Wat er zich daar in Duitsland afspeelt, lijkt een ver van mijn bed show, maar dat is het helemaal niet. Karel de Grote voert rond de jaren 800 een langdurige oorlog tegen de Saksen en de Westveldingen in een poging om hen tot het christelijk geloof te brengen. Telkens worden de beloften om zich te bekeren gevolgd door het hervallen in de oude afgoderij. Het verplicht Karel om zijn mannetjes achter te laten en de boel in de gaten te houden.
Hij stelt geheime, (vrije, rechtvaardige maar treffelijke) rechters aan en verleent hun alle macht om al degenen aan te pakken die afvallig zijn van het nieuwe geloof, meineden plegen of andere schandelijke daden bedrijven. Wie zich schuldig maakt, wordt gestraft met de bast. Opgehangen aan een boom, zonder proces of voorafgaande ceremonie en het maakt niet uit of de gestrafte edel of onedel is. De rechter geeft niet de minste uitleg of verantwoording.
Vaernewyck legt een relatie met de heimelijke rechtbanken van de 16de eeuw. ‘Veme’ of ‘veem’ wordt dergelijke vierschaar genoemd en de leden van de Veme worden in Duitsland ‘Scheffen’ genoemd, een term die bij ons in Vlaanderen uitgesproken wordt als ‘schepenen’. De etymologie verwijst trouwens ook naar woorden zoals sceffino, scaffin en scepono. Ook het woord ‘chef’ komt hier dus vandaan. Ooit waren de Vemen zowat overal in Germanië terug te vinden. Met het verstrijken van de tijd komen er wel hervormingen en structuur in de rechtspraak en krijgen de schepenen bepaalde autoriteiten toegewezen om in bepaalde gevallen zelf schuldigen te straffen.
Het is een waslijst van tachtig bladzijden. Ik pik er de belangrijkste uit. Het afdwalen van de officiële godsdienst blijft taboe. Het aantasten van kerken, kerkhoven en koninklijke wegen, het omgaan met valsheid, het aantasten van kraamvrouwen. Ook dieven, moordenaars en brandstichters worden berecht door de schepenen.
Een volk van ongelovige Thomassen
Een nieuw hoofdstuk behandelt de Friezen die door mijn schrijver Vrieslanders worden genoemd. Denemarken en Vriesland grenzen aan elkaar. Het is een volkje van heidenen en ongelovige Thomassen. Een provincie aan het uiteinde van Germanië met een oever aan de grote zee. Van aan het eindpunt van de Rijn tot aan de zee van Dovico. Eigenlijk zijn de Friezen allemaal zelf Germanen. Maar hun stijl is totaal anders. Hun kleding en zeden gelijken niet aan die van hun zuidelijke buren. Hun haren zijn kortgeknipt in de hals. Hoe edeler de stam, hoe hoger ze opgeschoren zijn. Kloek en sterk van leden, schoon van lichaam, wreed van gemoed en altijd maar bezig met het oefenen van de speren en met ijzeren geschut in hun velden.
Vriesland zelf is vlak en vol met weiden. Hout is amper voorhanden zodat de Friezen turf moeten uitgraven, drogen en stoken om zich te warmen. Het is een vrij volk. Geen heer die hen gebiedt. De Friezen zouden liever sterven dan hun vrijheid te verliezen. Ze kiezen zelf hun rechters die ze respecteren omdat ze werken met hun eigen wetten. Een mooie democratie nog voor het woord bestaat. Zuiverheid van geest en lichaam dragen ze in hun hart. Ik laat Vaernewyck verder vertellen en schuif door naar het volgende kapittel.
De heerser over de Duitse natie
Karel de Grote steelt weer de show. Als heerser over de Duitse natie neemt hij de macht over die de Romeinen plachten te hebben over West-Europa. Gallië en Duitsland zijn in die tijd dus één grote natie. Maar lang zal deze eenheid niet duren, beweert een zekere geschiedschrijver Carion. Er worden eerst kosten noch moeite gespaard om die vermaarde brug over de Rijn aan te leggen. De constructie ervan neemt tien jaar in beslag, een huzarenstuk voor die tijd, maar nog voor die goed en wel zijn dienst kan bewijzen, wordt de vitale levensader in brand gestoken en vormt de reusachtige Rijn net zoals voordien de onbetwistbare en onoverbrugbare grens tussen oost en west.
De vorst regeert eerst gedurende tweeëntwintig jaar als koning, krijgt dan promotie en wordt keizer, een functie die hij nog eens veertien jaar uitoefent. Hij is een wonderbaarlijke man als ik het goed begrijp. Krachtdadig, machtig, deugdzaam en godsvruchtig. Bij het begin van zijn legislatuur heeft hij de Saracenen uit het land van Aquitanië verjaagd. Het lijkt een zin die wel lijkt te komen uit een of ander rode ridder verhaal, maar vergis u niet: Karel de Grote verjoeg in zijn tijd de Moslims uit het westen van Frankrijk. De koning-keizer ligt zowat zijn hele bestuursperiode in de clinch met de Saksen. Hij heeft het ook aan de stok met de Lombarden, de Hongaren en de Hunnen. Zowat heel Europa krijgt met hem te maken en ook de barbaarse volkeren van Azië moeten buigen voor hem.
Vaernewyck geeft veel details maar besluit dat hij toch vooral bekend staat als een fervente vijand van de ongelovige Saracenen en de Mohammedanen die hij her en der bedwongen heeft zoals dat het geval is in Jeruzalem, Constantinopel en in Spanje. Karel de Grote is zodanig sterk van lichaam dat hij een gewapende man met een hand tot boven zijn eigen hoofd kan opheffen. Er bestaat een legende dat hij een gewapende ruiter te paard met één enkele slag heeft doorkliefd. Cowboyverhalen uit de antieke doos. Paarden met de blote hand ontdoen van hun hoefijzers. Schoon van lichaam maar wreed van aangezicht. Hij heeft een schoenmaat om ‘u’ tegen te zeggen. Voeten van maat vijfenveertig of zesenveertig en zijn lichaamslengte mag je voetmaat maal acht rekenen, vermelden de kronieken. Onze vorst moet dus een reus van minstens twee meter dertig geweest zijn.
Een indrukwekkend palmares
Ik blijf nog even vertoeven bij Karel de Grote. Zijn palmares oogt bepaald indrukwekkend. Hij sticht tijdens zijn leven drie vooraanstaande hogescholen. Die van Bologna, Parijs en Pavia. In Bologna kan men terecht voor het studeren van geestelijke en wereldlijke rechten. In Parijs is er ruimte voorzien voor de vrije kunsten en in Pavia wordt er geneeskunde onderwezen. Na de dood van deze grote keizer implodeert zijn grote rijk. Een reeks geestelijke en wereldlijke keurvorsten nemen het bestuur in handen en gaan allemaal zowat hun eigen weg. Het wordt hoog tijd om me opnieuw te focussen op de westkant van Europa.
Thuis in de brede zin van het woord. De term Gallië wordt dankzij de eeuwenlange invloed van de Germanen stilaan vervangen door Francië, zeg maar Frankenland of Frankrijk. Vaernewyck buigt zich over de oorsprong van het land. Ik heb ooit zijn oude historie van Belgis op papier gezet. Waarom zou ik deze keer niet inpikken rond het jaar nul? Gallië wordt op dat moment geregeerd door Clodius die op zijn beurt zorgt voor een nest nakomelingen. Herimerus, Marcomirus, Clodomirus, Anthenor en Rotherius zijn enkele van zijn nazaten. Die laatste sticht de stad Rotterdam in Holland dat in die dagen nog Batavië genoemd wordt.
Ik arriveer in het Gallië van het jaar 270 bij Walther die sterft in 298 en opgevolgd wordt door Walter van Dagobertus en later door een andere Clodius. Die laatste sterft zonder erfgenamen. In 319 komt broer Clodomirus op de troon die in 326 op zijn beurt oom Genebaldus aanstelt als hertog. Die zorgt voor een ware volksverhuizing van zijn volk naar de regio rond de Moezel. De naam Frankenland is dan al gevallen en dat is vooral te danken aan die Genebaldus die zich weet op te werken tot de koning der Franken.
Een tijd van rebellie en guerrilla
Het is een era van oorlog. Vooral met de Romeinen en met de Galliërs in het westen. In 393 probeert de derde hertog van de Franken helemaal af te rekenen met de Romeinen. Clodius heet de man, maar hij krijgt lik op stuk en opnieuw een Romeinse bezettingsmacht over zich heen. Een periode van rebellie en guerrilla. Menige aanslagen tegen de bezetters leveren niets op. Al hun pogingen zijn vruchteloos. Tegen dit volk staan de Franken vooralsnog te zwak in hun schoenen. Ook Clodius’ zoon Marcomanus kan de bakens niet verzetten. Ik maak het jaar 418 van dichtbij mee. Pharamond de zoon van Marcomirus van Keulen lijkt de geknipte persoon om eindelijk de leider te worden van de Gallisch-Frankische alliantie.
Hij, de hertog van Francia en van de Franken, wordt bekend als de eerste koning van Frankrijk, hij wordt verkozen door de Rijksdag. Pharamond overlijdt in 426 en zijn zoon Clodius wordt de tweede koning van de Galliërs die ook wel Celten worden genoemd. Die breidt zijn rijk gevoelig uit te nadele van de Romeinen. In het jaar 446 sterft Clodius en nu komt zijn zoon Mereveus op de troon. Lang zal dat niet duren want twaalf jaar later zal hij ter dood gebracht worden door Attila de Hun. Zoon Clovis neemt het roer over en raakt ondertussen zelf in de ban van het christelijk geloof.
Hij laat zich dopen door bisschop Remigius en bouwt een schone tempel in Straatsburg. Lotharius volgt hem in 514 op als tweede christelijke koning van het Frankische rijk. Na hem volgt zijn zoon Childerik en die kan Bourgondië toevoegen aan het land, een erfdeel van zijn oom. In 581 wordt hij met gif om het leven gebracht. Mijn schrijver vliegt gehaast door de tijd en arriveert al direct in het jaar 618 wanneer zoon Childerik het hele rijk opdeelt in een reeks van hertogdommen en graafschappen.
–
Uit deel 6 van ‘De Kronieken van de Westhoek’


