banner
aug 13, 2025
159 Views
Reacties uitgeschakeld voor Verdrinken in de Leie

Verdrinken in de Leie

Written by
banner

15 november 1348. Graaf Lodewijk van Male wil absoluut de controle over heel Vlaanderen, en hij krijgt daarbij de steun van de hertogen van Brabant en Limburg. Die voorzien hem van een grote bende gewapende ruiters. De huurlingen moeten de graaf bijstaan om de oproerige steden te bedwingen. De buitengebieden rond Ieper en Gent zullen niet langer in voedsel voor de centra kunnen voorzien. De Brabantse huurlingen verwoesten de oogsten zodat er een gebrek aan graan zal ontstaan en de bevolking met honger te maken zal krijgen.

Het systematisch afsluiten van beide steden zal een crisis in hun koophandel veroorzaken en daar is het Lodewijk natuurlijk om te doen. Terwijl de oude adel deze denkwijze maar bedenkelijk vindt en de honger wild om zich heen slaat volhardt de burgerij van Gent en Ieper in de boosheid. Hun poorten blijven koppig gesloten voor de graaf, tenzij om zelf eens een gevatte uitval te doen om zijn vreemde krijgslieden aan te tasten en af te slaan. Ze krijgen daarbij de assistentie van enkele Engelsen. Met de winter op komst hoopt iedereen dat de ridders uit Brabant en Limburg het hier gauw zullen aftrappen.

Graaf Lodewijk beseft dat zijn pogingen een straatje zonder einde zijn. Hij gaat stilaan beseffen dat hij nooit in het vreedzaam bezit van Vlaanderen zal komen zolang hij zich niet verzoent met koning Edward III. Hij kan de Engelsman niet uitstaan maar zal noodgedwongen een schimmig spel moeten spelen om die van Gent en Ieper een rad voor ogen te draaien. De plotse ommekeer in zijn betrekkingen met Engeland zijn dan ook doorstoken kaart, ‘window dressing’ van de zuiverste soort.

Het begint met zijn verklaring dat hij Vlaanderen wil afscheiden van Filips van Valois. De kroniekschrijvers van hun tijd gaan vreemd genoeg voorbij aan de vraag of de Fransman al dan niet op de hoogte is van de tactiek van de graaf van Vlaanderen. Ik durf erop te wedden dat ze deze plannen vanzelfsprekend samen hebben bekokstoofd. Vlaanderen wil plots af van Frankrijk, dixit Lodewijk van Male, de kasselrijen van Rijsel, Douai en Bethune werden onrechtmatig afgenomen van Vlaanderen en moeten terug ingelijfd worden. Ieper en Gent geloven vermoedelijk hun eigen oren niet als ze de plannen van Lodewijk te horen krijgen.

Hij wil zich eerst en vooral verzoenen met Edward III die het liefst zou optreden als bemiddelaar voor de opstandige steden. De graaf stuurt zijn neef Hendrik van Vlaanderen met een delegatie naar Engeland. De Franse koning maakt geen bezwaar tegen de demarche van de Vlaming en laat Lodewijk zijn spel spelen. Edward III ontvangt de Vlaamse gezanten zoals het hoort en kiest de stad Duinkerke om er een dag over een mogelijke vrede te onderhandelen. De graaf van Lancaster krijgt voldoende volmachten om in zijn plaats te negotiëren. Van Vlaamse zijde zal de graaf via zijn afgevaardigden Hendrik van Vlaanderen en Zegher van Edingen een delegatie van de drie goede Vlaamse steden bijstaan. Voor Brugge zien we Jaek Metteneye aan de onderhandelingstafel.

10 december 1348. Duinkerke. Er komt een akkoord tussen de partijen uit de bus! En dat wordt vandaag bekrachtigd door koning Edward III. De graaf schenkt vergiffenis aan de burgerij van Gent, Brugge en Ieper en bevestigt hun vrijheden. Hij belooft om te helpen aan het uitvoeren van al de verdragen die afgesloten werden tussen de Vlaamse gemeenten en de koning van Engeland.

Wat dat specifiek inhoudt ‘zou’ onderwerp zijn van een geheim akkoord, waarbij de graaf zich engageert om ten aanzien van de Franse koning de teruggave te vragen van het graafschap van Artesië, de stad Doornik en de kasselrijen van Rijsel, Douai, Bethune en Orchies. In geval van een positief antwoord zou de graaf zelf instaan voor de veiligheid van de Engelse troepen op zijn grondgebied.

Als de koning van Frankrijk niet ingaat op de terugkeer van deze gewezen Vlaamse gebieden belooft Lodewijk van Male dat hij op dat moment zijn eed van trouw en hulde zal afleggen aan Edward III. Die zal de graaf van Vlaanderen daarbij in het bezit van de oude begrenzingen van Vlaanderen herstellen. Verder belooft Edward dat hij in Cadzand een klooster voor 13 monniken zal stichten. Op Vlaams grondgebied komt er een klooster met 7 nonnen en een overste. Lodewijk belooft dat hij nooit de wapens zal opnemen tegen de Engelsen. Het verdrag van koophandel tussen de Vlamingen en de Engelsen zal stipt onderhouden worden.

13 december 1348. Lodewijk van Male zweert in Duinkerke dat hij het nieuw verbond met de Engelsen zal naleven. ‘Nog geen twee jaar geleden had hij in ditzelfde Duinkerke nog op zijn eerstencommuniezieltje beloofd om te trouwen met Isabella van Engeland, uit liefde voor zijn Vlaanderenland.’ Deze opmerking van een kroniekschrijver illustreert de scepsis i.v.m. de geloofwaardigheid van de graaf. Nu ja, het verdrag van Duinkerke wordt bij de Vlamingen met vreugde onthaald. De intieme relatie met Filips van Valois lijkt doorgeknipt en Edward III bemiddelt nu persoonlijk in het voordeel van de graaf om door al de steden weer geaccepteerd te worden. Zelfs het koppige Gent lijkt begin januari 1349 te gaan bezwijken onder de druk om een einde te maken aan de burgeroorlog.

Terwijl er al een delegatie op weg is om te praten over vrede gooien de wevers alsnog roet in het eten. 600 leden van de weversnering verzamelen zich op de Vrijdagmarkt en roepen de onderhandelaars terug. Ze stellen geen vertrouwen in de eden van Lodewijk van Male. Hun hoofdman Jan Van de Velde werd door de graaf opgeëist als gijzelaar tijdens de onderhandelingen maar die stuurde zijn kat met de mededeling dat als hij dan toch zou moeten sterven dat hij liever zijn graf zou vinden aan de Vrijdagmarkt. De vraag tot oproer slaat dit keer echter niet aan in Gent.

De wevers hebben tijdens de langdurige oorlogen nogal wat pluimen en manschappen verloren en dat laat zich voelen. De beenhouwers, volders en visverkopers nemen inderdaad de wapens op, maar dit keer is dat om samen met het magistraat de rebelse wevers een lesje te leren.

Ze hakken en houwen er zo furieus op in dat nagenoeg al de wevers er het hachje bij inschieten. Velen verdrinken in de Leie of worden meedogenloos vermoord. Jan Van de Velde houdt zich in een bakkerij verborgen maar wordt er ontdekt. Men sleept hem nu tot aan de Vrijdagmarkt waar hij op zijn zelfgekozen plek afgemaakt wordt. Wie het bloedbad kan ontvluchten wordt achtervolgd en geliquideerd. Onder de dodelijke slachtoffers noteren we Gerard Denijs, de moordenaar van Jacob van Artevelde die daarmee de rekening betaalt voor zijn medeplichtigheid.

De hoogmoed van de wevers tegenover de rest van de gilden is gewroken. Graaf Lodewijk maakt via de heer van Steenhuyse gebruik om binnen te rukken in Gent en alle figuren die zich ooit tegen hem hebben gekeerd op te pakken en onschadelijk te maken. Het gaat vooral om vluchtelingen uit de verschillende Vlaamse steden die er niet in geslaagd waren om thuis het verzet tegen de graaf tot een succesvol einde te brengen.

Dit is een fragment uit Boek 9 van De Kronieken van de Westhoek

Article Categories:
fragment uit deel 9
banner
› http://www.dekroniekenvandewesthoek.be

Vlaamse geschiedenis zoals je die nog nooit beleefd hebt!

Comments are closed.