenigzints aengeraeken konden, anders daer naer niet beklagende dan dat er zig eenige met de vlugt gered hadden.
Alhoewel deze verre de minste in getal waeren, want daer bleven gesneuveld boven de twee hondert edele en vier en twintig ridders, waer van verscheyde door ’t vier omquamen. De markt lag schier overdekt met dooden. Den grave Lodewijk wierd ongequetst gevangen en zeven der bezonderste edellieden, waer onder vijf ridders, die in St. Maertens kerke gevlugt waeren, wierden door het gemeente daer uytgehaeld en gezamentlijk op ’t gravelijk casteel in hegtenis gesteld.
Den grave Jan van Namen, die ligtelijk in zijn been gequetst was, is nog gelukkelijk ontsnapt; hij verbergde zig in een wagthuyzeken op de vesten tot ’s anderdags, wanneer hij over den stadsgragt geraekte met twee andere en naer Doornyk is gevlugt in d’abdye van St. Martens. Daer ook toegekomen is Jan, heere van Nevele den welken aldaer door zijn wonden is overleden en begraven. De borgerije dus d’ overhand hebbende, liep aenstonts daer het brande maer er konde niet dan met groote moeyte ’t vier stutten. Het hospitael van OL. Vrouwe die in het voorgeborgt stond, is ook verbrand.
1325 juny 21. De vijfduyzend Bruggelingen en hadden maer konnen den volgenden dag in stad gelaeten worden en bij hun losgelaetende afzendelingen geraeken. Men leverde hun aenstonts den grave in handen, ende niet tegenstaende hij met traenende oogen bad en smeekte dat men zijne medegevangene edele zoude spaeren, byzonderlijk zijner zeer geliefden leermeester Robert van Saemslacht, niets konde hun van de woede der raezende Bruggelingen bevrijden, die hun verweeten dat op hunner raed, den Graef ’s nagts hadde doen opligten en onthoofden verscheyde vrylaeten.
Dus wierden die ongelukkige tot op het hemd ontkleed ende in ’t gezigt van den vorst uyt de vensters geworpen op de lancien en zweerden der onderstaende vyanden, die hun dan ’t hoofd afsloegen, en voorts in stukken kapten, waer naer zij Lodewijk die huylde van spijt, op een kleen peerdeken bonden en na Brugge voerden, alwaer hij strengelijk op de kruydhalle bewaerd wierd. Een ooggetuige meld dat hij veertig lichaemen van de alsdan gedoode edelen, in plaets van begraven, heeft zien werpen in den put van een vertrek.
Dit is een fragment uit Boek 4 van De Kronieken van de Westhoek
