Het was jammer om te zien
Ikzelf heb minder tijd voor deze beslommeringen. De realiteit van de dag roept me tot de orde. Terwijl de Fransen voor Nieuwpoort lagen, hebben ze natuurlijk de hele streek van Veurne afgelopen op zoek naar buit, ‘hierbij rovende en plunderende en ze staken het vuur in al de huizen en de hofsteden waar ze kwamen, hetgeen jammer was om te zien.’ Denis van Morbeecke beseft het maar al te goed, maar houdt zijn mensen krampachtig in de cocon van de Veurnse stadsmuren.
Met de helft van de mensen aanwezig zou hij dan al zeker zijn om een Frans beleg te weerstaan. ‘Gedurende het beleg van Nieuwpoort was hij dag en nacht in de weer om alles te verschaffen tot bewaarnisse van deze stede en ook om bijstand aan zijn inwoners en die van Nieuwpoort te geven.’ De oorlog en de verwoesting van de landbouwgrond zorgen natuurlijk voor een dure tijd. ‘Een dieren tijd’, precies zoals onze mensen het nu nog zouden zeggen.
De prijs van de tarwe is al opgelopen tot zestien gulden per rasier, de rest van de levensmiddelen is in gelijke mate duurder geworden wat natuurlijk een probleem betekent voor de arme mensen. Achter de schermen zijn de koningen op zoek naar een vergelijk om de oorlog te doen ophouden. ‘Eindelijk kreeg men in de oogstmaand van 1489 de mare dat er een vrede gesloten was tussen de koning van Frankrijk, de Roomse koning, en die van Engeland en Spanje, die de weerspannige leden van Vlaanderen erbij betrokken hadden.’ Ieper, Brugge en Gent werden dus mee in het bad van de onderhandelingen getrokken. De gesprekken zijn moeilijk en tergend langzaam verlopen. De steden zullen gestraft worden voor hun rebellie, maar het zijn niet Maximiliaan en zijn Duitsers die met de roede zullen zwaaien. De strafuitvoering komt in handen van de Franse koning die trouwens ook wel verantwoordelijk geacht wordt voor de voorbije tweespalt in zijn leengebied Vlaanderen.
1 december 1489: vreugdevuren in Veurne
Op 1 december 1489 wordt de vrede officieel verkondigd in Veurne. Het nieuws zorgt voor vreugde waarbij een processie niet mag ontbreken. Een grote rondgang met de heiligen, versierd met al de kostelijkheden die de burgers maar kunnen missen. Het magistraat reikt trouwens prijzen uit voor wie de schoonste initiatieven neemt. ’s Avonds worden er vreugdevuren ontstoken voor het stadhuis en het huis van de kasselrij waar de treffelijkste personen van de stad natuurlijk present zijn en waar ze kunnen aanschuiven aan een schone maaltijd. Hoelang de vrede het zal uithouden is een vraag die daar wel door enkele vooruitziende lieden wordt gesteld.
Filips van Kleef, de heer van Ravenstein, heeft het niet zo begrepen op de regeling. De gewezen kapitein van de Staten van Vlaanderen blijft zich hardnekkig afzetten tegen Maximiliaan en is met veel volk en schepen naar Sluis getrokken, ‘welke stad en kasteel hij zeer deed versterken.’ Het gemeen van Ieper, Brugge en Gent mag dan wel blij zijn met de vrede, maar de mensen zijn erg ontevreden over de devaluatie van het geld in Vlaanderen als blijkt dat hun centjes maar de helft meer waard zijn vergeleken met de dag ervoor. De boete voor de rebellie raakt ook bekend – inderdaad via de koning van Frankrijk – drie jaar aan een stuk honderdduizend gouden kronen te betalen aan Maximiliaan. Veurne, Nieuwpoort, Duinkerke, Broekburg, Oudenaarde en Dendermonde hebben zich aan de kant de de Roomse koning gehouden en zijn vrijgesteld van betaling.
Het rommelt nog maar een keer in Brugge
Ik duik direct het tiende kapittel van de jaarboeken binnen. Anno 1490. Het rommelt weer eens in Brugge. Een nieuwe ontwaarding van de munt, het lijkt precies een belasting, zorgt voor massaal protest. De nog altijd dissidente Filips van Kleef stookt de Bruggelingen vanuit zijn Sluis’ bastion op en roept ze op om de wapens op te nemen. ‘De koning van Frankrijk zal een massa volk zenden om Brugge bij te staan en ook de rest van de Vlaamse steden gaat jullie voorbeeld volgen.’ Een veelzeggende belofte die de man eigenlijk niet zou mogen doen volgens Veurne: ‘het was op al dat ongegronde dat die van Brugge op 1 juli 1490 zich wederom als vijand verklaarden van allen die de zijde van de Roomse koning volgden.’
De Henegouwse en Duitse soldaten die gekazerneerd liggen in Damme manifesteren zich onmiddellijk in het Vrije. Ze vrezen voor een herhaling van de verwoestingen vooral nu het er op lijkt dat de koning van Frankrijk de zijde van de Bruggelingen heeft gekozen. De soep moet gelukkig niet zo warm opgesoupeerd worden als ze opgediend werd. Gebrek aan geld en alle soorten van levensmiddelen fnuikt de Brugse moraal en zorgt ervoor dat ze zich met hangende oren moeten verzoenen met Maximiliaan. De vrede wordt gesloten op 28 november. Ik schrik niet eens van de nieuwe boete: tachtigduizend pond. Onze vriend Filips van Kleef blijft zich ondertussen verder verweren vanuit Sluis en wil zich hoegenaamd niet verzoenen met de koning.
–
Uit deel 6 van ‘De Kronieken van de Westhoek’
