Kletsers is daar weer

Och, ze weet niet wat eerst gedaan …

‘Met al die kinders’, zegt Madeleine, ‘ge zoudt er met geen stok door slaan. Ik weet oprecht niet waar eerst aan begonnen.. De een roept alhier; de ander jankt al ginder. Ik moet op de melk passen die op ’t koken staat. ’t Is al negen en half en de keuken ligt nog overhoop, ik durf in de kamer niet gaan. Gelijk waar ik kijk wacht er een hoop werk: wel tien paar kousen vol gaten; een broek van René – ’t is al twee weken dat hij moet vermaakt worden – mijn wasgoed van verleden week is nog niet gestreken. En zeggen dat een mens voor alles alleen staat.’ Als Madeleine begint te lamenteren en te kletsen, weet ze van geen ophouden;

Over een kwartier heeft ze tegen Anneke, haar oudste dochter gezegd dat ze een kilo zout ging halen naar Clara’s. ‘Ik zal maar een momentje weg zijn!’ Ze staat er nog liever, ze zit want al babbelen en doen is ze tot in de keuken geraakt. Clara had de tijd niet om te blijven luisteren naar Madeleine’s vertelling. ’t Is een andere vrouw.

Terwijl dat de bobijn van gebuurvrouwe’s litanie afratelt en zij met een ‘ja’ of een ‘neen’ bescheid geeft, schuift het werk onder haar handen. ‘Oei, oei! Is ’t al zo laat?’ verschiet Madeleine. ‘Anneke zal zeker zeggen, waar is moeder? Nu ja, hoe gaat dat? Een mens is blij van er eens uit te zijn. Clara, merci en tot de naaste keer.’ Z’ is precies drie kwartier weggeweest om één kilo zout te halen. ‘Met al die kinders, zucht Madeleine, G’ hebt nooit gedaan.

’t Is bijlange geen waar dat de ‘komeren’ er altijd uitzien lijk dat ze in de boeken beschreven worden: lelijke, magere scharminkels van oude juffrouwen die de kerk omver lezen en de wereld overhoop tateren. De kletswijven vindt ge ook in andere categorieën; bij mensen die hun tijd en hun verstand veel beter zouden kunnen gebruiken. Madeleine is er een voorbeeld van, een uit de grote hoop..moeder met kinders, mensen die volop in de ‘menagie’ staan en .. versmoren in het werk. Ze zijn er niet bij met hun gedachten, ’t Is buiten hun macht van een uur aan een stuk binnenhuis te blijven zonder éne keer iemand gezien of gesproken te hebben.

Van als ze uit hun bed stappen, zinnen ze al op nieuws en lopen ongeduldig rond tot ze een uitvlucht hebben om hun hoofd buiten te steken. De ‘blaffeturen’ opendoen vraagt minstens tien minuten tijd. Het moet wel passen dat de gebuurvrouw ook altijd juist aan de deur is.. en ’t spel gaat aan de gang. Tegen dat ze een uur op zijn, zijn ze al vier keer op straat geweest.

Ze verdrinken in het werk! ‘Toe, sluit rap de poort zegt moeder. Leonie Kletsers is daar weer. Haast u! We zijn niet thuis!’ Ge zoudt het waarlijk ontzien dat dat vrouwmens in de keuken komt. Ze heeft geen oordeel van ‘het menagie te doen’, moet op de dril zijn. Ge moet haar ’s voormiddags, ’s achternoens, altijd geladen met een volle kabas. Waar ze komt blijft ze hangen. Binst dat ze op toer is en haar hart ophaalt met babbelen, is haar Lowie verplicht van zelf boterhammen te snijden als hij te vier uur wil eten.

De kinderen komen thuis van school en moeder is nog niet terug. ‘Marietje, weet gij de speelschorten hangen? Toe, doe Bertje’s schoenen eens af en zet Jantje aan tafel.’ Vader heeft zijn handen vol. Er is nooit geen doen aan…!

Ze weten niet wat eerst gedaan, omdat ze geen hart hebben voor hun werk en hun plezier buitenshuis zoeken. Zou me dat daar een hemeltje zijn indien ze al de kwartieren en halfuren die ze nu verbabbelen in hun keuken moesten doorbrengen. Alles zou er blinken als een spiegelke. Ze zouden verschieten hoeveel tijd ze nog over hebben, ook al zitten ze met zoveel kinders.

Kan het missen dat het er niet hartelijk aan toegaat als vader thuis komt van zijn werk en …met man en macht mag herbeginnen. Het zou er een hemeltje zijn want ….waar moeder de tijd niet vindt om alles aan de kant te doen, hoe zou ze er toe komen om voor de jongens moeder te zijn?

Dat vraagt nog veel meer inspanning en zelfopoffering. Wat kan er uit die kinders anders groeien dan straatlopers, vechters en kijvers? En kwestie van die twee eindjes aan elkaar te kunnen knopen.. Binst dat Leonie rond de steê dretst, worden de klêren niet vermaakt en het ondergoed niet gewassen; het stof blijft overal liggen. De kelder is misschien vervuild. Moeder vergat dat er nog overschot van eten is, dat nuttig kan gebruikt worden. Na twee, drie dagen is alles bedorven en nog goed genoeg voor de …vuilbak.

Er gaan zoveel dingen verloren. Zoveel zaken zouden kunnen uitgespaard worden die, al tesamen genomen, helpen om die twee eindjes gemakkelijker bij elkaar te krijgen. In veel plaatsen zou er voorzeker nog een eindeke overschieten. Achter jaren wordt dat een heel stuk.

Maar Leonie is tevreden en jeunt zich bij de mensen. Als ze maar nieuws verneemt en nieuws kan voortvertellen. De geburen echter zijn niet zozeer met haar komst gediend. ‘Kletsers is daar weer, sluit rap de deur!’

Ze versmoort in het werk. Ze vergaat in de miserie..zij en maar man en kinderen meteen.

–

Kwapenninck in ‘Het Wekelijks Nieuws’ van7 juli 1951 – www.historischekranten.be