banner
dec 26, 2020
1405 Views

Popelen voor Palestina

Written by
banner

1157. De westerlingen staan in Sluis te popelen om naar Palestina te vertrekken. Gravin Sybille kijkt er al naar uit om haar broer terug te zien. Ze zijn verdorie nog maar pas vertrokken als hun zoon Filips van de Elzas zich verplicht ziet om oorlog te voeren tegen graaf Floris van Holland. De Hollander wil zich revancheren omdat hij de Zeeuwse eilanden moest afstaan aan Vlaanderen en doet dat met een buitensporig hoge tol te eisen van de Vlaamse kooplieden die de Maas willen voorbijvaren in Geervliet.

De getroffen kooplieden kloppen aan bij Filips die op zijn beurt brieven en gezanten naar het noorden stuurt met de beleefde vraag om de tol tot zijn gebruikelijk niveau te reduceren. Floris antwoordt vrij brutaal dat hij in zijn land doet wat hij wil. Filips kan er niet om lachen en informeert zijn oom, koning Hendrik van Engeland dat hij deze weigering niet ongestraft zal laten en dat hij van plan is om militair in te grijpen. De Engelsman assisteert zijn neef met een machtige vloot en samen gaan ze de Hollanders succesvol bevechten. Na een klinkende overwinning trekt Filips met zijn landmacht naar het Land van Waas dat ondertussen bijna helemaal bezet wordt door de manschappen van Floris.

De graaf van Vlaanderen ziet zich geconfronteerd met het verraad van een van zijn eigen leenmannen, Diederik de Bevere, de heer van Beveren die de zijde van de graaf van Holland gekozen heeft en zich niet zomaar wil overgeven aan Filips van de Elzas. De burcht van de Bevere zal echter niet lang aan de Vlaamse wapens weerstaan. Nadat Diederik de Bevere er heimelijk vandoor is gegaan verandert zijn eigendom in een stapel as en steenbrokken. Heel het Land van Waas belandt nu weer in Vlaamse handen. Filips is er zelfs in geslaagd om extra gebieden toe te voegen aan zijn heerschappij.

De militaire karavaan van Dirk & Sybille krijgt een warm onthaal in het heilig land. De westerlingen vallen al gauw in een hinderlaag opgezet door Norradin, de zoon van Zengui. Zeshonderd vrome wapenlieden zullen dat niet meer zullen kunnen navertellen. Het aantal wereldlijke en geestelijke krijgsgevangenen is nog veel groter.

Onze graaf redt zijn leven door op de vlucht te slaan. Na een reorganisatie van zijn troepen begint hij aan de belegering van een kasteel dat bekend staat als de ‘Spelonk’ van waaruit de Saracenen de voorbije zeven jaar al diverse uitvallen hebben ondernomen en daarbij zeker al 15.000 christenen gedood hebben. De Spelonk betekent een pest voor de koningen van Jeruzalem die er nooit in geslaagd waren om die in bezit te krijgen. Onze graaf slaagt daar in 1157-1158 nu wel degelijk in. ‘Met zijn behendigheid en dapperheid’, kapittelen de geschiedschrijvers en ’tot grote spijt van de barbaren’.

Daarna verovert hij nog twee sterkten in de omgeving van Antiochië. In Cappadocië nemen de westerlingen de steden Cesaria en Areten in. De veldtocht eindigt met een overwinning op de barbaar Norradin die moet buigen voor de overmacht van de christenen. Na al die ‘roemrijke’ exploten mag Dirk van de Elzas met Sybille aan de zijde zegevierend binnentreden in Jeruzalem. Ze zullen er enkele maanden verblijven om te bekomen van hun vermoeienissen.

Een nieuw vrijgezellenleven van graaf Dirk
September 1160. Graaf Dirk zet opnieuw voet aan land in Vlaanderen. Zijn landgenoten verwelkomen hem maar treuren wel om het feit dat hun gravin Sybille achtergebleven is. Ze heeft al haar tranen moeten plengen om haar man zo ver te krijgen dat ze de rest van haar leven zou mogen doorbrengen in het Lazarus-klooster van Jeruzalem om daar de zieken te verzorgen en natuurlijk om er vollenbak te bidden. Sybille is een waarachtig voorbeeld van ‘ootmoedigheid en heiligheid’, schrijven de katholieke historici met veel achting. Dirk heeft het al ver gebracht dat hij op zijn zestig mag beginnen aan een nieuw vrijgezellenleven.

In het jaar 1161 laat de graaf een nieuwe stad bouwen aan de Noordzee. Hij geeft die de naam van Gravelingen en noemt die zo te zien naar zijn eigen titel van ‘graaf’. Op zijn Frans Gravelines en vreemd genoeg hebben de Vlamingen het over Grevelingen. Die aandacht voor extra infrastructuur aan de kust merk je ook in de verheffing van het dorp Sandeshoved tot stad. Ook zijn naam verandert: Nieuwpoort die volgens de historici het synoniem is van ‘Nieuwe Stad’. Nieuwpoortnaar René Dumon houdt er een andere mening op na.

Het door de lokale bevolking uitgesproken ‘Niepoort’ komt van de poort naar de Onie, de oude stroom die de zee naar het binnenland bracht, de voorganger van de Ijzer. Daar waar Boudewijn van de Ijzer ooit het levenslicht zag. De inwoners van Nieuwpoort krijgen van de graaf in elk geval een serieus welkomstgeschenk. Een keure die de basis vormt voor de latere wetgeving en privileges van de meeste Vlaamse steden. De inwoners krijgen een eigen vierschaar waarbij de schepenen autonoom vonnissen kunnen uitspreken zonder de tussenkomst van derden.

Revolte in Gent
21 februari 1163. De koning van Jeruzalem overlijdt en geeft de kroon door aan zijn broer Almerik. Zijn zus Sybille maakt zich dan al grote zorgen over de weerbarstigheid van de Egyptenaren die weigeren om nog verder taksen te betalen aan de nieuwe koning. Ze verplicht haar man Dirk van de Elzas om voor de vierde keer een kruisvaart te ondernemen. Het is opnieuw hun zoon Filips die aan het roer komt terwijl Dirk begint aan de kortste kruistocht uit zijn carrière, een avontuur dat amper één jaar zal duren. De Egyptenaren zijn immers zo onder de indruk van zijn komst dat ze zich aan hun nieuwe koning onderwerpen.

In 1164 krijgt zoon Filips te maken met een oproer in Gent. Een voorloper van een reeks bloedige rellen die zich de komende eeuwen hier en in andere steden zullen afspelen. De wevers, volders, visverkopers en de beenhouwers revolteren tegen hun schepenen en wethouders. Filips van de Elzas slaagt er gelukkig in om de rust te laten terugkeren. Korte tijd later reist Filips naar Aken om er een grote plechtigheid ter ere van de legendarische keizer Karel de Grote bij te wonen. Karels stoffelijke resten verhuizen na 352 jaar van een graf naar een zilveren schrijn.

–

Uit deel 9 van ‘De Kronieken van de Westhoek – Het Oud Verhaal van Vlaanderen –

Article Tags:
· · ·
Article Categories:
terug naar het verleden
banner
› http://www.dekroniekenvandewesthoek.be

Vlaamse geschiedenis zoals je die nog nooit beleefd hebt!

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *