Terwijl een verwarde hertogin nog één en al droefheid is, krijgt ze al het bezoek van enkele Brugse gezanten die haar ernstig komen verzoeken of ze zich zou willen verwaardigen om eens naar hun stad te willen komen. Haar tegenwoordigheid is meer dan nodig. Ze antwoordt dat ze dat wel wil, zolang de poorters zich maar rustig houden en dat ze daar best bang voor is. De gezanten stellen haar helemaal gerust, alsof ze daar ook maar enige controle over zullen hebben. Maria laat zich hoe dan ook pramen om op 5 april 1477 naar Brugge te komen. Op 5 april vergezellen de Gentenaars hun hertogin tot aan Ursel waar de Bruggelingen haar tegemoet zijn gekomen.
Maria wordt vergezeld door een sterke lijfwacht. Bij haar aankomst in Brugge-stad krijgt ze een kostbare rozenhoed van de begijnen. Het magistraat en de adel onthaalt haar met de grootste eer, zo te zien is iedereen meer dan blij om de jonge hertogin te zien. Ze spreken onder elkaar af dat ze volgende woensdag zullen overgaan tot het afleggen van de wederzijdse eden. Die dag vertrekt Maria in een met zwart fluweel overdekte rosbaar naar de kerk van Sint-Donaas om er een plechtige misdienst voor de heilige Geest bij te wonen. Tijdens de dienst loopt er een nieuwtje als een brandend vuur door de binnenstad. Het magistraat van het Brugse Vrije zou het gearrangeerd hebben om dan toch als volwaardig Lid aan te blijven. Iets wat natuurlijk in strijd is met de bekomen voorrechten van Brugge zelf.
Het gemeen toont zich al direct oproerig en verplicht Maria om haar misviering te onderbreken en terug te keren naar het Prinsenhof. Die namiddag gaan de dekens van de ambachten met elkaar in vergadering. Bij valavond duiken ze massaal en met hun banieren op aan de grote markt. Iedereen weet dan al dat er een publieke rechtzetting moet gebeuren. De schuld van die deal ligt bij de eigen magistraten. De ambachtslieden gaan hen nu één na één uit hun woningen plukken. Jan Coolbrandt (kanunnik en pensionaris van de stad) en de schepenen Gheleyn van Themseke, Jacob Coolbrandt, Jan De Vleeschouwer en Jan D’hont. Ze vliegen in de cel omdat ze tijdens een algemene vergadering te Gent akkoord gegaan waren met het nieuwe voorrecht voor het Vrije en dat ze achteraf niet eens de moeite gedaan hebben om dat hier bekend te maken. Enkele onruststokers breken binnen in het huis van de gevluchte burgemeester Jan Van Nieuwenhove waar ze de hele inboedel plunderen.
Ze kunnen dat toch niet blauw blauw laten
De hertogin moet nu wel ingrijpen. Op de markt verschijnen zes edellieden om de ruziemakers wat te kalmeren. Ze kunnen zoveel vrijheden bekomen als ze willen zolang ze maar hun geweld achterwege laten. Dat horen ze hier natuurlijk wel graag, maar toch niet graag genoeg om alles nu helemaal blauw blauw te laten. Eerst nog enkele zaken afrekenen met andere schuldigen! Een bende gewapende mannen trekt er onder leiding van baljuw Jacob van Haelwyn op uit om Daniël van Moerkerke, de zelfverklaarde kapitein van het West-Vrije te gaan arresteren om dan naar Brugge te brengen. Van Moerkerke zullen ze niet vatten want die vlucht weg van Gistel om zich in Gent te gaan verstoppen. ’s Anderendaags stellen de Bruggelingen de Oudenburgse baljuw Felix van Gistel in hechtenis omdat hij het verzuimde om Daniël van Moerkerke aan te houden.
13 april 1477. De Vrijlaten komen in grote menigte naar Brugge en ze nemen er hun standplaatsen in op de grote markt. Ja, ze bevestigen dat ze onder Brugge willen staan. De volgende dag brengen ze Jan Coolbrandt vanuit zijn gevangenis naar de markt waar de massa een publieke verontschuldiging van hem verwacht. En ook krijgt. Coolbrandt excuseert zich om het misdrijf dat hem ten laste gelegd wordt. Toch strippen ze hem nu van elke functie en macht en dwingen ze hem terug naar de cel. Dat allemaal om de wraakgevoelens van het volk wat te kalmeren. Terwijl enkele heethoofden uitroepen dat sommige dekens zich hebben laten omkopen voor honderd kronen, zijn er anderen die tieren ‘sla dood, sla dood’. Gelukkig is er nog de deken van de smeden die de opgehitste gemoederen weet af te koelen, zo niet zou hier zeker en vast bloed gevloeid hebben. Rond dat tijdstip krijgen de ambachtslieden de heer van Gruuthuse en de heer van Dadizele (de hoogbaljuw van Gent) op bezoek met de mededeling dat ze zich hier in Brugge elk moment mogen verwachten aan de komst van een Duits gezelschap en dat ze nu beter even de rust zouden aanhouden.
–
Uit deel 9 van ‘De Kronieken van de Westhoek’ – Het oud Verhaal van Vlaanderen –
