In Gent escaleren de onderlinge strubbelingen nog meer. Het ambacht van de wevers heeft zich altijd wat beter gevoeld dan de rest van de neringen. De Wenemaers, Vaernewycks, Borluuts en de Uutenhoves behoorden van oudsher tot de edelste poorters van de stad. De voorbije jaren hebben ze heel wat moeten inleveren ten nadele van de volders die zowat de grootste arbeidsklasse van Gent uitmaken. Met een Jacob van Artevelde die moet schipperen tussen beide kampen. En als men nog het onruststoken van Lodewijk van Nevers aan deze gevaarlijke cocktail toevoegt dan is het uitbreken van een clash enkel maar een kwestie van tijd. Dat gebeurt op maandag 2 mei 1345. Een zware aanvaring tussen de wevers en de volders die begint met eerstgenoemden die een hoger loon eisen. Veel meer is er niet nodig om een Gentse furie te ontketenen.
Terwijl de priesters op de Vrijdagmarkt wanhopig proberen de gemoederen te kalmeren komt het tot een gevecht in regel waarbij maar liefst 500 volders gedood worden. Met inbegrip van hun deken Jan Bake. De collisie toont duidelijk dat Artevelde de orde in Gent niet meer onder controle heeft. De lang sluimerende haat heeft geleid tot een explosie van wraak, deze illustere maandag zal door de kroniekschrijvers herinnerd worden als ‘Kwade Maandag’. En altijd is er de graaf die de lokale burgeroorlogen maar blijft voeden met kuiperijen en verraad. Tijdens de oktobermaand van 1344 heeft hij al een mislukte poging ondernomen om de belangrijke vesting van Oudenaarde in handen te krijgen. Enkele maanden later sluit Lodewijk een deal met de hertog van Brabant die niet bepaald tevreden is met de samenwerking tussen Vlaanderen en zijn hertogdom. Jan van Brabant gaat zover dat hij zich nu al openlijk in het voordeel van Lodewijk van Nevers uitspreekt. Misschien zit er zelfs een huwelijk in tussen hun beide kinderen.
Met de steun van hertog Jan slaagt de graaf van Vlaanderen er in om Dendermonde te overmeesteren en evolueert dit bolwerk op korte termijn tot het hoofdkwartier van de graafgezinden. Lodewijk wordt in zijn ondermijnende acties vanzelfsprekend opgehitst door de Franse koning Filips van Valois. De wapenstilstand van 1340 is dan al een tijdje dode letter. Edward III heeft recent olie op het oorlogsvuur gegooid en is in de haven van Sandwich al volop bezig met het opzetten van een oorlogsvloot. Dat heeft natuurlijk ook veel te maken met de druk van Artevelde dat de Engelsman dringend zijn gezag over Vlaanderen moet komen herstellen. Als dat niet tijdig gebeurt zal Engeland een kruis mogen maken over zijn alliantie tegen Frankrijk. Vooral nu hij ook al de steun van de Duitse keizer kwijtgespeeld is.
Vlaanderen groot en rijk maken
3 juli 1345. Edward III laat de haven van Sandwich achter zich, gevolgd door 130 schepen. Zijn zoon Edward van Wales, een veelbelovende jongeman van zestien die omschreven staat als ‘de zwarte prins’ omdat hij zich altijd in zwarte wapenuitrusting tooit, vaart mee naar Vlaanderen. Twee dagen later landen ze aan het Zwin. Op 7 juli komt Jacob van Artevelde hen verwelkomen om ze dan naar Gent te begeleiden. Hoewel Lodewijk van Nevers vanuit zijn bastion in Dendermonde ingesloten zit in Vlaanderen, vindt Edward het opportuun om voorlopig in Sluis te blijven en om hier ter plekke gesprekken te voeren met de afgevaardigden van de Vlaamse steden. Vier dagen later ontmoet hij Thomas van Vaernewyck en Jan Uutenhove, Lieven van Waes van Gent en Jan van Koekelare, Jan van Harelbeke en Gillis Hooft uit Brugge.
De koning stelt zijn zoon voor aan de Vlamingen met de woorden ‘hij is zoals u, van Vlaams bloed en zal met u samenwerken om Vlaanderen groot en rijk te maken!’ Hij pakt de Vlamingen duidelijk op snelheid. Het verwachtingspatroon dat de lijn van de Dampierres zal samensmelten met de dochter van de Engelse koning blijkt nu plots van de baan. En dat stuit op ongeloof bij de gezanten. Hun stilzwijgen op de plotse plotwending van Edward III spreekt boekdelen. ‘Daar moet over nagedacht worden.’ Deze beslissing ten gunste van de zwarte prins als baas kan niet lichtvaardig genomen worden en belangt iedereen in Vlaanderen. Indien de gemeenten daar gunstig tegenover staan zullen ook zij zich aan de zijde van kroonprins Edward scharen.
De plotse zet om zijn eigen zoon als nieuwe graaf van Vlaanderen naar voor te schuiven heeft alles te maken met de houding van Lodewijk van Nevers die zijn zoon liever uithuwelijkt aan de dochter van Jan van Brabant dan aan de Engelse koningsdochter. Terwijl de leliaards het gemunt hebben op het vel van Jacob van Artevelde ziet deze de kans schoon om zich nu definitief te ontdoen van het grafelijk geslacht van de Dampierres. Daar in Sluis promoot Artevelde dan ook de push om Lodewijk van Nevers te vervangen door deze zwarte Engelse junior-ridder. De druk op Vlaanderen moet immens zijn. De afwezigheid en de vijandelijkheden van hun eigen graaf en het feit dat Artevelde nu kleur bekent in het voordeel van Engeland drijft hen naar de beslissing om op zoek te gaan naar een nieuwe ruwaard die Vlaanderen door deze transitie moet leiden. Tijdens een algemene vergadering in Brugge op 16 juli 1345 valt de keuze eenparig op Zeger van Kortrijk, erfgenaam van zijn illustere vader en door zijn bloedverwantschap ook nauw gelinkt met Jacob van Artevelde.
Hij krijgt meteen de opdracht om naar Aalst te vertrekken om zich te verzetten tegen het gestook van de leliaards, aangevoerd door een zekere Floris van Brugdam. De Vlaamse gemeentetroepen van hun kant bereiden een beleg van Dendermonde voor. Het begint er dus goed uit te zien voor Edward. Terwijl de Vlamingen wel eventjes tijd nodig hebben beslist de Engelsman om door te varen naar Bretagne. De koninklijke vloot is echter amper vertrokken uit Sluis als een verschrikkelijke storm en twee dagen acuut levensgevaar op zee het koninklijk schip terug op het zeestrand van Engeland werpen. Die onvoorziene landing vindt plaats op 26 juli 1345. Het schokkend nieuws dat hij tegen die tijd binnenkrijgt uit Vlaanderen verplicht hem om per direct zijn politieke plannen te wijzigen. Wat is er de afgelopen dagen dan wel gebeurd?
–
Uit deel 9 van ‘De Kronieken van de Westhoek – Het oud Verhaal van Vlaanderen –
