Anno 1914, op de 2de november, we beleefden een perfecte herfstdag. We vertrokken om 9u met kolonel Seely aan het stuur. We reden naar Cassel. Vanaf de Casselberg leek de streek wel op een melig Vlaamse schilderijtje; de rechte bomen, de dorpjes en de blauwe velden die baadden in een kalme heldere zonneschijn. We reden door Poperinge naar een plaats op zowat 5 km van Diksmuide dat onder de Duitse granaten kreunde en verdedigd werd door het uiterst dapper Frans marinekorps.
We stopten aan een klein veldhospitaal dat opgestart was in een staminee. De mensen daar vroegen ons om onze wagen aan de kant te zetten. Voor ons, in een lagergelegen perceel grond lagen mariniers in een loopgraaf. Er heerste een onophoudelijk lawaai van granaatexplosies, die vooral op de stad Diksmuide terechtkwamen.
We gingen met de dokter van de veldpost een hapje eten, we reden voorbij door een verlaten dorp waarvan de kerktoren met één schot vernield was. In dit dorp bevonden zich de Franse hoofdkwartieren waar ik de kans kreeg om een Franse generaal te interviewen. Hij vertrok met ons – te voet over twee velden. De loopgraven werden bezet door de cavalerie. Ik was van plan om nu naar Langemark te gaan maar de Fransman adviseerde me om dat zeker niet te doen.
Terwijl we naar het hoofdkwartier terugstapten naar het hoofdkwartier dat ingericht was in een boerderij, kwamen we voorbij een zwartgeblakerd Mariabeeld dat er in stukken gereten bij lag. ‘Gross Marmite’ gaf de Franse generaal aan. En dan ging ik toch naar Langemark waar we juist na zonsondergang arriveerden.
Op een Franse batterij na was de plaats verlaten, met officieren die de puinresten van een kasteel naast de kerk bezet hielden. Het kerkhof was gepokkeld met ‘Zwarte Maria’-gaten. We gingen het kasteel binnen en sloegen aan praatje met de officieren die best vrolijk waren. Ze vertelden ons dat de Duitsers hen dag en nacht bestookt hadden en zich na een tijd beperkten tot het afvuren van granaten rond de middag en net voor zonsopgang.
Ze vertelden ons verbazingwekkende verhalen over Duitse massagraven die gesneuveld waren tijdens de recente gevechten. Er lag daar een put vertelden ze die letterlijk opgevuld was met honderden en honderden lijken. De Franse loopgraven bevonden zich niet ver van het kasteel waar het tijd was om te vertrekken.
We kregen een gids ter beschikking om ons de kraters in de weg aan te wijzen die bezaaid lagen op onze route. Daarna reden we van het ene dorp naar het andere en bijna overal was het er kalm en rustig. Maar nu, met de maneschijn die regeerde begonnen de Duitsers ons nu wel te bestoken.
Op het einde van deze weg liepen we vast in een dorp dat ook dienstdeed als een Frans hoofdkwartier. We werden gearresteerd. De Fransen dachten dat Seely een spion was. Ik vertelde hem dat de man kolonel Seely ooit nog minister van oorlog geweest was.
Nadat alles uitgeklaard was reden we nu door naar Ieper waar iemand me vertelde dat mijn broer Hugo gewond was. Op onze terugweg naar Sint-Omer kwamen we voorbij massale hoeveelheden van onze Britse troepen die op en af gingen tussen Ieper en Sint-Omer.
Anno 1914, op de 3de november, keerde ik terug naar Poperinge om op zoek te gaan naar mijn gekwetste broer die zich hier in een of ander hospitaal moest bevinden. De zoektocht leverde niets op. Ik bezocht drie van de vier hospitalen die allemaal volgepropt waren met gewonden, officieren en soldaten. Een inferno van lijden en ook wel een duister inferno. Een man smeekte om nog meer morfine. Hij had al een dosis gekregen en kwam juist uit het stadium waarbij de natuur nu dringend op zoek was naar een volgende.
–
Uit ‘De Grote Kroniek van Ieper’ – werk in opbouw


