Het jaar 1437. Op de 31 januarius, wierd de naam van koude donderdag gegeven, wanneer de felle wind al het graan uitroeide. Op den 21 mei, de hertog trekt van Rijsel naar Brugge, langs Roeselare, met zeer veel krijgsvolk en ridders, waar onder Judovicus van Lichtervelde, heer van Heule.’ De Hollanders krijgen gelijk: de poppen gaan al aan het dansen in Vlaanderen.
‘In ’t begin van augustus, de drie staten van Vlaanderen komen tot Kortrijk bijeen, om er de hertog met die van Brugge te trachten te verzoenen, ’t gene door den hertog veracht wordt, en de vergadering niet wilt bijwonen. Op den 5 november, de Gentenaars met hunne onderhorige onder Kortrijk zijnde, trekken tegen de Bruggelingen op naar Eeklo. Op den 27 dito, die van Kortrijk en Oudenaarde berispen de Gentenaars over hunne baldadigheden, ten welke opzichte tussen hun een twist en gevecht ontstaat, gedurende ’t welk de Brugse gijzelaars vluchten.’
‘Op den 29 november, de Gentenaars benevens de Kortrijkzanen scheiden tot Eeklo en keren naar hun onderlinge steden terug, de winter beginnende zeer koud te worden. Deze reis heeft aan de stad zeer veel geld gekost.’ De winter maakt evenwel geen einde aan de onrust en vijandelijkheden in Vlaanderen. ‘Op den 8 december, Algort den bastaard van Halewyn en de baljuw van Deinze worden als rovers gevangen en naar Brugge geleid om dat zij eenen wagen met goed geroofd hadden, toebehorende aan enige kooplieden uit Lombardien. ‘Op den 13 dito, den gezeiden bastaard van Halewyn wordt met de andere rovers tot Brugge onthoofd.’
Buiten het nieuws van een bende booswichten die het land teisteren, de vlaeders en een schietspel in Gent tijdens 1439 valt er in mijn kronieken geen pittig nieuws te lezen. Oh ja; op 9 november 1439 verhuist de zetel van de raad van Vlaanderen naar Kortrijk, maar op aandringen en smeken van de Gentenaars keert die twee jaar later terug naar hun stad. 29 juli 1440 is weer zo een van die dramatische dagen voor Wervik: ‘omtrent den avond is er een schrikkelijken brand ontstaan die meer als duizend huizen verslonden heeft.’
Het klimaat is zowat de enige hoofdrolspeler tot aan 1448. Het begint al in 1442: ‘den zomer is dit jaar buitengewoon droog geweest, hebbende maar zes maal geregend van den 1 mei tot den 1 oktober. Den winter is zeer droog en hard geweest en de vijvers tot de grond toevriezende is al den vis vergaan.’
‘Op den 1 mei van 1443 is er alhier zo veel sneeuw gevallen als men van ’s mensens geheugen oot gezien heeft. Op den 10 dito had men eene zeer zware hagelvlaag. De stukken waren zo groot dat vele mensen builen in hun hoofd daar door bekomen hebben. Op den 24 junius 1444 begonst het te regenen, aanhoudende tot Baefmisse, waar door het koorn bedierf en eene groote dierte veroorzaakt was.’
‘Op de Palmzondag van 1446 had men alhier een zeer felle stormwind, hagel, enzovoort die grote schade veroorzaakt heeft. Op den 10 april 1447 had men een grote stormwind, hagel en sneeuw, veroorzakende veel schade. Na een grote droogte gedurende de maanden mei en junius, had men tussen zes en zeven uren ’s avonds een zeer geweldigen storm, gemengeld met donder en zware hagelstenen, dat niet alleen de landvruchten maar ook een menigte gebouwen zeer beschadigd wierden.’
De onrust in Vlaanderen steekt weer al eens de kop op. De Kortrijkse annalen laten hun weerberichten achterwege en hebben het opnieuw over de spanningen in het land. ‘Vlaanderen door de langdurige vrede en zijn bloeiende koophandel zeer rijk geworden zijnde, was vervolgens het volk zeer baldadig geworden.’ De onrust heeft vooral te maken met extra belastingen van hertog Filips. ‘In de maand maarte 1448; den hertog Philippus wil een last opstellen van 18 schelen Parisis op iedere zak zout, ’t geene groot misnoegen veroorzaakt en eerst door de Gentenaars geweigerd wordt, waardoor een grote vijandschap tussen die en de hertog is ontstaan.’
De grond davert weer onder ieders voeten en dat heeft niet enkel te zien met de onrust. ‘Op den 23 april ’s morgens tussen 3 en 4 uren gevoelde men alhier een zware aardbevinge die een uur duurde.’ In 1449 is het welletjes geweest voor Filips de Goede. Hoe je ook draait of keert: met die man valt niet te spotten. ‘In ’t begin der maand september, de hertog, om de Gentenaars te beteugelen, maakt zich meester van verscheidene steden en kastelen rond Gent, alwaar hij grote garnizoenen legt, en voegt bij de belasting op het zout nog eene nieuwe belasting op de granen, ’t gene de Gentenaars wederom hardnekkig weigeren, waarop de hertog de magistraten van Gent afstelt, en verbiedt aan de Vlamingen enige gemeenschap met die van Gent te hebben ofte aan hun te gehoorzamen.’
De ongeregeldheden blijven aanhouden bij het aanbreken van het jaar 1450. In april stelt Filips enkele vertrouwenspersonen aan als Gentse magistraten, mensen waarvan hij voorzag om ‘hem genegen te wezen.’ ‘Ten tijde van den hertog Philippus waren tot Deinze meer als 3000 inwoonders. In de maand augustus, de Gentenaars reeds vijf maanden verdregen hebben het magistraat ’t welk hun door de hertog was aangesteld, verjagen dit door het opstoken van enige oproerigen, benevens al de gene die zij kenden den prins aangekleefd te zijn, vernieuwt het verbod van met die Gentenaars enig gemeen te hebben of koophandel te drijven.’
- De Gentenaars treden in het offensief. Als ik het goed, lees zijn er nochtans onderhandelingen aan de gang. ‘Terwijl dat er van overeenkomste gehandeld wierd, nemen die van Gent ’t kasteel van Gavere in, als ook bij overrassing ’t kasteel van Poucke. In de maand april wordt Oudenaarde belegerd door de Gentenaars, de welke ook Geraardsbergen overmeesterden.’ Hertog Filips schiet in actie om zijn aanhang van edelen te gaan ontzetten bij Oudenaarde. ‘Hij trekt van Rijsel, de hertogin aldaar achterlatend, naar Henegouwen met zijn neef Adolphus, en gaat naar Halle een goede uitval voor zijn wapens verzoeken aan Onze Lieve Vrouwe.’
Dit is een fragment uit Boek 6 van De Kronieken van de Westhoek
