Er waren, men weet het genoegzaem, geene bestendige legers in dien tyd, maer de gilden en ambachten oefenden zich vrylyk in het wapengebruik, en er bestonden wapengilden (confréries militaires) in byna al de groote steden van Vlaenderen. De overheden waren de dekens der gilden, en al deze wapenbroeders waren goed uitgerust en allerrykst gekleed: de eene in het blauw, de andere in het gheel, vele in het wit met een rood kruis, kleeding die van den kruisvaerderstyd overbleef.
Poperinghe, 26 Maert 1874.
Het voorledene. Poperinghe ten tijde van Gwyde van Dampierre, graef van Vlaenderen (1280-1305). In het historisch overzigt van het oude Poperinghe gaen wy voorby al de onzekere gebeurtenissen, die de opzoekingen der geleerden nog niet genoegzaem hebben opgehelderd.
Zoo spreken wy niet van de kruisvaerten aen dewelke Poperinghe nogthans voorzeker deel genomen heeft, om op deze wyze God te bedanken voor al de geestelyke en tydelyke voordeelen waermede hy deze stad had geweerdigd te begunstigen. Onder de regeering van den graef Gwyde, vinden wy zekere gebeurtenissen, die ons zeer belangryk voorkomen; omdat zy een gedacht opleveren van het oude Poperingsch karakter, dat, God zy geloofd, nog niet geheel en gansch is verdwenen, dat schoon en edel karakter, dat ook andere Vlamingen gemeen, in deze welbekende spreuk is aengeteekend: ‘De Vlamingen zyn getrouwe onderdanen, maer zy verdragen geene slaverny’.
Het is iedereen bekend dat de regeering van graef Gwyde van Dampierre aen Vlaenderen hoogst noodlottig is geweest. Het volk, dat de koophandel en nyverheid verrykt had, was ook aen zyne voorregten met meer trotschheid en meer stoutmoedigheid vastgekleefd, en hier en daer ontstonden er tusschen het volk en het bestier, eenige twisten en onlusten die de onvoorzigtige graef al te dikwyls by middel van vreemde tusschenkomst van den koning van Frankryk trachtte te doen ophouden.
Van daer eene verdeeldheid tusschen het volk dat aen zyne regten hield gelyk aen zynen wettigen meester den graef van Vlaenderen, en tusschen eenige grooten en edellieden die het met den koning van Frankryk hielden en zyne tusschenkomst in hunne geschillen inriepen. Poperinghe was van de eerste gezindheid, die men ‘klauwaerts’ noemde, om de wille van den leeuwenklauw die op de vlaemsche wapens stond.
Wanneer de koning Philips de Schoone, met den onderstand der ‘lelieaerts’ of franschgezinden het graefschap van Vlaenderen had veroverd en dien ouden Gwyde in een gevang geworpen. Poperinghe zonde ook zyne krygsmannen, om de regten van den graef en van de Vlamingen, op de vlakten van Kortryk en rond de vestingen van Ryssel kloekmoediglyk te verdedigen.
By de dappere amnnen van Breydel en Deconinck waren er menige ambachtslieden van Poperinghe die voor den heldenmoed der eersten geenszins moesten onderdoen. Misschien ware het niet overbodig hier een woord over den krygsdienst van dien tyd te plaetsen.
Er waren, men weet het genoegzaem, geene bestendige legers in dien tyd, maer de gilden en ambachten oefenden zich vrylyk in het wapengebruik, en er bestonden wapengilden (confréries militaires) in byna al de groote steden van Vlaenderen. De overheden waren de dekens der gilden, en al deze wapenbroeders waren goed uitgerust en allerrykst gekleed: de eene in het blauw, de andere in het gheel, vele in het wit met een rood kruis, kleeding die van den kruisvaerderstyd overbleef.
Nu, als een gevaer het land overkwam en de graef eenen oproep deed, deze wapengilden, dan ‘landredders’ genoemd, trokken op waer de graef hen wilde en bleven er zoolang als het de nood en de wil des graefs vereischten. Ten tyde van Gwyde liep men te wapen met zulk eenen yver en zulke algemeenheid, dat overal op het land en in de werkwinkels het werk was opgeschorst, men kwam geen mannevolk tegen op de velden, en de steden zelfs waren aen de zorg der vrouwen toevertrouwd.
Immers men rekent dat 1.200.000 mannen eens te samen op het kamp van Kortryk vereenigd waren. Zoo toonden onze voorouders hunne getrouwigheyd aen vorst en vaderland.
Eventwel, zy verdroegen geene slaverny, en Poperinghe, by voorbeeld, die zyne kinders en zyn bloed gaf ten dienste van zynen graef, stond nog thans tegen hem op, wanneer het er op aenkwam zyne regten en zyne vryheid te doen gelden. Eene oorkonde van ’t jaer 1280 bewyst dat een tribunael ten tyde te Poperinghe wierd opgericht om de opstandelingen van Yper en Poperinghe naar regt en wetten te kastyden.
Te Yper was immers een groote opstand ontstaen tegen den graef; die opstand is in de geschiedenis bekend onden den naem van ‘Kokerulle’ en geschiedde omtrent te gelyk met eenen anderen opstand aen denwelken men, te Brugge, den naem van ‘Moerlemay’ gaf.
Eene merkweerdige zaek is dat te Poperinghe de liefde voor vorst, voor vaderland en vryheid, met liefde voor Kerk en godsdienst altyd gepaerd ging. Daervan hebben wy een klaer betuig gedurende den tyd waervan wy spreken. Inderdaed in het jaer 1290 wierden er te Poperinghe twee nieuwe kerken, op de onkosten der stad gebouwd.
‘T zyn deze prachtige kerken die nu nog bestaen en onder den naem van O.L.V. Kerk en Kerk van Sint-Jan gekend zyn. De Bisschop van Morinie, die de verdeeling in dry parochiën en de stichting van twee nieuwe kerken toeliet, schryft in zynen brief dat het volk, te Poperinghe, zoo zeer aengegroeid was dat de kerk van Sinte Bertens alleen ongenoegzaem was geworden en dat er priesters te kort waren om den dienst volgens nood en behooren te doen.
Zulke herinneringen zyn nuttig en heilzaem, omdat zy ons nauwer en sterker verbinden met den godsdienst en het geloof dat onze voorouders pleegden. God gave dat steeds deze godsdienst onafgescheiden van vaderlands en vryheidsliefde te Poperinghe bleef heerschen, en dat nooit het nieuwe Poperinghe voor het oude daerover zou moeten blozen.
.
Uit ‘Het Nieuwsblad van Yperen’ van 4 april 1874, met dank aan www.historischekranten.be
