banner
nov 17, 2024
315 Views

Pestaanval in Ieper

Written by
banner

Anno 1490 is er in heel Vlaanderen door een schromelijke pest ontstaan die in Ieper alleen al zorgt voor de dood van duizend inwoners. De pestaanval duurt maar liefst 18 maanden en tijdens deze periode sterven hele huisgezinnen letterlijk uit, de straten vallen zonder hun bewoners zodat het gras er groeit als op een weide. Pas wanneer de pest uitgeraasd is, kan men beginnen met het zuiveren van de straten en het doorzoeken van de huizen.

Een verschrikkelijk en luguber werk. In nogal wat woningen worden tal van lijken gevonden, vaak in verregaande staat van ontbinding. De stank is er niet te doen, de wormen lopen in en uit de rottende kadavers. In de Sterrestraat ontdekken ze een dood koppel waarbij de vrouw nog altijd haar klein kindje tegen de borst praamt. Ze zijn samen geveld door de pest. Het is niet de enige verschrikking. In de keuken komen ze oog in oog te staan met een slang van wel vier meter lang met de dikte van een menselijke bil. De musketten zijn nodig om het beest te doden. Met sabels wordt het reptiel achteraf in mootjes gehakt. Waar de reuzenslang vandaan komt, is me een raadsel, misschien wel uit de ‘corruptie van de dode lichamen’ suggereren de kroniekschrijvers, iets wat me vrij onrealistisch lijkt.

In de Klierstraat wordt het lijk van een jonge dame aangetroffen waarvan de buik omgebouwd werd tot een nest vol jonge ratten waarbij twee volwassen exemplaren het vlees van de buik tot op het been hebben doorgeknaagd. In een andere woning in de Antwerpstraat wordt het lichaam gevonden van een devote weduwe. Ze zit nog altijd geknield met een paternoster in de hand en eigenaardig genoeg geeft haar kadaver niet de minste stank af. Haar man en haar drie kinderen waren zeven maanden eerder al overleden aan de pest.

De opkuisploeg blijft maar details spuien. In een ander huis op de Houtmarkt worden de lichamen van twee dode kinderen gevonden. Op bed. Samen met het lichaam van een in vrouw verklede Engelse edelman. In zijn kleding vinden ze twee brieven waaruit blijkt dat de man een of andere misdaad gepleegd heeft in eigen land en feitelijk op de vlucht was in Vlaanderen. Bij het verbranden van zijn kleding blijkt de dode man trouwens nog twee gouden kettingen en een diamanten ring van grote waarde bij zich te hebben.

In een ander huis in de Zuidstraat, nu is dat de Rijselstraat, treffen de onderzoekers het lijk aan van nog een andere weduwe. De vrouw wordt aangetroffen op bed met overgesneden keel. Vermoedelijk het werk van valse reeuwers want in haar woning wordt geen spoor van geld of waardevolle zaken gevonden; alles is er gestolen. In de achterkeuken hangt het lijk van haar dienstmeid met samengebonden handen en benen opgehangen aan de balken van de zoldering.

In de Montstraat waar een echtpaar overleden is aan de pest, wordt hun dochter met de borsten afgesneden teruggevonden in de waterput. Weer het werk van die reeuwers. Ze hebben het meisje van het leven beroofd omwille van de erfenis die het echtpaar enkele tijd geleden te beurt gevallen was. Het was blijkbaar een publiek geheim dat de overledenen drie jaar geleden een som van 14.000 gulden gedeeld hadden.

Ook in de Lange Meersstraat zijn de vondsten weerzinwekkend. Een dood echtpaar, overleden aan de pest met in hun gezelschap het lijk van een kindje van een jaar of twee, gestorven van de honger en op de zolder als toemaatje nog het dode lichaam van een oude man van 103 jaar die halfnaakt uit het zolderraam hangt. De zoektocht door de verlaten huizen resulteert alles te samen in de vondst van 260 dode lichamen. De pest heeft inderdaad lelijk huis gehouden.

Dat er zich nog zoveel lijken in de huizen bevonden, heeft alles te maken met de wetenschap dat er op het einde van de epidemie bijna niemand meer beschikbaar was om de doden af te voeren en buiten de stad te begraven. Na de berging van de overblijvende kadavers worden ze allemaal ter aarde besteld buiten de Boezingepoort en worden de getroffen huizen helemaal ontsmet en gezuiverd. In de hele stad zijn er geen 20 kinderen meer overgebleven.

En toch heeft men er alles aan gedaan om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan. Van zodra met er gewaar van werd, spijkerden de ordediensten een witte plank aan de voordeuren van de besmette huizen als signaal dat die niet meer betreden mochten worden. Elke dag opnieuw reed de lijkwagen door de stad, met zijn ellendig klinkende bel die aangaf dat de mensen hun dode familieleden mochten meegeven met de kar. Enfin, ik schrijf het met nogal wat schroom en mededogen terwijl de schrijvers van de Ieperse kronieken het nogal scrupuleus en gevoelloos hebben over het smijten van de dode lijken op de karre.

De met een laken toegedekte wagen rijdt zo met zijn volle lading tot buiten de stadsmuren en kiepert al die dode lichamen in grote putten die langs de vaart gegraven werden. Ieper moet een spookstad zijn in 1490 en 1491. De straten zijn er leeg en verlaten, niemand waagt zich nog buiten zijn woning, tenzij in gevallen van uiterste nood. In de zomer moeten de mensen ketels water op de straat sproeien om voor wat koelte te zorgen. Ieper is dood, er is niemand aan het werk. De vrees voor het einde is zowat het enig overgebleven sentiment, naast uiteraard de obligate rouw voor de overleden familieleden.

Dit is een fragment uit Boek 6 van De Kronieken van de Westhoek

 

Article Categories:
fragment uit deel 6
banner
› http://www.dekroniekenvandewesthoek.be

Vlaamse geschiedenis zoals je die nog nooit beleefd hebt!

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *