Rond het jaar 420 zijn de Salische Franken onder leiding van hun koning Pharamond onze regionen binnengevallen. In 428, na het overlijden van Pharamond, wordt de unie van de Belgen met de Franken voltrokken. Zijn opvolgers Clodion, Meroveus en Childerik en Clovis zullen uiteindelijk de ooit zo machtige Romeinen helemaal uit onze contreien verdrijven. In 496 wordt Clovis te Reims gedoopt tot christene.
Na Clovis’ dood wordt zijn uitgestrekte Gallische rijk onder zijn zonen verdeeld. Het westelijk deel van België, van de Schelde tot aan de Noordzee wordt geërfd door Clotarius, die later na de dood van zijn broers, opnieuw de monarch zal worden over het hele rijk. Hij wordt opgevolgd door Chilperik en Clotarius II.
Vlaanderen, aanvankelijk het land van de Menapiërs genoemd, bestond voordien enkel uit het gebied dat later “Het Brugse Vrije” zal genoemd worden. Stilaan worden de aangrenzende gebieden bij “Het Brugse Vrije” gevoegd en ontstaat het graafschap Vlaanderen.
De oorsprong van de naam “Vlaanderen” is onbekend. De heilige Ondouenus maakt voor de eerste keer gewag van de naam in de 7de eeuw. Het graafschap Vlaanderen wordt aanvankelijk bestuurd door woudmeesters die de naam “forestier” dragen. De forestiers zijn aangesteld door hun opperleenheren die in Frankijk de scepter zwaaien.
De eerste forestier is Liederik De Buck. Daar hebben de oude kronieken het uitgebreid over. Tijdens de vierde en vijfde eeuw verkeert de landstreek van de Menapiërs en de Morinen in een gevaarlijk vacuüm waarbij het zonder enige vorm van bestuur verder evolueert tot een woest, gevaarlijk en onveilig gebied. De door de Romeinen ingevoerde wetten en reglementen worden al lang niet meer gerespecteerd. Er is maar één wet die telt: die van de sterkste. Vlaanderen stikt letterlijk en figuurlijk onder de aanwezigheid van dieven en moordenaars.
Clotarius probeert wel iets te doen aan die barbaarse toestanden, maar de bestuurders die hij naar Vlaanderen stuurt staan machteloos. Uiteindelijk wordt Liederik, een dappere heer aan het hof van Clotarius naar Vlaanderen gestuurd. Hij wordt Liederik de Buck genoemd, een naam die verwijst naar zijn versterkte burcht “Lyle le Buck” gelegen op de plaats waar later Rijssel zal worden gebouwd en waar men volgens enkele schrijvers nog steeds de overblijfselen van dat oude slot kan terugvinden.
Liederik I (622). Liederik krijgt de titel van “forestier” en zet alles op alles om de streek van het gespuis te zuiveren. Hij slaagt grotendeels in zijn opzet en in het jaar 634 is er een relatieve rust en veiligheid teruggekeerd in het land. Hij treedt in het huwelijk met Richilde, de zuster van Dagobertus en dochter van de koning van Frankrijk Clotarius II. Zo verwerft hij het bestuur over onder meer Artois, Vermandois en Picardië.
Tijdens zijn leven sticht Liederik veel kerken en kapellen, onder andere in Brugstock, nu Brugge, waar hij de kerk van St.-Donaas opricht. De eerste forestier Liederik sterft op 92 jarige leeftijd nadat hij Vlaanderen 52 jaar als woudmeester heeft bestuurd. Hij wordt in 678 in de Sint-Pieterskerk van het Noord-Franse Aire-sur-la-Lys (Ariën) begraven.
Antonius (678). Na de dood van Liederik wordt zijn tweede zoon Antonius forestier van Vlaanderen. De appel is vrij ver van de boom gevallen want Antonius is een slordige en zorgeloze woudmeester. Al vrij vlug neemt de onveiligheid toe in Vlaanderen. Tot overmaat van ramp vallen de Goten, Hunnen en Vandalen nogmaals het land binnen. Het wordt een “walk over” want nergens ontmoeten de benden enige vorm van weerstand.
Versterkingen, kastelen, kerken en kapellen worden in brand gestoken en vernield. Antonius vlucht en laat zijn volk in de steek. Onderweg naar Frankrijk wordt hij door struikrovers aangevallen en vermoord. Uiteindelijk is het Karel Martel, de hofmeester van de koning van Frankrijk, die orde op zaken stelt en de barbaarse roversbenden uit Vlaanderen verjaagt. Antonius wordt in de St.-Jacobuskerk van Aire-sur-la-Lys begraven.
Bouchard (695). Volgens de kroniekschrijvers volgt Bouchard, de derde zoon van Liederik zijn broer Antonius op als bestuurder van Vlaanderen. Bouchard trouwt met Helwida, erfgename van Pepijn van Herstal. Bouchard zal uiteindelijk door een conflict met de koning van Frankrijk de heerschappij over Vlaanderen verliezen en alleen het graafschap van Harelbeke behouden waar hij in 740 overlijdt en begraven wordt.
Estoredus (740). Estoredus is de zoon van Bouchard. Hij wordt de nieuwe woudmeester van Vlaanderen. Hij vestigt zich noodgedwongen in Harelbeke nadat grote gedeeltes van zijn gebied door de Noormannen werden verwoest. De Franse koning geeft hem opnieuw de autoriteit om de streek van rovers en stropers te zuiveren. Estoredus brengt weer rust in onze contreien. Zijn onderdanen zijn bijzonder droevig als hij in 792 in zijn kasteel te Harelbeke overlijdt.
Liederik II (792). De zoon van Estoredus, Liederik II, wordt door Karel de Grote (vanuit Aken) als nieuwe bestuurder van Vlaanderen aangesteld en bevestigd. Eerder had Liederik hem al grote diensten verleend en schonk Karel de Grote hem de titel van “zeeprefect”. Liederik schenkt aan zijn inwoners zoveel percelen grond als ze zelf kunnen beploegen en bezaaien. Op relatief korte tijd worden grote stukken wildernis omgeturnd tot vruchtbare landbouwgrond. Tot aan zijn dood in 832 blijft hij waakzaam zorgen voor de welstand van zijn volk. Ook hij wordt begraven in Harelbeke.
Inghelram (832). Inghelram volgt zijn vader Liederik II op in de heerlijkheid van Buck, in het graafschap van Harelbeke en als grootwoudmeester over Vlaanderen. Hij neemt het door monikken aangevatte werk over en zorgt voor de onginning van wouden en het droogleggen van de vele moerassen. Hij laat rigoureus de door Karel de Grote opstelde wetgeving, de “capitularia” naleven. De Vlamingen worden verplicht zich te schikken naar regels, wetten en tucht. Inghelram promoot het christendom en het respect voor de paus. De zeerovers worden aangepakt en de verwoeste kerken, versterkingen en kloosters worden heropgebouwd. Hij sterft in het jaar 852 en wordt in Harelbeke begraven.
Odoacer (852). Odoacer zet het goede bestuur van zijn vader verder. Cassel, Torhout en Oudenaarde worden verder hersteld. Gent wordt door muren omringd. De eerste grondstenen van het kasteel van Wijnendale worden gelegd. Bossen worden omgeploegd, gronden bezaaid. Buitenlandse families worden aangetrokken om zich in Vlaanderen te vestigen. Na een deugddoende regering van amper 11 jaar sterft Odoacer in Oudenburg. Hij wordt net zoals zijn voorvaderen in Harelbeke te ruste gelegd.
Maar hoe ziet Vlaanderen er uit in de 7de en 8ste eeuw? De feodaliteit of het leenrecht dat zijn oorsprong vond bij de Noorse barbaren heeft zich genesteld boven op de puinen van de Romeinse overheersing. Zogezegde “edelen” dompelen de mensen in een verdrukkende slavernij. Niemand bezit eigendommen, met uitzondering van de leenheren. De veldbewoners beschikken over enkele verlaten bossen of stukken heide waar ze zich verschuilen. Ze leggen er aarden versterkingen aan die ze “voorden” noemen. Het onderdrukte volk wordt beroofd van haar burgerrechten. Zonder toestemming van de leenheer mag er niet getrouwd worden en mogen kinderen hun huizen niet verlaten.
Karel de Grote (die heerst over heel West-Europa tussen 742-814) stelt vast dat grote delen grond onbevolkt en onbeploegd blijven en stuurt 10.000 Saksische families naar Vlaanderen. De Saksen zijn een fier en agressief Germaans volk dat zich vermengt met de lokale inwoners. Sinds die tijd bestaat het spreekwoord: “Karel de Grote heeft van één duivel er twee gemaakt”. Tot aan de regering van Karel de Grote spreken de lokalen nog steeds de Keltische talen, zij het in verschillende varianten.
De Romeinen waren mislukt in hun opzet om de Menapiërs en de Morinen hun latijnse taal op te dringen. Tijdens het bewind van Karel de Grote zijn er in onze landstreken nog twee talen in gebruik; het Rustique of Romane, afgeleid van het latijn die de basis zal vormen voor de Franse taal en de oud-Duitse of Teutonische taal die onze invloed van de Romeinse overheersing enkele latijnse trekjes heeft overgenomen en de oorsprong vormt van de Vlaamse en Duitse taal.
Een mooi voorbeeld van de veranderingen die geleid hebben tot het ontstaan van de Vlaamse taal vinden we op een doopformulier van het Concilie van Lastines terug. Zo lezen we dat de zin “Verzaekt gij de duivel?” origineel geschreven wordt als “V. Forsachis tu diaboleoe?”
Of meer..
Ec forsachio diaboleoe – Ik verzaak de duivel
En allom diabol-gelde? – En alle duivels gilde
Gelobis tu in Got Almagtigan Fador – Gelooft gij in God de almachtige vader?
Ec gelobe in Got Almagtigan Fador – Ik geloof in God de almachtige vader
Gelobis tu in Christ Godes-Suno? – Gelooft gij in Christus, Gods zoon?
Ec gelobo in Haligan Gast – Ik geloof in de Heilige Geest
Er was voor de tijd van Karel de Grote al met al vrij weinig sprake van economische activiteit in onze streken. Toch worden hier op het einde van de 5de eeuw het zadel en de stijgbeugels uitgevonden. In 630 worden de kerkklokken geïntroduceerd die al sinds 606 in Rome in gebruik waren. De klokken worden aangewend om de gelovigen bijeen te roepen. Op het einde van de 7de eeuw beginnen de boeren hoppe te kweken. Het eerste papier, gemaakt van katoen wordt voor het eerst gebruikt in 745.
Boudewijn I met de ijzeren arm (863). Boudewijn I wordt geboren in Zandhoofd (nu Nieuwpoort). De kroniekschrijvers twijfelen of Boudewijn de zoon is van Inghelram of die van Odoacer. Hij volgt in elk geval Odoacer op als woudmeester van Vlaanderen. Door het verdrag van Verdun behoort Vlaanderen nu toe aan Karel de Kale en die stelt Boudewijn aan als markgraaf van Vlaanderen.
De markgraaf is meestal gekleed met een ijzeren harnas. Het is een deugdzame man en heeft een bijzondere afkeer van vleierij. Als Boudewijn naar het Franse Senlis trekt om zijn eed als opperbevelhebber af te leggen in de handen van de koning wordt hij verliefd op zijn dochter Judith. Hij slaagt er in het jaar 863 in om Judith mee te namen naar Vlaanderen en met haar te trouwen. Dit zonder hiervoor de toestemming van haar vader te vragen.
Karel de Kale is verbitterd om het vertrek van zijn dochter en valt Vlaanderen met een krijgsmacht binnen. Het Vlaamse leger van Boudewijn treft de Fransen bij Atrecht (nu Arras) en onze markgraaf slaagt er in zijn schoonvader te verslaan. Karel de Kale heeft nog andere katten te geselen in zijn thuisland dat opnieuw door de Noormannen wordt aangevallen en ziet af van verdere strijd tegen zijn schoonzoon. Hij beklaagt zich echter bij paus Nicolaus I die de Vlaming Boudewijn in de ban van de kerk slaat.
Dat betekent niet minder dan een heuse ramp voor Boudewijn. Samen met Judith reist hij naar Rome waar ze zich voor de voeten van de paus gooien, schuld bekennen en zich aan hem onderwerpen. Uiteindelijk slaagt de paus er in om Karel de Kale en Boudewijn met elkaar te verzoenen. De ban van de kerk op het hoofd van Boudewijn wordt opgeheven, de koning verleent zijn toestemming voor het huwelijk en hij kroont Boudewijn tot erfelijke graaf van Vlaanderen. Hij verwerft alle landstreken tussen de Somme, de Schelde en de Noordzee en gaat zich vestigen in zijn woning te Brugge.
Boudewijn met de Ijzeren arm krijgt opnieuw af te rekenen met de Noormannen die het westelijke deel van Vlaanderen teisteren met hun moord- en rooftochten die een spoor van vernieling achter zich laten. De steden van Brugge, en de rijke handelssteden Oudenburg en Rodenburg (nu Aardenburg) worden geplunderd en in brand gestoken. Het klooster van Torhout en de kerk van Drongen (bij Gent) ondergaan het zelfde lot. Boudewijn slaagt er uiteindelijk de terreur te stoppen en nog voor zijn dood laat hij alle door de vandalen verwoeste kerken heropbouwen en maakt van zijn thuisstad Brugge een versterkte stad. Nadat hij Vlaanderen 1 jaar als forestier en 16 jaar als graaf heeft bestuurd sterft hij in Atrecht en wordt hij in Sithiu (St.-Omer) begraven in 881.
Dit is een fragment uit Boek 2 van De Kronieken van de Westhoek
