Anno 1587. De prijs van de levensmiddelen blijft torenhoog. Dat komt omdat Veurne-Ambacht meer en meer bewoning krijgt en de pot dus nog meer moet gedeeld worden. Ondanks de wetenschap dat meer en meer mensen van de honger sterven. Een ander fenomeen is de wetenschap dat nogal wat stedelingen terugkeren naar het platteland met de bedoeling een graantje mee te pikken van de hoge voedingsprijzen. Het land ligt er nog meestal braak bij en kan voor een spotprijsje gehuurd en bezaaid worden. Bovendien zien we een toestroom van landbouwersgezinnen uit Artesië die tuk zijn op de goedkope vruchtbare gronden die hier zomaar ter beschikking liggen.
Tijdens 1587 is er dus al sprake van dat de helft van het land al weer geëxploiteerd wordt. Het resultaat zal in de loop van het jaar duidelijk worden. De Veurne-Ambachters kunnen nu eindelijk nog eens rekenen op een vruchtbare oogst. De prijs van de granen en de eetwaren zakt spectaculair, tot grote vreugde van de gemeente en voornamelijk van de mensen die moeten leven van dagwerk. In Veurne kost een rasier Veurne nu 5 gulden, dus welgeteld nog 1/7de prijs van vorig jaar.
Door de ontvolking en de verwildering van het land zien we een grote toename van het aantal wolven en andere wilde dieren. Dat komt natuurlijk omdat ze al veel jaren niet meer aangepakt worden door de kasselrij. De streek is er zodanig er door gekweld, voornamelijk dit jaar, dat het er wel op lijkt dat ze een straf van God zijn. Het moet zo te lezen toch wel erg gesteld zijn: hele roedels wolven zwerven door de velden en verslinden tijdens hun tochten ontelbaar vele koeien, schapen en ander vee.
Daardoor zien de landlieden zich verplicht om dag en nacht in de wapens te blijven om hun beesten te bewaken. De mensen voelen zich allerminst veilig als ze zich langs de wegen begeven want ze kunnen zowat elk moment door de wolven verscheurd worden. Daarbij komt nog het fenomeen dat veel honden door de verwoestingen en de honger totaal verwilderd zijn. Op vrij kort tijd is hun aantal ontzaglijk uitgebreid en nu zwerven ze door het land als razende en uitgehongerde roofdieren op zoek naar beesten die ze gretig verslinden.
Het garnizoen van Oostende houdt zich in 1587 evenmin gedeisd met hun raids. Hoe vaak komen ze niet dievelings binnendringen in het Veurne-Ambachtse om ter plekke mensen te ontvoeren? En dat ondanks alle inspanningen en wachtposten die langs alle passages en toegangen van de kasselrij geposteerd staan. De hele toestand baart grote zorgen voor de inwoners en de overheid.
Alexander Farnese probeert de hele tijd om Sluis te veroveren terwijl de geuzen de belegering van de katholieken proberen ongedaan te maken. Wanneer ze vaststellen dat hun pogingen niet echt goed lukken beginnen ze dan maar te roven en te branden op het land van de koning. De graaf van Leicester die met zijn Engelse troepen vruchteloos geprobeerd heeft om de geuzen te komen bijstaan, komt dan maar op het einde van juli 1587 zijn kamp opslaan tussen Nieuwpoort en Oostende.
Men kan zich wel inbeelden dat de kasselrij van Veurne-Ambacht daardoor in rep en roer staat. Groot alarm. Het magistraat beveelt terstond aan al het landvolk dat ze dringend en zeker voor einde van dezelfde maand met hun wapens naar de Ijzer moeten komen, tussen Nieuwendamme en Diksmuide om de doortocht van de vijand te beletten. Jacob Valcke, de burgemeester en landhouder van de commune, de schepenen Gillis Vanden Clichthove en Nicolaes Sperynck en de griffiers van de wezerie en het notariaat (Jacob Obbensone en Gillis Vander Meere) worden door de wet aangesteld om het bevel over hun streekgenoten te voeren.
Het bestuur van Veurne-Ambacht vraagt hulp aan de collega’s van Cassel, Sint-Winoksbergen en Hondschote, meer bepaald bijstand van volk. De Casselnaars sturen 200 mannen terwijl Hondschote ook 80 man veil heeft, die laatsten komen af onder het bevel van Pieter Vander Waterleet. Ik hoop dat het daar aan de Ijzer geen waterleed zal worden. De hulptroepen krijgen posities aan de Veurne-Ambachtse dijk. Verder krijgen de bewoners van de Acht Parochies en die van Poperinge en omgeving de opdracht om de passages tussen Ieper en Knokke te bewaren.
Ieper zelf krijgt de bewaking van de zeehaven en het strand tussen Nieuwpoort en Nieuwendamme toegewezen. Dat zal gebeuren door het garnizoen van de stad. Het volk van de graaf van Leicester probeert zowat dagelijks uit te lopen tot aan de Ijzer maar durft de stroom niet over te steken, het betekent alvast een succes in deze moeilijke tijden.
6 augustus 1587. De hertog van Parma slaagt er in om Sluis in te nemen. De graaf van Leicester durft het niet langer aan om zijn gekozen standplaats tussen Nieuwpoort en Oostende te betrouwen. De Engelsen vertrekken daarom al ’s anderendaags naar Zeeland. In de omgeving van Veurne-Ambacht reageren de bewoners opgelucht. Er is sprake van meer dan zomaar een kleine blijdschap. Dat betekent natuurlijk dat de streek nu verlost is van de Oostendenaars. Om hun infiltraties tegen te gaan arriveren er nog voor de winter zes Spaanse compagnies die hun garnizoen zullen houden in Veurne. Ook Lo krijgt de beschikking van 130 Spaanse ruiters. Het onderhoud van deze troepen kost een flinke duit en dat ondanks de wetenschap dat al die soldaten de volgende zomer naar het leger vertrekken.
- Veurne-Ambacht wordt van langs om meer bewoond. En dat is best heuglijk nieuws. Zowat 75% van de grond wordt nu al weer benut. De parochies ten zuiden van de Ijzer schieten het traagst op gang. Te weten; Oostvleteren, Westvleteren, Krombeke, Stavele, Haringe, Proven en Reninge. Dat komt vooral omdat die dorpen het meest geleden hadden onder de verwoestingen en ook het langst onbewoond bleven gedurende de blokkade van Ieper die in het jaar 1583 maar liefst 7 maanden heeft aangesleept.
De soldaten uit het Farnese-kamp kwamen dan zo goed als dagelijks roven in deze parochies. Ze vermoordden inwoners of pijnigden die in een poging om geld af te persen. Het kleine aantal lieden die aan hun vreselijke handelswijze kon ontsnappen zag zich verplicht andere oorden op te zoeken. Het merendeel van hen zou later trouwens in erbarmelijke omstandigheden de hongerdood sterven. Ook de streek tussen Nieuwpoort en Diksmuide blijft het langst onbewoond. De voorbije beroering en verwoestingen samen met de relatief gemakkelijke bereikbaarheid voor de Oostendse geuzen is hier zeker de oorzaak van.
De 7 West-Vlaamse kasselrijen stemmen er mee in om gedurende 3 jaar maandelijks 15.000 gulden te betalen om de garnizoenen te bekostigen die in hun steden huizenieren. Dat zijn natuurlijk allemaal bedragen die op een of andere manier moeten verhaald worden op de inwoners zelf. Op 17 april 1589 heft het magistraat van Veurne-Ambacht een taks van 2 schellingen per spint (ketel) tarwe. Voor de gerst is dat 1 schelling. Ook de wijn krijgt taksen opgelegd: voor een stoop (2,4 liter) Spaanse wijn is dat 14 schellingen terwijl de Rijnse wijn 2 schellingen minder belast wordt. De Franse wijn kost 8 schellingen.
Ook bonen, haver en boekweit dragen bij tot de taksen, maar dat is eigenlijk het geval voor zowat alle producten: brandewijn, hoornbeesten, varkens, bier. Vooral dat bier krijgt het hard te verduren. Een vat Jupen-bier (een dik bruin bier uit Danzig) maar liefst 36 pond. Engelse, Duitse en Oosterse bieren zijn goed voor 12 pond. De regionale bieren zoals de ‘Watens’, de ‘Lynckens’, ‘Marcquens’ of het bier van Sint-Omer zijn getaxeerd op 6 pond terwijl de lokale bieren uit Veurne en Veurne-Ambacht 4 pond opgelegd krijgen.
Verder zijn er nog aanvullende taksen voorzien voor de brouwers. De ontvangst van deze nieuwe taksen bedraagt voor de eerste 9 maanden al meer dan 17.200 ponden voor wat betreft de kasselrij. De stad Veurne draagt nog eens extra 5.700 pond bij. Het succes en de manier van deze nieuwe taxatie zal de Leden van Vlaanderen ertoe inspireren om die naar zich toe te trekken. Sommige artikelen zullen gaandeweg vermeerderd of verminderd worden. Er zal nog een belasting op de weidebeesten komen. En dat allemaal om de kosten van de provincie te betalen. Veel later zal de Franse bezetter op dit elan voortgaan.
Dit is een fragment uit Boek 10 van De Kronieken van de Westhoek
