Anno 1125. ‘T was ook eerst in den maend mey dat de fruytboomen hebben begonst te bloeyen, en ’t gonne gezaeyd was, is ten deelen door den vorst en ’t overig door de langduerige daer op gevolgde regens bedorven; zoo dat’er eenen swaeren hongersnood, gepaerd met vele ziekten is gevolgd, die ’t volgende jaer heeft geduerd, ’t gonne ’t volk wederom heeft toegeschreven aen eene zonne-verduystering die den 26 van December ontrent den twee uren naer middag geschiede, en waer by de zelve maer een rood-verwigen ring vertoonde.
Den goeden graeve tragtede door alle mogelyke middelen zyne onderdaenen te helpen: hij verbood op lyfstraffe van bier te brouwen, en beval alle de honden dood te slaen, ook alle de graenen die zig op de zolders en in de schueren bevonden voor eenen taemelyken prys uyt te meten; insgelyks dat d’helft der landen met erweten en boonen moesten bezaeyd worden, om dat die veld-vrugten eerder tot rypdom komen als de koorens.
Van zynen kant deelde hy overvloedige aelmoessen uyt, zoo in geld, brood als kleederen. Ondertusschen, dewyl in diergelyke tyden de booze zig van de rampen des volks bedienen om ’t zelve te onderdrukken ofte hunne kwaede inzigten uyt-te-werken, heeft onzen graeve ook alles ingespannen om die kwaedwillige te beteugelen: hy dwong de graen-koopers hunne zolders te openen; dog mits onder de zelve eenige schynen geweest te zyn van ’t maegschap van Bertulphus, proost van St. Donaes te Brugge, en dat den graeve het kasteel van Burchaerd, neve van den gezeyden proost, ’t welk voor eene schuylplaets zynder rooveryen diende.
Op 28 February van 1127 hadde den Graef deze schuylplaets doen verdelgen, en zelfs nae Brugge gekomen om nauwkeurig onderzoek te doen van de bedrevene geweldenaeryen, dreygende de pligtige strengelyk te straffen. Zoo heeft den proost met vyf andere van zyne naestbestaenden, onder de welke was Willem van Wervyck, om dit te voorkomen, een t’zaemenzweeringe gemaekt, en vastgesteld den graeve, zonder uytstel, te vermoorden, ’t gonne inderdaed den 2 maerte ’s morgens vroeg in de boven-kerke van St. Donaes uytgewerkt wierd. De tydinge van de dood van den graeve wierd op den eygen dag tot ontrent dertig uren verre verspreyd.
Anno 1128. In ’t begin van deze maend was het een zeer aengenaem weder; maer ontrent d’helft der zelve is dit schlielyk verandert in eene zwaere koude en vorst, verzeld door vele regen en sneeuw, waer op eene groote sterfte gevolgt is onder ’t vee, die voor alsdan nogtans niet lang schynd geduert te hebben. Op ’t laetste van september is’er onverwagts eenen straffen vorst op gekomen, door den welken alle de wyn-druyven en groensels vervrozen zyn, en die ’t zonderling uytwerkzel had, dat de waters ofte ys in de rivieren en gragten een rood-verwig couleur aennamen.
Deze koude heeft geduerd tot in ’t begin van january 1129, wanneer eenen schielyken doey veel schaede veroorzaekt heeft door d’overstroomingen; waer op is gevolgd eene groote sterfte onder ’t vee, en daer naer eene pestilentieele ziekte onder het volk, zelfs dat het H. Vuer weder heeft verschenen en eene menigte menschen weggesleept.
Anno 1133. Op den 2 ougst s’middags, heeft eenen vollen zon-eclips de logt geduerende ontrent eene halve ure zoodaenig verduystert, dat men de sterren zag blinken: en ’t volgende jaer hadde men zoo eene groote langduerige droogte, dat de landslieden maer zeer weynig haver, geerste en groensels hebben konnen opdoen. Ook ten dezen jaere zoude den H. Bernardus de kruysvaert in Vlaenderen gepredikt hebben.
Anno 1136: een afgrijselijk tempeest in Vlaanderen
Anno 1136. Na eenen zon-eclips den 1 juny, hadde men alhier op den 28 October zoo een afgryzelyk tempeest van donder, blixem, regen en wind, dat ’t scheen dat de wereld zoude vergaen hebben. Veel torens en gebauwen wierden omgesmeten, en de zee in veel plaetsen van Vlaenderen, Zeeland en Holland stroomde over, waer door overgroote schaede geschiede, en eene menigte menschen versmoorden.
Anno 1137. Dit wierd gevolgd van eene ongemeene droogte, die bezonderlyk met byna dagelyksche onweders, duerde van de maend maerte tot in september, ’t gonne een zeer groot gebrek aen water baerde, door dies alle de putten, beken en zelfs eenige rivieren uytdroogden en aldus ontrent de twee jaeren in dien staet bleeven.
Anno 1139. Naer eene langduerige droogte van ontrent twee jaeren, waer door de aerde als versteent was, hebben de beken ende rivieren schielyk beginnen te swellen ende zoo veel water te geven, dat zy de meerschen overstroomen; dog dit belette den hongersnood niet, die, ontrent twaelf jaeren duerende, zeer veel volk wegsleepte. Den 20 maerte van 1140, by een helder weder, wierd de zon in den namiddag door eenen vollen eclips verduystert en als met een donker dekzel overtrokken.
Anno 1141. Was ’t eenen straffen winter, waer door velen menschen van koude stierven, en vele swaere ziekten uyt volgden. In de jaeren 1142 en 1143 was den winter wederom zeer fel en streng, zoo dat’er geen gedagtenis was dat’er oyt straffer gevoeld was geweest. Hy was verzeld van overvloedigen sneeuw, waer door den dooy groote overstroomingen veroorzaekte, die veel schaede aen de bezaeyde landen toebragt, waer uyt eene groote schaersheyd van levensmiddelen is gesproten, de welke wel thien of twaelf jaeren heeft gedeurt. Uyt de overgroote vogtigheyd en staende water zullen dan ook voorts gekomen zyn de menigte van vliegen die dit jaer met geheele heyr-legers de volkeren hebben geplaegt, ’t gonne van eene sterfte onder de menschen en beesten gevolgt wierd. En om de rampen nog te verswaeren, kreeg men nog veel hevige en schaedelyke storm-winden.
Dit is een fragment uit Boek 2 van De Kronieken van de Westhoek
