Het heilig bloed is gestold!
De aanbidding van het heilig Bloed in Brugge is met verloop van de eeuwen uitgegroeid tot een heus cultgebeuren. Vooral de al dan niet vermeende vloeibaarheid van Christus’ bloed op de jaarlijkse Goede Vrijdag wakkert de fantasie van de gelovigen aan. Tot op vandaag – 13 april 1310 – het bloed plots gestold blijkt. De chroniqueurs wijzen in de richting van lasterende woorden tijdens de zegening, of ze verwijzen naar de opheffing van de tempeliersorde door Filips de Schone.
God moet echt wel kwaad zijn. Brugse afgevaardigden krijgen paus Clemens V zo ver om de verering van het heilig Bloed met een pauselijke bulle te laten erkennen waardoor er nu een officiële vereringsdag, processie incluis wordt gecertificeerd. Robrecht van Bethune helpt het stadsbestuur en zegt toe dat die festiviteiten mogen doorgaan tijdens de jaarmarkt van mei. Meer bepaald op 3 mei van elk jaar. Die toezegging is een prima excuus om het broederschap van het heilig Bloed op te richten. 26 Brugse notabelen kiezen op de dag van de ommegang hun hoofdman die dan enkele weken de titel van proost van het heilig Bloed mag dragen.
1310. De zaken beginnen weer goed te draaien in Brugge. De vrede met Frankrijk zorgt voor een nieuwe bloei van de scheepsvaart, de ambachten en de handel. Brugge ontwikkelt een netwerk van relaties over de hele Nederlanden maar ook ver daarbuiten. Afrika, Palestina, Armenië, Tatarije (het oude Rusland) en Perzië zijn actief aanwezig in Brugge en omgekeerd. De reeks van kruistochten hebben Vlaanderen in contact gebracht met de Italiaanse centra van Pisa, Genua en Venetië die hier hun pracht en kunst introduceren.
Brugge doet er gulzig zijn voordeel bij en krijgt weldra het aura om zelf het Venetië en het Genua van het noorden te zijn. Ondanks de afstand. Want in die tijd duurt het vier maanden om de afstand tussen de Lagunen en het Zwin te overbruggen. En toch bloeit de scheepsvaart tussen Italië en Vlaanderen. Brugge heeft zijn positie als stapelplaats van de wereldhandel voor wat betreft West-Europa de voorbije eeuwen stelselmatig opgebouwd en plukt er nu de vruchten van.
Brugge is echt wel een ‘place to be’
De haven van Damme, aangelegd in 1168 wordt twaalf jaar later al door de kroniekschrijvers vernoemd als de eerste zeeplaats ter wereld. Tijdens het bewind van de gravinnen Johanna en Margareta van Constantinopel zijn Lammingsvliet (het latere Sluis), Aardenburg, Sint-Anna ter Muiden en Oostburg uitgegroeid tot drukke handelsplaatsen met een bruisend verkeer van inlanders en vreemdelingen. Brugge zelf krijgt het hoofdkantoor van de Hanze, een internationaal verbond van kooplieden. Zijn zolders en magazijnen bevatten de rijkdommen van de wereld. De handel in juwelen is nergens groter dan hier. En dat is ook het geval met de wol.
Jaarlijks worden er in Brugge duizenden ladingen aangevoerd vanuit Engeland. Ook de handel in wijn is een lucratieve business: vanuit La Rochelle voeren de zeeschepen wel tot 40.000 vaten per jaar aan. In het zog van deze stomende economie ontwikkelt zich het bankwezen en het verzekeringswezen. Brugge wordt de ‘place to be’ voor de steenrijke Lombardische bankiers. Op verzoek van de kooplieden richt Robrecht van Bethune de eerste kamer voor verzekeringen op in Brugge. Hier kan elke koopman voortaan zijn koopwaar en goederen verzekeren tegen verlies op zee mits de betaling van de nodige premies. Brugge is ongetwijfeld het middelpunt van de Vlaamse handel, in zijn slipstream gevolgd door Gent en Ieper. De aanleg van de Lieve en de uitdieping van de Ijzer schenken hen beiden een belangrijk aandeel in de scheepvaart die Vlaanderen met vreemde gewesten verbindt.
Vlaanderen en Brugge vervaardigen massale hoeveelheden linnen, laken, fluweel, zijde en tapijten. Producten van superieure kwaliteit. De wolwevers, volders en droogscheerders verenigen zich in gilden die ook gezamenlijk ten strijde trekken in het voordeel van de graaf. De Vlaamse velden zorgen voor graan, de schepen voor koopwaar, de kuddes op de weiden zorgen voor vlees, melk en boter en de oceaan voor een stroom aan verse vis. Die Vlaamse weelde steekt de ogen van de vreemdelingen uit die hier op bezoek komen. Ik denk daarbij aan het bezoek van koningin Johanna van Navarra die het moeilijk kon pikken dat hele rijen
Brugse vrouwen net zo prachtig gekleed waren als zijzelf.
Die afgunst zorgt er nog in datzelfde 1310 voor een nieuwe oorlog tussen de Avesnes en de Dampierres. Robrecht van Bethune bewapent zijn Vlamingen en Willem III van Avesnes zijn Henegouwers, dan nog ‘Hennewieren’ genoemd. De Waal rekent op de steun van de Hollanders en de Zeeuwen maar die geven verstek. Waarom de Hont, de Scheldemonding oversteken als ze nu al genoeg werk hebben om hun eigen kusten te bewaken? Wanneer de vijandelijke legers zich te Lessen bij de Dender presenteren om met elkaar in de clinch te gaan ziet Willem III zich gedwongen om een deal te sluiten met de Vlamingen. Daardoor komt Vlaanderen in het bezit van de Zeelandse gebieden ten westen van de Schelde.
–
Uit deel 9 van ‘De Kronieken van de Westhoek – Het Oud Verhaal van Vlaanderen’
