Flierefluiter Filips is zich ’s avonds van geen kwaad bewust, paait en sust en kust haar. Als eb en vloed komen en gaan de verwijten, beschuldigingen, wederzijdse excuses en verzoeningen tussen de twee. Het huwelijksbed zal regelmatig zijn rol van ‘wiedergutmachung’ spelen. Johanna’s zwaarmoedigheid verandert in schuldgevoel en vice versa. Aan het Spaanse hof zijn ze maar al te goed op de hoogte van het speelvogelgedrag van de schoonzoon. 1499. In de provincie van ‘Groeningen’ is er een wapenstilstand in de maak. Groeningen is een plek in de buurt van Overijssel en ik zoek het als het kan wat dichter bij huis. Ik word op mijn wenken bediend.
Tijdens een ceremonie in Douai krijgt Vlaanderen opnieuw de rechten over Artesië met de steden Arien, Hesdin en Bethune. Een gevolg van de vrede van Senlis waar de Fransen hun goede wil getoond en de Vlamingen zich als loyale partner hebben weten te verkopen. Aartshertog Filips de Schone legt einde juni zijn eed van trouw af aan de kanselier van Frankrijk. Die eed is trouwens een eeuwenoud ritueel, waarbij ik niet uit het oog mag verliezen dat de graafschappen Vlaanderen en Artesië feitelijk bezit zijn van de Franse kroon en dat de Vlaamse graven die al heel lang in leen krijgen van de Fransman.
Het manschap van Filips bezorgt een wrang gevoel aan Maximiliaan en Ferdinand. Zij zijn Frankrijk liever kwijt dat rijk en de voetval die hun (schoon)zoon maakt past helemaal niet in dat kraam. Achter de schermen zijn het vooral de topadviseurs, van Busleyden en de heer van Chièvres die de Franse belangen in de Nederlanden proberen veilig te stellen. De Artesiërs voelen zich ‘wonderlijk verheugd’ met deze leenhulde waardoor het er wel op lijkt dat ze alle meegemaakte verwoestingen en rampen vergeten zijn.
De onsterfelijke Albrecht van Saksen
Het jaar 1500 mag dan wel iets magisch hebben in mijn ogen, toch is er aanvankelijk niet veel reden om te juichen. In Nederland steekt de oorlog weer eens de kop op met Maximiliaan, de Fransen en de Zwitsers die elk hun rol opeisen. Je ziet onmiddellijk hoe gevoelig het allemaal ligt. De oude staatsman Albrecht van Saksen bereikt het einde van het leven en de oude kronieken dartelen in het rond en portretteren zijn overlijden en zijn voorbije leven op een onnavolgbare manier.
Het respect voor de man kent geen grenzen: ‘Zo haast de vrede was gesloten is de vrome Albrecht van Saksen door ouderdom ontslapen, en vol van verdiensten naar de eeuwigheid gereisd, achterlatende in onze Nederlanden zowel als in Duitsland een zegepralende naam die totnogtoe onsterfelijk schijnt te wezen door zijn vrome oorlogsdaden en altijd gelukkige ondernemingen, van de zijne niet min gevreesd als bemind, maar zo onverzoenelijk tegen de misdadigers, dat er nooit een kwaad bedrijf voor zijne rechterstoel onbestraft is gebleven.’
De Duitse ‘punktlichkeit’ moet dan al bestaan hebben vermoed ik en ik heb er enige moeite mee om flarden van SS-generaals, Duitse Nazipraktijken en hun onwrikbare principes uit mijn geest te verjagen. Met Johanna is er geen land te bezeilen. Ze is bokkig en chagrijnig en doet amper haar mond open. Filips heeft haar weer zwanger gemaakt. Eb en vloed, weet je wel. Tijdens de zomer van 1499 staat er een reis naar Gent op het programma. Het hele hof verhuist naar het Hof ter Walle in de schaduw van het Gravensteen, maar de humeurschommelingen van de hertogin blijven op en neer gaan in het ritme van het wispelturig gedrag van haar Filips.
Het is een zoontje!
Op 25 februari, op Sint-Mattijsdag, want het jaar 1500 is een schrikkeljaar, wordt in het Prinsenhof te Gent de eerste zoon van aartshertog Filips geboren. Na een hofbal breekt haar water en kort daarna brengt ze een tweede kind op de wereld. Inderdaad; een zoontje dus. Het geboortekaartje van de kleine prins kan ik u niet ontzeggen: ’tot uw voldoening melden wij u dat onze zeer geliefde en zeer beminde gezellin, de koningin, het leven heeft geschonken aan een zoon die gezond van leden is. Dank God, onze schepper, en smeek hem dat onze gezellin vreugde en gezondheid moge terugvinden. Zeer beminden en zeer duurbaren, God beware u.’
Op 7 maart wordt de pasgeborene boven de doopvont gehouden door de finefleur van die dagen. Margaretha van Evreux is weer van de partij. Ze is in het gezelschap van tante Margaretha van Vlaanderen, de prins van Chimay en Jan, de heer van Bergen op Zoom. Het Spaanse hof is opgelucht en opgezet met de geboorte van een mannelijke erfgenaam. De mama zelf ziet er dof en ellendig uit en probeert zich sterk te houden. Dit is meer dan zomaar een postnatale depressie en ze moet er toch wel mee oppassen. Haar grootmoeder Isabella van Portugal, sukkelde na de geboorte van haar mama ook met zo een depressie en bij haar is het van kwaad naar erger gegaan. Het verval van zwaarmoedigheid richting complete krankzinnigheid is stukje bij beetje gekomen. Tot ze uiteindelijk geïnterneerd werd. Het lijkt er wel op dat de genen van oma Isabelle zich volop roeren in het lijf van haar kleindochter Johanna.
–
Uit deel 6 van ‘De Kronieken van de Westhoek’
