’t Is te fète honderd jaar geleên. Petrus Maes, mijn grootvader langs moederszijde, woonde op een klein doeningske, op een boogschote van Westvleterenkerke, in ’t midden van de broeken. Rondom in ’t water lijk op een eiland binst de winter en in de zomer in een zee van groenigheid, zoverre als jen ogen dragen.
’t Is te fète honderd jaar geleên. Petrus Maes, mijn grootvader langs moederszijde, woonde op een klein doeningske, op een boogschote van Westvleterenkerke, in ’t midden van de broeken. Rondom in ’t water lijk op een eiland binst de winter en in de zomer in een zee van groenigheid, zoverre als jen ogen dragen.
Z’hadden het niet breed, je ziet den dienen van hier, op èn pupegalenest met tien kinders en nog al even kleine. Om de eindjes aan mekaar te knopen ging moeders vader dan maar gaan dienen; hij moest niet verre gaan, in ’t gebuurte, juist over d’Heebeke, te Stavele bij boer Schoonaerts hadden ze een karton van doen. Vader Pééj had een peerd in z’n buik en ‘dat makt’, zouden ze te Bambeke zeggen, dat hij hem daar vastmiek als karton, aan zovele te weke, kost en slapinge.
Te dien tijde was het nog overal de gewoonte in ’t peerdestal te slapen en zo kwam het dat hij op zekeren nacht verraads wakker schoot van ’t geruchte in ’t stal, van ’t klare stampen en klauwieren van de peerden. In één wrong was hij uit z’n polk en bij zijn peerden maar geen middel om ze te kalmeren, en tenden raad ging hij den boer opkloppen.
Is ’t weeral te doene, zei de boer en hij sprong toch rechte en ging mee gaan kijken. ’t Spektakel was nog niet gedaan, ’t ging er schuw, ze rabbelden de muren open, ’t zweet leekte gedurig in pezen van de beesten hun lijf nerewaarts in ’t stro op de grond. Boer, je zei daar juiste is ’t weeral te doene…: is dat nog gebeurd misschien… vroeg grootvader.
Weeral ja ’t, zei Schoonaert, ’t is alleszins d’eerste keer niet meer, de peerdemeester heb ik al tweemaal bijgehaald, maar hij vond er niets kontrarie aan. De paters kunnen dat verhelpen, zeggen ze, zei grootvader, en ware ’t van mij, ik zou ’t niet lang uitstellen van te gaan naar Sintjèks.
Dezelfde nuchtend met de klaren trokken ze huns getween naar de paters en deden hun gevarenissen uiteen aan Vader Abt en ‘k zal u een pater zenden, zei hij, ’t zal allemale wel zijn en gaat nu in vrede. Een van de paters kreeg order en vertrok naar Schoonaerts maar nog maar wel buiten ’t convent hij gerocht lijk niet meer voort, ’t was lijk een lammigheid in zijn benen en van armoe moest hij gaan neerzitten langs de weg. Een boer die naar de molen ging met zijn bakte laadde hem op en voerde hem weer naar ’t klooster.
’s Anderendaags was ’t een andere pater die op weg ging en maar niet op Schoonaerts kon belanden. Ze waren verlegen met d’enden en om in hun preuven niet te blijven zonden ze, derde keer goe’ keer, een andere pater…: maar nu te rikke op hun tweedienstepeerd, èn elfrebbe met èn asem lijk èn ‘pursang’. Hij gerochte te Schoonaerts maar met veel moeite, wel tien keren moest hij van zijn peerd en hele einden te voete gaan, maar te goên of te kwaân hij gaf het niet op en we gaan niet verletten, zei hij op ’t hof, en allemale mee naar ’t peerdstal om te lezen, zo komandeerde de pater.
Hij ging aan ’t lezen uit een dikken boek en in ’t latijn dat z’n lippen daverden; binst de wijle las het volk, boer en boerinne, poester en knecht, meessen en karton, den enen onzevader achter den anderen. De pater zweette lijk ’n das, de druppels rolden lijk knikkers van z’n gezichte, je zag dat het lastig was en dat hij moest al doen wat hij kon om het niet op te geven. Ten langenlaatste miek hij een groot kruis en ’t ergste is voorbij, zei hij, ‘k zal het meester kunnen…
–
Verteld door Romain Gruwier (69 j.) uit Westvleteren. Opgenomen in 1960 en mij medegedeeld door Jos. Doise.
–
André Bonnez in Biekorf nr 65 van 1964
